نویسندگی با هوش مصنوعی؛ راهنمای جامع و نکات کلیدی
طبق گزارشات خبرگزاری خبرآنلاین، این تحول در عرصه نویسندگی به مرحلهای نوین وارد شده است، اما همزمان سوالی اساسی به ذهن میرسد: اگر هوش مصنوعی قادر به نوشتن باشد، جایگاه نویسندگان چه خواهد بود؟
پاسخ این سوال را میتوان در تجربه نویسندگان هالیوود مشاهده کرد. در سال ۲۰۲۳، اعضای انجمن نویسندگان آمریکا یا WGA پس از ۱۴۸ روز اعتصاب به توافقی دست یافتند که محدودیتها و قواعد خاصی را برای به کارگیری هوش مصنوعی مولد در کار نویسندگان مشخص میکرد. بحث هوش مصنوعی یکی از محورهای کلیدی مذاکرات محسوب میشد، هرچند تنها دلیل اعتصاب نبود.
قرارداد جدید WGA که از تاریخ ۲ مه ۲۰۲۶ تا اول مه ۲۰۳۰ معتبر خواهد بود، همچنین شامل حمایتهای مربوط به هوش مصنوعی است و شرایط جدیدی برای اعطای مجوز استفاده از آثار نویسندگان جهت آموزش سیستمهای تجاری هوش مصنوعی را دربرمیگیرد.
بدین ترتیب، استفاده از هوش مصنوعی به معنای صرفاً تسریع فرایند نوشتن نیست؛ بلکه نکته کلیدی این است که چگونه میتوان از این ابزار قدرتمند بهره برد، بدون اینکه نویسنده از پروسه خلاقانه کنار گذاشته شود.
نویسندگی با هوش مصنوعی چه معنیای دارد؟
نویسندگی با هوش مصنوعی به معنای به کارگیری ابزارهای مولد برای بهبود و یاری رساندن به بخشهای مختلف فرایند نوشتاری است؛ شامل ایدهپردازی، ساختاربندی، تهیه پیشنویس، بازنویسی، ویرایش و سنجش لحن.
این روش به این معنا نیست که کاربر الزاما ملزم به درخواست نوشتن یک مقاله کامل از هوش مصنوعی است. گاهی استفاده از این ابزار به شکل محدودتر و هدفمندتر میتواند نتایج بهتری به دنبال داشته باشد.
به عنوان مثال، از هوش مصنوعی میتوان خواست تا:
- پنج دیدگاه مختلف برای مقالهای در مورد تنهایی ارائه دهد؛
- یک مقدمه را مختصر و به شکل خبری تغییر دهد؛
- سه نقص ساختاری در متن را شناسایی نماید؛
- بخشهای تکراری متن را تشخیص دهد؛
- متن فنی را برای مخاطب عمومی بازنویسی کند؛
- تیترهای متفاوتی برای یک گزارش پیشنهاد دهد.
OpenAI در راهنمای رسمی خود در ارتباط با نویسندگی با ChatGPT، فرایندی چهارمرحلهای شامل برنامهریزی، تهیه پیشنویس، بازبینی و آمادهسازی نهایی را پیشنهاد کرده است. در این روش، متنی که با هوش مصنوعی تولید میشود، بیشتر به عنوان یک پیشنویس اولیه تلقی میشود، نه متنی که بتوان آن را بدون بررسی به چاپ رساند.
گام اول؛ تعیین هدف قبل از نوشتن
یکی از اشتباهات متداول این است که کاربر خیلی سریع از هوش مصنوعی میخواهد متن نهایی را تولید کند.
مثلاً درخواست «درباره افسردگی مقاله بنویس» اطلاعات کافی به مدل نمیدهد. از مشخص نمیشود که مخاطب کیست، حجم متن چقدر باید باشد، لحن آن چگونه باید باشد و قرار است به چه سوالی پاسخ دهد.
یک درخواست دقیقتر میتواند به این صورت باشد:
برای یک وبسایت خبری، مقالهای حدود ۱۲۰۰ کلمه در مورد افسردگی بنویس. مخاطب عمومی است و لحن باید روزنامهنگارانه، ساده و قابلفهم باشد. مقاله با مقدمهای جذاب آغاز شود و تفاوت افسردگی با غم عادی، علائم، عوامل موثر و زمان مراجعه به متخصص را توضیح دهد. از اعلام تشخیص پزشکی پرهیز کن.
در این درخواست هدف، مخاطب، حجم، لحن و محدوده موضوع به روشنی مشخص شده است.
قبل از بهرهبرداری از هوش مصنوعی، چهار سوال زیر را پاسخ دهید:
- برای چه کسی مینویسم؟
- موضوع اصلی چیست؟
- هدف متن چیست؟
- متن را در چه قالب و لحنی میخواهم؟
گام دوم؛ ابتدا طراحی کنید و سپس بنویسید
اگر موضوع شامل جزئیات زیادی است یا پیچیدگی خاصی دارد، بهتر است مستقیماً به نوشتن متکی نشوید. ابتدا از هوش مصنوعی بخواهید که یک ساختار پیشنهادی را ارائه دهد.
