توافق مکه در پرتو حملات انصارالله؛ «دفاع مشترک» یا آغاز جنگ یمن؟
طبق گزارش ایلنا، سخنگوی وزارت امور خارجه پاکستان بر این نکته تأکید کرد که توافق دفاعی مشترک «مکه» میان پاکستان، ترکیه و عربستان سعودی به عنوان یک «ائتلاف دفاعی» تلقی میشود و اسلامآباد در حال حاضر هیچ برنامهای برای بسط حوزه این توافق در نظر ندارد؛ این اظهارات حاکی از آن است که این توافق لزوماً Pakistan و Turkey را متعهد به اقدام نظامی علیه انصارالله در یمن نخواهد کرد.
این دیدگاه پاکستان در واکنش به سؤالی در مورد تعهدات اسلامآباد به عربستان و پس از حملات اخیر انصارالله به این کشور بیان شد.
مبنای توافق مکه این است که هرگونه حمله مسلحانه به یکی از این سه کشور به منزله حمله به تمامی اعضای آن به شمار میرود؛ اما در متن توافق، نوع اقدامات نظامی مورد نظر از دو کشور دیگر به وضوح مشخص نشده است. به عبارت دیگر، این توافق هیچ الزام مشخصی برای اعزام نیرو، جنگنده یا اقدام نظامی مستقیم علیه مهاجم تعیین نکرده است.
ترکیه در روز سهشنبه حملات انصارالله به عربستان را محکوم کرده و بر حمایت قاطع خود از حاکمیت و تمامیت ارضی این کشور تأکید نمود. شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، نیز به شدت این حملات به تأسیسات غیرنظامی و انرژی عربستان را رد کرد.
ابهام در مورد تعهدات نظامی پاکستان
یکی از سوالات کلیدی درباره توافق مکه، سطح تعهدات نظامی پاکستان است. یک مقام ارشد سعودی به رویترز گفته بود که این توافق شامل «تمامی ابزارهای نظامی» میشود و این اظهارات در پاسخ به سوالی درباره امکان ارائه «چتر هستهای» پاکستان به عربستان بیان گردید.
با این حال، متن توافق روشن نکرده است که در صورت وقوع حمله به یکی از اعضا، دو کشور دیگر دقیقاً چه نوع حمایتی باید ارائه دهند.
عربستان؛ پشتیبان مالی این توافق
عربستان سعودی با دارا بودن منابع مالی و انرژی کلان، از قدرتهای قابل توجهی برای حمایت اقتصادی از این ائتلاف برخوردار است. پاکستان برای سالها از حمایتهای اقتصادی و انرژی عربستان بهرهمند بوده و همچنین بیش از ۲.۵ میلیون پاکستانی در این کشور اشتغال دارند.
ترکیه نیز پیشتر از کمکهای مالی ریاض بهرهمند گشته است؛ مثلاً در سال ۲۰۲۳، صندوق توسعه عربستان توافقی برای واریز ۵ میلیارد دلار به بانک مرکزی ترکیه امضا کرد.
ترکیه؛ توانمندیهای نظامی و فناوری
در عوض، یکی از بزرگترین نقاط قوت ترکیه در این توافق، توانمندیهای دفاعی و دانش فنی نظامی آن است. این کشور به یکی از قدرتهای بزرگ منطقه در زمینه تولیدات نظامی نظیر پهپاد، خودروهای زرهی، سامانههای دریایی و پدافند هوایی تبدیل شده است.
شرکت «بایکار» ترکیه در سال ۲۰۲۳ توافقی با عربستان برای فروش پهپاد و همکاری در انتقال فناوری و تولید مشترک به امضا رسانید.
صادرات صنایع دفاعی و هوافضای ترکیه در سال ۲۰۲۵ به رقم ۱۰.۰۵ میلیارد دلار رسیده که ۴۸ درصد نسبت به سال گذشته افزایش داشته است. این کشور همچنین تجهیزات نظامی خود را به بیش از ۴۰ کشور در سراسر جهان صادر میکند.
از سوی دیگر، ارتش ترکیه با داشتن تجربهای غنی در جنگهای مدرن، پدافند هوایی، عملیات پهپادی و جنگ الکترونیک، یک نقطه قوت نظامی دیگر برای این توافق به شمار میآید.
توافق دفاعی «مکه» ماه گذشته میان عربستان، پاکستان و ترکیه به امضا رسید، که طبق آن، هرگونه حمله مسلحانه به یکی از این سه کشور به عنوان حمله به همه اعضا در نظر گرفته میشود؛ با این حال، اظهارات جدید اسلامآباد نشان میدهد که این توافق، حداقل در شرایط فعلی، به عنوان تعهد خودکار اعضا برای ورود به جنگ یا انجام اقدامات تهاجمی تلقی نخواهد شد.