این روند نشاندهنده چالشهای عمیقتری در اکوسیستم خودروسازی کشور است. مشکلات تأمین ارز و مسائل لجستیکی از جمله عوامل تأثیرگذار بر این نوسانات عنوان شدهاند. در پی این تحولات، توازن عرضه و تقاضا در بازار خودرو ایران دستخوش تغییرات اساسی شده است.
کاهش تولید و افزایش واردات در صنعت خودرو ایران
تولید خودرو در سال ۱۴۰۴ با ۱۹۵ هزار دستگاه کاهش نسبت به سال ۱۴۰۳، به حدود ۹۲۶ هزار دستگاه رسید. عواملی مانند جنگ ۱۲ روزه، مشکلات تأمین ارز و انفجار بندر شهید رجایی از دلایل این افت در صنعت خودرو ایران عنوان شدهاند. در مقابل، واردات خودرو با افزایش ۴ هزار دستگاهی، از ۶۳ هزار دستگاه در سال ۱۴۰۳ به ۶۷ هزار دستگاه در سال ۱۴۰۴ رسید.
افت صادرات و اسقاط خودروهای فرسوده
ارزش صادرات خودرو و قطعات کشور در سال ۱۴۰۴ حدود ۶۱ میلیون دلار کاهش یافت و از ۱۲۶ میلیون دلار در سال ۱۴۰۳ به ۶۵ میلیون دلار رسید. در همین دوره، تعداد خودروهای اسقاطشده نیز با کاهش قابل توجهی از ۳۵۰ هزار دستگاه در سال ۱۴۰۳ به ۲۰۴ هزار دستگاه در سال ۱۴۰۴ رسید که تنها ۴۱ درصد هدف برنامه هفتم را پوشش میدهد.
میزان داخلیسازی خودروسازان؛ دولتی و خصوصی
گزارش مرکز پژوهشهای مجلس به عمق داخلیسازی خودروسازان بزرگ نیز پرداخت. ایرانخودرو و سایپا به ترتیب حدود ۷۸ و ۸۱ درصد داخلیسازی داشتهاند که بدون تغییر مانده است. در مقابل، خودروسازان خصوصی مانند مدیران خودرو، کرمان موتور و گروه بهمن درصد داخلیسازی پایینتری را ثبت کردهاند:
| خودروساز | داخلیسازی ۱۴۰۳ | داخلیسازی ۱۴۰۴ |
|---|---|---|
| ایرانخودرو | ۷۸٪ | ۷۸٪ |
| سایپا | ۸۱٪ | ۸۱٪ |
| مدیران خودرو | ۲۲٪ | ۲۱٪ |
| کرمان موتور | ۳۷٪ | ۳۹٪ |
| گروه بهمن | ۲۳٪ | ۲۴٪ |