براساس گزارش خبرنگار مهر، با فرارسیدن فصل جدید تحصیلی، مجدداً بازار خرید لباس فرم مدارس به یکی از مراکز توجه خانوادهها مبدل شده است؛ فروشگاههای عرضه لباس فرم و کارگاههای دوخت در این روزها شلوغتر از هفتههای گذشته بهنظر میرسند و والدینی که خرید روپوش فرزندان خود را به روزهای پایانی موکول کردهاند، بین فروشگاهها و مراکز تأمین در حال رفتوآمد هستند. در این بین، تنوع مد و جنس پارچه، بهعلاوه قیمتهای مختلف، بخشی از تجربه خرید امسال را برای خانوادهها شکل داده است.
تحقیقات خبرنگار مهر در بازار لباس فرم مدارس نشان میدهد که اگرچه در زمینه تأمین و توزیع گزارشی از کمبود موجود نیست، اما افزایش هزینههای تولید به وضوح خود را در قیمتهای نهایی نشان داده است. فعالان این بازار از رشد قیمت پارچه، نخ و دستمزد دوخت صحبت میکنند و بر این اعتقادند که فاصله قیمتها با سال گذشته بیش از آنکه ناشی از کمبود یا اختلال در عرضه باشد، به دلایل افزایش هزینههای تولید برمیگردد؛ موضوعی که در روزهای نزدیک به بازگشایی مدارس، بهطور خاص نمود بیشتری یافته است.
رشد قیمت روپوش از ۱.۱ میلیون تومان به تقریبا ۲ میلیون تومان
اکبر صدقی، رئیس اتحادیه صنف خیاطان زنانه و مردانه تهران، افزایش قیمت مواد اولیه را یکی از دلایل اصلی بالارفتن قیمت لباس فرم میداند. او بیان میکند که قیمت پارچه داخلی که در همین دوران سال گذشته حدود ۱۲۰ هزار تومان بود، امسال به بیش از ۲۹۵ هزار تومان رسیده و در برخی رنگها حتی تا حدود ۳۸۰ هزار تومان نیز افزایش یافته است. همچنین قیمت نخ و دستمزد دوخت نیز در حال رشد است و این افزایش هزینهها در قیمت نهایی لباس فرم نمایان شده است.
صدقی میافزاید که بالا رفتن هزینههای مواد اولیه در بعضی موارد به افزایش نزدیک به ۱۰۰ درصدی قیمت روپوش انجامیده است. به گفته او، روپوشی که سال گذشته حدود یک میلیون و ۱۰۰ هزار تومان قیمت داشت، اکنون به تقریباً دو میلیون تومان افزایش یافته است.
با این وجود، بازار لباس فرم نرخ یکسانی ندارد و قیمت نهایی بسته به مقطع تحصیلی، جنسیت (دخترانه یا پسرانه)، مدل، نوع پارچه و اندازه لباس متغیر است. بررسی قیمتهای موجود در بازار نیز نشان میدهد که لباس فرمهای ساده و اقتصادی در شهریور امسال از حدود ۶۵۰ هزار تومان شروع میشوند و در برخی مدلها به ۱.۵ تا ۲ میلیون تومان میرسند. در بخشهایی از بازار نیز قیمت لباس فرمهای کامل به حدود ۳.۵ میلیون تومان میرسد؛ رقمی که بیشتر مربوط به سفارشهای اختصاصی و مدلهایی با هزینه دوخت و مواد اولیه بالاتر است.
اینگونه به نظر میرسد که خانوادهها بسته به نوع لباس و مدرسه با دامنه قیمتی قابل توجهی روبرو هستند؛ به گونهای که قیمت یک لباس فرم ساده میتواند حدود ۶۵۰ هزار تومان باشد، در حالی که برای مدلهای کاملتر باید چند میلیون تومان هزینه کرد. این تفاوت قیمت، بیشتر ناشی از تفاوت در نوع پارچه، طراحی، میزان پارچه مصرفی و هزینه دوخت است تا کمبود کالا.
