تنفس سبز در سرزمین سنگ و آب؛ گسترش پارکهای جنگلی کرمانشاه سرعت گرفت
خبرگزاری مهر - گروه استانها، کوثر یاوری: پارکهای جنگلی بهعنوان یکی از مهمترین و ضروریترین فضاهای طبیعی و تنفسی در اطراف کلانشهرها و جوامع شهری مطرح هستند که تأثیر بینظیری در برقراری تعادل اکولوژیک دارند. این مناطق سبز نهتنها مسئول حفظ پوشش گیاهی بومی و حفظ تنوع زیستی هستند، بلکه بهعنوان ریههای تنفسی برای شهرها عمل کرده و فرصتی خارقالعاده برای حضور مردم در طبیعت و بهرهمندی از امکانات تفرجگاهی فراهم میآورند. در عصر حاضر، که سرعت توسعه شهرنشینی و افزایش آلودگیهای محیط زیستی به یکی از نگرانیهای عمده جامعه تبدیل شده است، گسترش، حفاظت و تجهیز این پارکها میتواند تأثیر قابل توجهی در افزایش سرانه فضای سبز، بهبود کیفیت هوا و ارتقاء شرایط زندگی شهروندان داشته باشد.
استان کرمانشاه با برخورداری از اقلیمی با چهار فصل و طبیعتی خاص، دارای قابلیتهای زیادی در عرصه منابع طبیعی است. در حال حاضر، این استان ۲۰ پارک جنگلی با مساحت تقریباً هزار هکتار را در خود جای داده است که بخش عمدهای از آنها در حاشیه و حریم شهرها احداث شدهاند. این پارکها به لحاظ موقعیت طبیعی ممتاز، توپوگرافی مناسب و ظرفیتهای اکولوژیکی بالقوه، قابلیت بالایی برای تبدیل به مقاصد گردشگری طبیعی دارند و تمام امکانات لازم برای ایجاد زیرساختهای استاندارد، از جمله مسیرهای ایمن پیادهروی، پیستهای دوچرخهسواری، آلاچیقها، فضاهای خانوادگی و سایر امکانات رفاهی برای استفاده عمومی در آنها مهیا است.
در میان این پتانسیلهای بینظیر، پارک جنگلی «چشمهسفید» با وسعت بالغ بر ۳۰۰ هکتار، بهعنوان بزرگترین و باارزشترین پارک جنگلی در استان کرمانشاه شناخته میشود. این فضای وسیع طبیعی که در تلطیف هوای مرکز استان نقشی اساسی ایفا میکند، امسال با برنامهریزیهای انجامشده، در مراحل تکمیل زیرساختهای اولیه و توسعه هدفمند فضای سبز قرار دارد و در آستانه واگذاری مدیریت به شهرداری قرار گرفته است. رویکرد مدیریت ارشد استان در سال جاری، رشد این پارکها با هدف نظارت علمی و دائمی، ایجاد اشتغال پایدار سبز، ارتقاء کیفیت خدمات عمومی و فراهم ساختن فضاهای تفرجگاهی ایمنتر و مناسبتر برای بهرهبرداری مردم است.
اجرای سیاستهای برونسپاری و جذب مشارکتهای عمومی و خصوصی یکی از استراتژیهای مؤثر در حفاظت از این فضاها محسوب میشود. به همین منظور، تاکنون مدیریت ۱۱ پارک جنگلی استان به بهرهبرداران واجد شرایط واگذار شده و ۹ پارک دیگر نیز پس از انجام ارزیابیهای کارشناسی، به لحاظ قابلیت و شرایط لازم برای واگذاری مدیریت تأیید شدهاند. در این پروسه قانونی، اولویت اصلی با شهرداریها است تا با بهکارگیری امکانات لجستیکی خود به توسعه خدمات شهری یاری رسانند؛ اما در صورت عدم تقاضا یا ناکافی بودن قابلیت در نهادهای شهری، امکان واگذاری اصولی به بهرهبرداران و سرمایهگذاران بخش خصوصی از طریق برگزاری مزایدههای قانونی نیز وجود دارد. نکته مهم در این واگذاریها این است که زمین و املاک این پارکها بهشمار انفال آمده و در تمامی قراردادها، مالکیت دولتی مجدداً محفوظ خواهد ماند و بهرهبرداران فقط مجاز به مدیریت، نگهداری و بهرهبرداری منضبط از مزایای تفرجگاهی خواهند بود.