برای نمونه:
برای مقالهای ۱۵۰۰ کلمهای با عنوان «نویسندگی با هوش مصنوعی» یک طرح پیشنهادی ارائه بده. مقاله میبایست شامل تعریف موضوع، روشهای استفاده، پرامپتنویسی، ویرایش، راستیآزمایی، سئو و چشمانداز شغلی نویسندگان باشد.
پس از دریافت طرح، نویسنده میتواند بخشهایی را حذف یا اضافه کند، ترتیب مطالب را تغییر دهد و مسیر اصلی مقاله را تعیین نماید.
در این مرحله، هوش مصنوعی بیشتر به عنوان دستیار ایدهپردازی و سازماندهی عمل میکند و تصمیم نهایی همچنان در اختیار نویسنده است.
گام سوم؛ پرامپت را به شکل دستور کار تنظیم کنید
پرامپت در واقع آن درخواستی است که به ابزار هوش مصنوعی ارائه میدهید. این درخواست الزاما نیازی به طولانی بودن ندارد، اما باید به طور دقیق و واضح بیان شود.
یک پرامپت مناسب معمولاً شامل این عناصر است:
- موضوع؛
- مخاطب؛
- هدف؛
- لحن؛
- قالب؛
- حجم تقریبی؛
- محدودیتها؛
- منابع یا نکات ضروری.
پرامپت ضعیف:
درباره کتابخوانی بنویس.
پرامپت بهتری که میتواند مفید باشد:
یک مقاله ۱۰۰۰ کلمهای در مورد نحوه تبدیل کتابخوانی به یک عادت روزمره برای مخاطب عمومی بنویس. لحن متن باید ساده و روزنامهنگارانه باشد، مقدمهای جذاب داشته باشد و سه روش اجرایی را ارائه کند. از تکرار، کلیشه و ادعاهای بیاساس دوری کنید.
هرچه هدف و محدودیتها واضحتر باشند، احتمال دریافت متنی قابلاستفاده بیشتر میشود.
گام چهارم؛ پیشنویس را به منزله نسخه نهایی نپندارید
یکی از مهمترین تفاوتهای بین استفاده حرفهای و غیرحرفهای از هوش مصنوعی، نحوۀ برخورد با پیشنویس است.
هوش مصنوعی میتواند یک متن اولیه تولید کند، اما این متن ممکن است:
- بیش از حد عمومی باشد؛
- ایدهها را تکرار کند؛
- مثالهای قابل پیشبینی ارائه کند؛
- لحن یکنواختی داشته باشد؛
- اطلاعات نادرست ارائه دهد؛
- با سایر متنهای مشابه تفاوت چندانی نداشته باشد.
بهتر است متن تولیدشده به عنوان یک نسخه خام در نظر گرفته شود؛ متنی که نیاز به خواندن، اصلاح، تکمیل و شخصیسازی دارد.
نویسنده باید تصمیم بگیرد کدام قسمتها باقی بماند، کدام بخشها حذف شود، چه اطلاعاتی باید به متن افزوده شود و چگونه پیام نهایی را منتقل کند.
گام پنجم؛ از هوش مصنوعی به عنوان ویراستار بهره بگیرید
هوش مصنوعی تنها به تولید متن محدود نمیشود. میتوان از آن برای بررسی و نقد نوشته نیز استفاده کرد.
برخی از درخواستهای سودمند شامل:
کدام بخشهای این مقاله تکراری است؟
کدام پاراگراف بیش از حد کلی نوشته شده است؟
کدام قسمت برای مخاطب عمومی نامفهوم یا دشوار است؟
در کدام بخش به مثال یا توضیح بیشتری نیاز داریم؟
مقدمه را بررسی کن و بگو آیا در پنج جمله اول، انگیزه کافی برای ادامهخوانی وجود دارد یا خیر.
لحن متن را از تبلیغاتی به بیطرف و خبری تغییر بده.
در این حالت، هوش مصنوعی از یک تولیدکننده متن به یک دستیار ویرایش تبدیل میشود. با کمک آن میتوان ساختار، وضوح، لحن، طول جملات و میزان تکرار را بررسی کرد.
گام ششم؛ تجربیات و دیدگاه شخصی خود را در متن بیاورید
یکی از خطرات استفاده بیش از حد از هوش مصنوعی این است که متن ممکن است از نظر نگارشی صحیح و منظم باشد، اما فاقد هویت خاصی باشد.
پژوهشی که در سال ۲۰۲۶ در نشریه Nature Human Behaviour منتشر شد، با بررسی بیش از ۸۸۰ هزار متن در چند مجموعه داده، نشان داد که به کارگیری مدلهای زبانی به عنوان دستیار نوشتاری میتواند باعث کاهش تنوع زبانی و یکنواختی در سبک نوشتار شود. این تحقیق همچنین ذکر کرده است که بازنویسی متون با استفاده از مدلهای زبانی ممکن است برخی از ویژگیهای قابل شناسایی از هویت نویسنده را تغییر دهد.