وجود نرخ مصوب، اما ناهماهنگی قیمتها در بازار
در کنار قیمتهای موجود در بازار، یکی از مسائل مهم امسال تفاوت بین نرخهای مصوب و مبالغی است که در برخی نقاط از خانوادهها درخواست میشود. در تیرماه، نرخ مصوب دوخت روپوشهای مدارس پس از بررسی و تأیید اتاق اصناف تهران به مقامات مربوط ابلاغ گردید. با این حال، صدقی اعلام کرده است که در برخی موارد، نرخ مصوب به عنوان مبنای عمل در نظر گرفته نشده و قیمتگذاری به صورت منطقهای انجام شده است.
به همین علت، قیمت لباس فرم ممکن است بر اساس مدرسه، پیمانکار، مدل لباس و نوع پارچه متفاوت باشد. در سایر استانها نیز برای کنترل قیمت، نرخنامههای مجزا اعلام شده است. به عنوان نمونه، آموزش و پرورش مشهد نرخ لباس فرم سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۶ را معین کرده و بر رعایت نرخهای تعیینشده تأکید نموده است.
تغییر مداوم لباس فرم در مدارس ممنوع است
در حالی که قیمت لباس فرم به شدت افزایش یافته، آموزش و پرورش سعی دارد با جلوگیری از تغییر مداوم لباس فرم، بخشی از بار مالی را بر دوش خانوادهها بکاهد. بر اساس شیوهنامه امسال، مدارس باید از تغییر سالانه رنگ و مدل لباس فرم خودداری کنند تا در صورتی که لباس سال گذشته مناسب باشد، دانشآموزان نیازی به خرید لباس جدید نداشته باشند.
این سیاست میتواند به خانوادههایی که لباس سال قبل هنوز قابل استفاده است، کمک کند تا هزینه خرید مهر را کاهش دهند؛ هرچند برای دانشآموزانی که لباس قبلی مناسب سن آنها نیست یا فرسوده شده، خرید لباس جدید همچنان الزامی است.
افزایش قیمتها از ابتداییترین سطح زنجیره تولید
مسأله اصلی در بازار لباس فرم امسال کمبود نیست و تولیدکنندگان داخلی همچنان قادر به تأمین نیاز بازار هستند. مشکل اصلی به افزایش هزینههای تولید مرتبط میباشد؛ از قیمت پارچه و نخ گرفته تا دستمزد نیروی کار. به عقیده فعالان این حوزه، اگر مواد اولیه به موقع و با قیمتی منطقی به دست تولیدکننده برسد، امکان کنترل قیمت تمامشده بیشتر خواهد بود.
این مسأله در شرایطی از اهمیت بالایی برخوردار است که شهریورماه همزمان با افزایش هزینههای مختلف و بازگشایی مدارس میباشد و خانوادهها ملزم به پرداخت هزینه برای لباس فرم، کیف، کفش، نوشتافزار و سایر ملزومات آموزشی هستند. به همین خاطر، افزایش قیمت لباس فرم، حتی در صورت نبود کمبود کالا در بازار، میتواند درصد بالایی از بودجه خانوار را به خود اختصاص دهد.
بازار لباس فرم در آستانه اول مهر
بر اساس گزارش مهر، بازار لباس فرم مدارس در روزهای پایانی شهریور از نظر تأمین کمبودی محسوس ندارد، اما قیمتها نسبت به سال گذشته به شکل قابل توجهی افزایش یافتهاند. در حال حاضر، لباس فرمهای ساده و اقتصادی از حدود ۶۵۰ هزار تومان قیمت گذاری شدهاند و نمونههای گرانتر تا حدود ۲ میلیون تومان و بیشتر نیز در دسترس هستند؛ در برخی موارد نیز قیمت لباس فرمهای کامل به حدود ۳.۵ میلیون تومان میرسد.
در این وضعیت، تعیین نرخ مصوب اگرچه میتواند از دریافت مبالغ غیرمنطقی جلوگیری نماید، اما برای کنترل مداوم قیمت نیازمند مدیریت هزینههای تولید در ابتداییترین سطح زنجیره است. تا زمانی که قیمت پارچه، نخ و سایر مواد اولیه تولید افزایش داشته باشد، بخشی از این هزینهها در نهایت به قیمت لباس فرم انتقال خواهد یافت؛ هزینهای که در حال حاضر در روزهای نزدیک به بازگشایی مدارس، بهطور مستقیم بر دوش خانوادهها قرار گرفته است.