احاله مدیریت ۱۱ پارک جنگلی و اولویت واگذاری به شهرداریها
عبدالعلی جلیلیان، رئیس اداره جنگلداری و جنگلکاری ادارهکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان کرمانشاه در گفتوگو با خبرنگار مهر به شرایط فضاهای سبز حاشیهای استان اشاره کرد و گفت: در حال حاضر استان کرمانشاه دارای ۲۰ پارک جنگلی با مجموع مساحت تقریباً هزار هکتار است که عموماً در حاشیه شهرها و به هدف توسعه فضای سبز و بهرهبرداری تفرجگاهی ایجاد شدهاند.

جلیلیان با بیانی از برنامه ویژهای که در امسال برای توسعه سرانه فضای سبز وجود دارد افزود: هدف ما این است که با افزایش تعداد و کیفیت این فضاها، که امسال با نام زیبا «پارکهای زندگی» شناخته میشوند، فضاهای تفرجگاهی استان را بهطور چشمگیری توسعه دهیم. تاکنون مدیریت ۱۱ پارک جنگلی در سطح استان با موفقیت واگذار شده و ۹ پارک جنگلی دیگر نیز از ظرفیت و الزامات لازم برای احاله مدیریت برخوردارند.
رئیس اداره جنگلداری و جنگلکاری منابع طبیعی کرمانشاه تصریح کرد: هدف اصلی از این اقدام، استفاده از ظرفیتهای قانونی بهویژه ماده ۳ قانون حفاظت و بهرهبرداری از جنگلها و مراتع است تا بتوانیم مسیر توسعه و نظارت مستمر بر این پارکها را هموار سازیم. این مدل مدیریتی نوین علاوه بر فراهم کردن فرصتهای شغلی پایدار، به ارتقاء کیفیت خدمات رفاهی و دسترسی بیشتر مردم به فضاهای تفریحی امن کمک خواهد کرد.
آمادهسازی چشمهسفید؛ نگین ۳۰۰ هکتاری منابع طبیعی استان
جلیلیان با تأکید بر اینکه اولویت در احاله مدیریت این پارکها بهطور خاص مربوط به شهرداریها است، بیان کرد: با توجه به وظایف اصلی شهرداریها در تأمین رفاه شهروندان، این نهادها در اولویت قرار دارند؛ اما در صورت عدم تقاضا از سوی آنها، مدیریت پارکها میتواند از طریق برگزاری مزایدههای قانونی و شفاف به بهرهبرداران بخش خصوصی منتقل شود. البته باید تأکید کنم که در تمامی این قراردادها، عرصه و اعیان جزو انفال باقی مانده و مالکیت اصلی پارکها یقیناً برای دولت محفوظ میماند.
وی در پایان با اشاره به وضعیت بزرگترین عرصه جنگلی دستکاشت استان خاطرنشان کرد: پارک جنگلی چشمهسفید با وسعت ۳۰۰ هکتار، بهعنوان بزرگترین پارک جنگلی استان به شمار میرود که در سال جاری با تسریع روند تکمیل زیرساختها و توسعه پوشش گیاهی، در آستانه واگذاری کامل به شهرداری کرمانشاه قرار دارد تا بتواند خدمات بهتری به شهروندان ارائه دهد.
