ترامپ و شی چه توافقاتی در مورد ایران به انجام رساندند؟
بر اساس گزارش "ورزش سه" به نقل از تابناک، ملاقات دونالد ترامپ و شی جینپینگ در تاریخ ۲۴ سپتامبر ۲۰۲۶ در کاخ سفید، دومین ملاقات رو در رو آنان در سال جاری به شمار میرفت. این دیدار بیشتر بر روی حفظ آتشبس تجاری و تنظیم اختلافات اقتصادی و تکنولوژیکی متمرکز بود تا منجر به یک «توافق بزرگ» شود.
یکی از نتایج برجسته این ملاقات، تمدید موقتی توافق آتشبس تجاری آمریکا و چین بود. با این حال، بسیاری از اختلافات اصلی به قوت خود باقی ماندند و هنوز حل نشدهاند.
دستاوردهای کلیدی این دیدار
مهمترین نتیجه ملموس این نشست، توافق دو طرف بر تمدید آتشبس تجاری بود. این آتشبس که قرار بود در نوامبر منقضی شود، اکنون به مدت دو ماه دیگر ادامه خواهد یافت، که به این ترتیب دو کشور در حال حاضر از تشدید جنگ تعرفهای جلوگیری میکنند و مذاکرات اقتصادی همچنان ادامه خواهد داشت.
با این حال، این توافق به معضلهای بلندمدت پاسخ نمیدهد و مسائل بنیادین مانند سطح تعرفهها، خرید محمولههای آمریکایی، مواد معدنی کمیاب و محدودیتهای فناورانه به جلسات مذاکره آینده واگذار شدهاند.
ادامه گفتگوها در زمینه مواد معدنی و عناصر کمیاب
یکی از موضوعات کلیدی برای واشنگتن، وابستگی بالای صنایع آمریکایی به عناصر کمیاب و مواد معدنی حیاتی از چین است.
چین به عنوان بزرگترین تولیدکننده و پالایشگر جهانی مواد معدنی و آهنرباهای مربوط به عناصر خاکی کمیاب شناخته میشود.
در طول مذاکرات، مسأله ادامه صادرات و جلوگیری از اختلال در زنجیره تأمین این مواد بحث شد، اما به نظر میرسد هنوز جزئیات یک توافق پایدار نیازمند بررسیهای بیشتری است.
گفتگو در خصوص هوش مصنوعی
دو کشور همچنین به بحث پیرامون ایمنی و مدیریت ریسکهای هوش مصنوعی پرداختند. پیش از این ملاقات، گروههای کارشناسی دو کشور درباره ایجاد سازوکاری برای اطلاعرسانی در مورد حوادث مرتبط با هوش مصنوعی که احتمالاً بر امنیت ملی تأثیرگذار باشد، مذاکره کرده بودند.
این بخش عمدتاً به هدف ایجاد یک کانال ارتباطی و مدیریت خطرات مرتبط، پرداخته و نشاندهنده همکاری عمیق تکنولوژیکی بین دو کشور نیست.
چالشهای حلنشده
در بعد سیاسی، دو طرف تلاش کردند تا رابطه را از وضعیت تقابل شدید خارج کنند. ترامپ از «دوستی بسیار خوب» خود با شی یاد کرد و فضای ملاقات بهطور کلی دوستانه به نظر میرسید.
با این حال، دو کشور کماکان به عنوان رقبای استراتژیک شناخته میشوند و چنین فضایی به معنای حل و فصل اختلافات اساسی نیست.
این نشست نتوانست به یک توافق جامع بین آمریکا و چین منجر شود و چندین مسأله کلیدی هنوز به قوت خود باقی است.
نخست، تعرفهها و عدم توازن تجاری همچنان به عنوان نقاط اختلاف مطرح هستند. تمدید آتشبس تنها فرصتی دیگر برای مذاکرات فراهم کرده، اما مشکلات ساختاری تجاری کماکان حل نشدهاند.
دوم، محدودیتهای فناوری آمریکا نسبت به چین همچنان وجود دارد. واشنگتن مصمم به حفظ برتری خود در زمینه فناوریهای پیشرفته، به ویژه در حوزه تراشهها و هوش مصنوعی است و در این نشست نشانهای از توافق پایهای برای کاهش محدودیتهای صادرات فناوریهای پیشرفته نبود.
سوم، مسأله تایوان از حساسترین موضوعات در روابط دو کشور باقی مانده است. این موضوع همچنان در دستورکار استراتژیک هر دو طرف قرار دارد، اما در ملاقات اخیر هیچ توافق قابل توجهی درباره تغییر مواضع آمریکا یا چین حاصل نشد.
چهارم، موضوع ایران نیز در پسزمینه مذاکرات حضور داشت. واشنگتن امیدوار است چین بر تهران فشار وارد کند تا به جنگ پایان دهد و تنشها را کاهش دهد، اما گزارشهای رویترز نشان میدهند که پکن تاکنون تمایل چندانی به استفاده از اهرم خود در این زمینه نشان نداده است؛ بنابراین هیچ پیشرفتی در این خصوص اعلام نشد.
ترامپ و شی به جای تمرکز بر حل اختلافات بنیادین، به توافق برای جلوگیری از تشدید بحرانها و اختصاص زمان بیشتر برای مذاکرات جدید رسیدند.
نتیجه بارز برای هر دو کشور، تمدید آتشبس تجاری و پیشرفت در مذاکرات پیرامون تجارت، مواد معدنی حیاتی و هوش مصنوعی بوده است؛ ولی موضوعات مهمتری چون ساختار تعرفهها، محدودیتهای فناوری، وضعیت تایوان و نقش چین در برابر ایران کماکان بدون پاسخ ماندهاند.
از این رو، سفر شی به واشنگتن بیشتر به عنوان یک توافق برای مدیریت رقابت تلقی میشود تا اینکه بتوان نام توافقی برای پایان دادن به رقابت آمریکا و چین بر آن گذاشت.