یک متخصص: قیمت نهایی خودروهای دستدوم باید بازار را کنترل کند
در گفتوگو با ایسنا، بابک صدرایی در مورد طرح آزادسازی واردات خودروهای کارکرده اظهار نظر کرد و گفت: این طرح از سال ۱۴۰۲ چندین بار به تصویب رسیده اما هنوز در مرحله اجرایی با ابهاماتی روبرو است و تأخیرهایی دارد. اما چنانچه به مرحله عملیاتی برسد، واردات حدود ۲۰ هزار دستگاه خودرو میتواند در شرایط خاص تأثیر روانی و کنترلی در بازار ایجاد کند.
او ادامه داد: از لحاظ عددی، ۲۰ هزار دستگاه خودرو وارداتی بههیچوجه عدد بزرگی برای بازار خودرو ایران محسوب نمیشود، اما مدیریت بازار همیشه صرفاً بر اساس تعداد خودروها نیست و آثار روانی تصمیمها نیز از اهمیت زیادی برخوردار است. ممکن است واردات ۱۰۰ هزار دستگاه خودرو بدون مدیریت مناسب، عاملی برای افزایش قیمت و ایجاد رانت شود، اما اگر واردات ۲۰ تا ۳۰ هزار دستگاه بهدرستی مدیریت شود و خودروها بهراستی به دست مصرفکنندگان نهایی برسند، این امر میتواند انتظارات بازار را تحت تأثیر قرار دهد.
صدرایی خاطرنشان کرد که واردات خودروهای کارکرده لزوماً به معنای افت قیمت خودرو نیست و افزود: در مواقعی که بازار خودرو با رشد شدید قیمت مواجه میشود، پیادهسازی صحیح این طرح میتواند از شدت افزایش قیمتها بکاهد. برای نمونه، در دورههایی که همزمان با افزایش نرخ ارز، خودرو در بازار کمیاب میشود و قیمتها بهصورت تصاعدی بالا میروند، ورود خودروهای کارکرده میتواند مانع از دو برابر شدن قیمتها شود و بخشی از این روند افزایشی را کنترل نماید.
وی همچنین اعلام کرد که نباید چنین انتظاری داشت که واردات ۲۰ هزار دستگاه خودرو تمامی معادلات بازار خودروی کشور را دگرگون کند؛ چنین انتظاری با واقعیتهای بازار سازگار نیست. اگر این تصمیم واقعاً اجرایی شود، میتوان آن را قدمی هرچند محدود در راستای اصلاح و کنترل بازار خودرو به شمار آورد.
وی بر اهمیت ارزیابی هر تصمیم نسبت به شرایط پیشین تأکید کرده و افزود: اگر واردات خودروهای کارکرده بهراستی آزاد و اجرایی گردد، نسبت به وضعیت کنونی گامی رو به جلو خواهد بود؛ علیرغم اینکه این اقدام نمیتواند بهتنهایی مشکلات بنیادین بازار خودرو را حل کند.
تعرفههای واردات باید به صرفه باشد
صدرایی در خصوص ضرورت تعیین تعرفههای مناسب برای واردات خودروهای کارکرده تأکید کرد: تعرفهها نباید بهگونهای بالا تعیین شوند که از لحاظ اقتصادی، توجیهپذیری واردات را از بین ببرند و متقاضی به علت مشاهده هزینه نهایی از واردات منصرف شود. باید تعرفهای تعریف شود که خریدار پس از ورود و مراحل قانونی، حداقل ۲۰ تا ۳۰ درصد ارزانتر از نمونه صفرکیلومتر مشابه خود در بازار بخرد. در این صورت خودروهای کارکرده وارداتی میتوانند با خودروهای اقتصادیتر وارداتی و برخی خودروهای داخلی رقابت محدودی ایجاد کرده و بر قیمتگذاری سایر خودروها تأثیر بگذارند.
این کارشناس حوزه خودرو بیان کرد: اگر تعرفههای سنگینی برای واردات خودروهای کارکرده وضع شود و قیمت نهایی این خودروها غیرمنطقی باشد، اجرای طرح نهتنها تأثیر مثبتی بر بازار نخواهد داشت بلکه میتواند به عنوان عاملی برای افزایش قیمت خودروهای موجود عمل کند. در چنین حالتی، خودروهای وارداتی به عنوان یک معیار قیمتی جدید مطرح میشوند و فروشندگان قادر خواهند بود قیمت خودروهای موجود در بازار را نیز افزایش دهند.