پارکهای جنگلی؛ پناهگاهی برای بازیابی آرامش و سلامت روان
هوشنگ زنگنه، معاون فنی ادارهکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان کرمانشاه نیز در گفتوگو با خبرنگار مهر به بررسی ساختار اکولوژیکی این مناطق پرداخت و اظهار داشت: جنگلها به نواحی وسیع و انبوه درختان اطلاق میشوند که در آنها گونههای مختلف درختان، درختچهها و گیاهان خود رو در همزیستی کامل رشد میکنند. در یک اکوسیستم جنگلی سالم، برخی درختان با عمر طولانی تنومند میشوند و در زیر آنها علفها و گونههای گیاهی بومی به طرز چشمگیری رشد کرده و جلوهای زیبا و بینظیر به محیط میبخشند.
وی اشاره کرد که شکلگیری طبیعی جنگلها به شرایط اقلیمی خاصی نیاز دارد و میزان بارش و وجود منابع آب پایدار نقش مهمی در توسعه درختان دارد. از طرفی، کاهش بارشها و افزایش دما در تابستان، عرصههای جنگلی را در معرض خشکسالی و خطر آتشسوزی قرار میدهد که نیاز به مراقبت ویژه دارد.
معاون فنی منابع طبیعی استان کرمانشاه با تأکید بر اهمیت نور و سایهپوش در طراوت جنگل، تصریح کرد: نوع درختان در هر منطقه بهطور کامل با شرایط جغرافیایی و اقلیمی آن منطقه ارتباط دارد. در جنگلهای متراکم، ارتفاع زیاد درختان و تراکم برگها سایهای گسترده ایجاد میکند که مانع از تابش مستقیم نور خورشید به کف جنگل شده و بدین ترتیب محیطی بسیار خنک و دلپذیر برای گردشگران فراهم میآورد.
تنوع کاربری عرصههای طبیعی و ضرورت تجهیز زیرساختها
زنگنه ادامه داد: پارک در تعریف عمومی به قطعه زمینی در داخل یا نزدیکی شهرها اطلاق میشود که برای استفاده تفرجگاهی عمومی طراحی و تجهیز شده است. این فضاها به انواع مختلف کاربری تقسیم میشوند، از پارکهای عمومی و شهری گرفته تا پارکهای ملی، ایالتی، حیات وحش و پارکهای یادبودی تاریخی.

وی تأکید کرد که پارکهای جنگلی بهخودی خود معمولاً وسعت گستردهتری دارند و در فاصله دورتر از شلوغی مناطق مسکونی قرار گرفتهاند. این پارکها که ممکن است وسعت آنها بیش از هزار هکتار باشد، دارای تنوع بالایی از ویژگیهای طبیعی مانند کوهها، رودخانهها و آبشارها هستند و در طراحی آنها عواملی مانند نوع آبیاری بومی، ایجاد مسیرهای پیادهروی، دوچرخهسواری و حفظ بافت اکولوژیک در تمرکز قرار دارد.
زنگنه در پایان گفت: هدف نهایی از تأسیس پارکهای جنگلی، استفاده صحیح و پایدار از ظرفیتهای طبیعی است تا فرصتی طلایی برای فرار از تنشهای مدرن برای شهروندان فراهم گردد؛ زیرا اقامت در دل طبیعت میتواند بهطرز شگفتانگیزی به بهبود آرامش درونی و سلامت روحی و جسمی افراد یاری رساند.
این رویکرد نوین و تلاشهای مستمر برای توسعه «پارکهای زندگی» در دل طبیعت بکر استان، نویدبخش آیندهای سرشار از شادی و محیطزیستی پویاتر برای دیار سنگ و آب به شمار میآید. با در نظر گرفتن نقش غیرقابل انکار این مناطق سبز در ارتقاء سلامت روان جامعه و مواجهه با آلودگیهای شهری، اکنون بزرگترین مطالبه و انتظار بحق شهروندان از دولت، سازمان برنامه و بودجه و مدیریت شهری این است که با تخصیص اعتبارات ویژه، روند تکمیل زیرساختهای رفاهی، بهداشتی و امنیتی ۹ پارک جنگلی باقیمانده را تسریع کنند تا این سرمایههای عظیم ملی هر چه زودتر به بهرهبرداری استاندارد درآید و آسایش و خوشنودی را به مردم کرمانشاه هدیه کند.