به نقل از خبرگزاری مهر، مسکو با تصویب یک برنامه جدید برای پیشرفت صنعت خودرو تا سال ۲۰۳۵، مسیر حمایت از خودروسازی داخلی را به مرحلهای نو وارد کرده است. در این برنامه، افزایش تولید، کاهش وابستگی به واردات، تقویت داخلیسازی و گسترش صنعت قطعهسازی و همچنین تغییر در ساختار مالکیت شرکتهای خودروساز، از جمله اهداف و شرایط سیاست صنعتی دولت به شمار میآید.
متن رسمی «برنامه توسعه صنعت خودرو در فدراسیون روسیه تا سال ۲۰۳۵» که در تاریخ ۸ سپتامبر ۲۰۲۶ در پایگاه حقوقی روسیه منتشر شد، بر پایه فرمان شماره ۲۲۶۷-ر دولت روسیه به تاریخ ۲۴ اوت ۲۰۲۶ تهیه و تصویب گردیده است. پایگاه حقوقی گارانْت (Garant) در انتشار این سند اشاره کرده که هدف کلیدی این استراتژی، افزایش تولید خودروها، قطعات و فناوریهای بومی و ارتقای استقلال فناورانه این صنعت است.
طبق این سند، روسیه برنامهریزی کرده تا تولید خودروهای خود را تا سال ۲۰۳۵ به حدود ۲.۸۴ میلیون دستگاه برساند; این آمار شامل تولید برای بازار داخلی و صادرات میشود. از این میزان، برآورد میشود که حدود ۲.۵۳۳ میلیون دستگاه خودروی سواری، ۱۷۰ هزار دستگاه خودروی تجاری سبک، ۱۱۰ هزار دستگاه کامیون و حدود ۳۰ هزار دستگاه اتوبوس تولید شود. در همین حال، طبق آمار سال مبنای ۲۰۲۶، این اعداد به ترتیب ۸۶۴ هزار دستگاه برای کل خودروها و ۷۳۱ هزار دستگاه برای خودروهای سواری تعیین شده است.
حمایت دولتی با شرط «ساخت داخل»
یکی از جوانب کلیدی استراتژی جدید روسیه به چگونگی حمایت دولتی از خودروسازان اشاره دارد. دولت مسکو حمایت از این صنعت را تنها به تخصیص منابع مالی محدود نمیکند و آن را با ویژگیهای داخلیسازی، توان مهندسی، توسعه قطعات و نظارت روسی بر روند تولید پیوند میزند.
بر اساس آنچه در استراتژی آمده، در افق ۲۰۳۵، تولیدات خودرو باید تحت کنترل اشخاص حقوقی روس قرار گیرد و ساختار مالکیت آنها به گونهای باشد که بیش از ۵۰ درصد از سهام یا منافع به ذینفعان، مالکان یا افراد کنترلکننده روس تعلق داشته باشد. این رویکرد نشاندهنده این است که سیاست صنعتی روسیه تنها بر افزایش تولید متمرکز نیست، بلکه کنترل مالکیت، دانش فنی و زنجیره ارزش را نیز جزو استقلال صنعتی به حساب میآورد.
در چارچوب همین اصول، دولت روسیه در پی توسعه یک شبکه استاندارد و یکپارچه از قطعات و فناوریها است تا محصولات و فناوریهای تولید شده داخلی در چندین مدل و پلتفرم مورد استفاده قرار گیرند. هدف از این کار، تبدیل صنعت قطعهسازی روسیه از یک شبکه پراکنده به یک زنجیره تأمین هماهنگ و قابل اتکا است.
۲۰۰ میلیارد روبل تأمین مالی در هر سال
بعد مالی این سیاست نیز بسزا و حائز اهمیت است. بر اساس بخش «تأمین منابع» در استراتژی، نیاز مالی مورد انتظار برای تحقق سناریوی هدف، حداقل ۲۰۰ میلیارد روبل در سال تخمین زده شده است.