وی به نیاز به طراحی دقیق سیاستهای واردات اشاره کرد و گفت: برنامه واردات باید مطابق باشد که خودروهای وارده پیامی واضح به بازار منتقل کنند؛ به این معنا که خودروهای کارکرده با قیمت تمامشده مناسب عرضه شوند و مصرفکننده احساس کند خرید آنها نسبت به یک خودروی صفرکیلومتر به صرفهتر است. در این شرایط، خودروسازان و شرکتهای تولیدکننده خودروهای صفرکیلومتر مجبور به تعیین قیمتهای رقابتیتر خواهند شد. در غیر این صورت، اگر خودروهای وارداتی با قیمتهای بسیار بالا ارائه گردد، عملاً نمیتوانند بر بازار خودروهای صفرکیلومتر یا خودروهای موجود تأثیر بگذارند.
صدرایی برای روشن شدن مسأله به بازار خودروهای لوکس اشاره کرد و گفت: به عنوان مثال، زمانی که قیمت یک لندکروز مدل ۲۰۱۳ در ایران حدود ۳۰ میلیارد تومان بود، ورود لندکروز مدل ۲۰۲۵ با قیمت تقریباً ۷۰ میلیارد تومان نتوانست قیمت مدل قدیمیتر را کاهش دهد. فاصله قیمتی بسیار زیاد میان این دو خودرو این امکان را به فروشنده لندکروز مدل ۲۰۱۳ میداد که قیمت خودرویش را تا ۴۰ میلیارد تومان افزایش دهد.
مدیریت هزینه تمامشده اعتبار اثر روانی واردات بر حباب بازار را مشخص میکند
این کارشناس در زمینه خودرو بر لزوم مدیریت اصولی فرآیند واردات و قیمتگذاری نهایی تأکید کرد و گفت: عدم ساماندهی صحیح باعث خواهد شد که تنها بخشی کوچک از بازار پر شود بدون آنکه تأثیری بر روند قیمتها داشته باشد.
وی خاطرنشان کرد که تأثیرگذاری واردات خودروهای کارکرده بهطور مستقیم به قیمت تمامشده و قیمت عرضه وابسته است و افزود: باید در نظر داشت که هدف از این طرح، ایجاد یک ارزیابی برای قیمتها است. به عنوان مثال، اگر اولین خودروی وارداتی مثلاً یک لندکروز ۲۰۲۲ پلاس با قیمت ۵۰ میلیارد تومان وارد شود، این امر ممکن است اثر معکوس داشته باشد و باعث افزایش قیمت لندکروز صفر کیلومتر، که ۶۰ میلیارد است، شود و همچنین قیمت خودروهای دستدوم موجود در بازار را افزایش دهد.
صدرایی در ادامه گفت: اگر قیمتگذاری بهگونهای باشد که این خودرو با قیمت ۳۰ میلیارد تومان وارد شود، در آن صورت شاهد خواهیم بود که قیمت لندکروز صفر کیلومتر از ۶۰ میلیارد تومان پایین میآید و قیمت خودروهای دستدوم موجود در بازار که ۲۷ میلیارد تومان است، کاهش خواهد یافت.
این کارشناس اقتصادی بر این نکته تأکید کرد: این نوع قیمتگذاری میتواند خودروهایی که دارای قیمتهای غیرواقعی و حبابی هستند را به سمت واقعیات سوق دهد. بسیاری از خودروهای موجود در بازار فاصله زیادی بین قیمت اعلامی و ارزش واقعیشان دارند. هدف اصلی باید این باشد که ورود این خودروها حداقل بخشی از این حباب قیمت را بیرون بکشد.
صدرایی همچنین افزود: بنابراین، اگر مدیریت بهدرستی انجام نشود، خودروهای وارداتی فقط به عنوان یک گزینه جانبی در بخش کوچک بازار ظاهر میشوند که در کوتاهمدت شاید تأثیراتی داشته باشند، اما در بلندمدت قادر به تغییر روند قیمتی بازار نخواهند بود. باید برنامهریزیها بهگونهای صورت گیرد که خودروها مستقیم به دست مصرفکنندگان نهایی برسند تا بتوانند به عنوان یک معیار و سنجه، قیمتهای غیرواقعی را کنترل کنند.
انتهای پیام