پایگاه حقوقی Consultant Plus در متن منتشر شده از این سند تصریح کرده که این منابع از طریق پروژههای ملی، برنامههای دولتی و منابع خارج از بودجه تأمین خواهد شد و شامل حوزههایی مانند تسهیلات خرید خودرو، لیزینگ، تحقیق و توسعه، تولید قطعات و خرید دولتی خودروهای تولید داخل میشود. بنابراین رقم ۲۰۰ میلیارد روبل باید به عنوان «حداقل برآورد تأمین مالی سالانه لازم برای اجرای استراتژی» در نظر گرفته شود، نه به عنوان یک یارانه نقدی ثابت که هر سال به صورت مستقیم به خودروسازان پرداخت میشود.
کاهش وابستگی به واردات؛ هدف ۸۰ درصد تولید داخلی
یکی دیگر از اهداف صریحی که در این استراتژی مطرح شده، تغییر ترکیب بازار خودرو در روسیه است. دولت روسی هدفگذاری کرده که تا سال ۲۰۳۵، حداقل ۸۰ درصد خودروهای عرضهشده در بازار خودروهای جدید روسیه در داخل کشور تولید شوند و سهم خودروهای وارداتی به حداقل ۲۰ درصد کاهش یابد.
در سناریوی هدف، برآورد میشود که بازار خودروهای جدید روسیه در سال ۲۰۳۵ حدود ۳.۲ میلیون دستگاه باشد. تحقق این هدف مشروط به گسترش برنامههای تسهیلات خرید خودرو و لیزینگ، تمرکز بر داخلیسازی و کاهش سهم واردات است.
از این رو، سیاست روسیه به دنبال ایجاد یک زنجیره منسجم است: تشویق تقاضای داخلی، حمایت از تولید کنندگان داخلی، توسعه قطعهسازی، افزایش داخلیسازی، کاهش وابستگی به واردات و نهایتاً افزایش حجم تولید.
حمایت از خودروهای برقی در کنار حفظ صنعت سنتی
در این استراتژی، روسیه توسعه خودروهای برقی و هیبریدی را نیز مد نظر قرار داده، در حالی که فناوری موتورهای احتراقی را کنار نمیگذارد. بر اساس سند، سهم خودروهای سواری برقی و هیبریدی در بازار خودروهای جدید روسیه تا سال ۲۰۳۵ باید به حداقل ۲۵ درصد برسد. این سهم برای خودروهای تجاری سبک ۳۰ درصد و برای کامیونها ۱۸ درصد پیشبینی شده است.
همچنین استراتژی به وضوح تاکید دارد که موتورهای احتراقی همچنان جزئی از صنعت خودروسازی در روسیه باقی خواهند ماند. در نتیجه، رویکرد مسکو بهگونهای نیست که به صورت ناگهانی فناوریهای سنتی را جایگزین کند، بلکه مسیر پیشرفت به سمت فناوریهای جدید را بهصورت تدریجی با حفظ توانمندیهای صنعتی موجود ادامه میدهد.
فناوری، رباتیک و خودروی خودران در برنامه ۲۰۳۵
روسیه در این طرح به افزایش ظرفیت تولید بسنده نکرده و در بخش فناوری هم اهدافی را تعیین کرده که تا سال ۲۰۳۵، تولید حدود ۱۵۰ هزار خودروی خودران با سطح خودران سطح ۴ و بالاتر را شامل میشود؛ یعنی تقریباً پنج درصد از کل تولید هدفگذاری شده.
به علاوه، استفاده از هوش مصنوعی و یادگیری ماشین در فرآیند تولید، به کار گیری سیستمهای PLM داخلی در تمامی واحدهای خودروسازی، افزایش رباتیک صنعتی و رشد سالانه بهرهوری نیروی کار به اندازه ۱۰ درصد یا بیشتر، از دیگر اهداف تعیین شده در این سند است.
صادرات؛ مرحله بعدی حمایت از تولید
در کنار تأمین نیاز بازار داخلی، صادرات نیز در استراتژی جدید جایگاهی دارد. بر اساس سناریوی هدف، صادرات خودروهای کامل میتواند تا سال ۲۰۳۵ به حدود ۷۰ هزار دستگاه برسد. دولت همچنین برای کمک به صادرات خودروهای روسی در پروژههای خارجی، برنامههای حمایتی مالی و غیرمالی را پیشبینی کرده است.