برای جلوگیری از یکنواختی، نویسنده باید عناصر انسانی و شخصی را به متن بیفزاید:
- تجربه مشاهدهشده؛
- خاطره یا روایت شخصی؛
- مثالهای محلی و واقعی؛
- سؤالهای متفاوت؛
- زاویههای کمتر دیدهشده؛
- گفتوگو با افراد متخصص؛
- جزئیات واضح و قابل تصویر.
اگر صد نویسنده از هوش مصنوعی خواسته باشند که مقالهای عمومی درباره تنهایی بنویسد و هیچیک از آنها متن را تغییر ندهند، محتمل است که خروجیها از نظر ساختار و واژگان مشابه یکدیگر باشند. اما تزریق تجربیات، مشاهدات و دیدگاههای شخصی به متن، هویت آن را شکل میدهد.
گام هفتم؛ صحت اطلاعات را راستیآزمایی کنید
روان بودن یک جمله به معنای درست بودن آن نیست. مدلهای زبانی ممکن است آمار، تاریخ، نام افراد، نتایج پژوهش یا نقل قولهای نادرستی تولید کنند.
به عنوان مثال، اگر ابزار بنویسد:
پژوهشی در سال ۲۰۲۲ نشان داد که…
نباید تنها به دلیل ظاهر علمی جمله آن را به مقاله اضافه کرد. باید مورد بررسی قرار گیرد که آیا چنین پژوهشی واقعاً وجود دارد، چه کسانی آن را انجام دادهاند، در کدام نشریه منتشر شده و نتیجه دقیق آن چه بوده است.
راستیآزمایی در موارد زیر اهمیت بیشتری دارد:
- اخبار؛
- پزشکی؛
- حقوق؛
- امور مالی؛
- تحقیقات علمی؛
- تاریخ؛
- آمار؛
- نقلقولها.
یک قاعده ساده را باید در نظر داشت:
هوش مصنوعی میتواند در پیدا کردن و تنظیم اطلاعات کمک کند، اما مسئولیت تأیید صحت آن بر عهده نویسنده است.
گام هشتم؛ در تولید محتوای سئویی، ابتدا به مخاطب فکر کنید
استفاده از هوش مصنوعی در تولید محتوای آنلاین نه به خودی خود به معنای نقض قوانین موتورهای جستوجو است. مشکل هنگامی بروز میکند که هدف اصلی ایجاد انبوه صفحات بیارزش و تحریف نتایج جستوجو باشد.
Google Search Central توضیح داده است که تولید تعداد زیادی صفحه با محتوای غیراصیل و بیارزش به منظور بهبود رتبه بندی سایتها به صورت مصنوعی به عنوان «سوءاستفاده از محتوای وسیع» یا scaled content abuse شناخته میشود؛ اعم از اینکه محتوای کاملاً خودکار تولید شده باشد یا به شکل ترکیبی از نیروی انسانی و ابزارهای خودکار.
بنابراین، هنگام بهرهگیری از هوش مصنوعی برای سئو، پرسشهای زیر از میزان استفاده از ابزارها اهمیت بیشتری دارند:
- آیا متن برای مخاطب مفید است؟
- آیا اطلاعات تازه یا تحلیلی مشخص ارائه میدهد؟
- آیا به یک موضوع واقعی پاسخ میدهد؟
- آیا نگاهی متفاوت یا مثالی خاص دارد؟
- آیا متن از نظر دقت و اعتبار مورد بررسی قرار گرفته است؟
- آیا خواننده پس از مطالعه، اطلاعات بیشتری نسبت به قبل پیدا کرده است؟
هوش مصنوعی میتواند به عنوان جزئی از فرایند تولید چنین محتوایی در نظر گرفته شود، اما نباید جایگزینی برای تحقیق، تجربه و ویرایش انسانی باشد.
اعتصاب نویسندگان هالیوود؛ زمانی که بحث هوش مصنوعی جدیتر شد
موضوع هوش مصنوعی برای نویسندگان تنها یک بحث نظری یا فنی محسوب نمیشود. در سال ۲۰۲۳، اعتصاب ۱۴۸ روزه Writers Guild of America در هالیوود با توافقی پایان یافت که مقررات مشخصی درباره به کارگیری هوش مصنوعی مولد در پروژههای تحت قرارداد تعیین میکرد.
بر اساس مقررات اعلام شده، هوش مصنوعی مولد به عنوان «نویسنده» شناخته نمیشود. شرکتها همچنین نمیتوانند نویسندگان را ملزم به استفاده از ابزارهایی مانند ChatGPT نمایند. در صورتی که محتوای تولید شده با هوش مصنوعی در اختیار نویسنده قرار گیرد، این مسئله باید اعلام گردد.
در قرارداد جدید WGA برای سال ۲۰۲۶ نیز حمایتهای مربوط به توافق سال ۲۰۲۳ حفظ شده است. همچنین در caso اعطای مجوز آثار نویسندگان به منظور آموزش یک سامانه تجاری هوش مصنوعی مولد، انجمن باید در جریان قرار گیرد و امکان مذاکره درباره مجوز و پرداخت احتمالی به نویسندگان وجود دارد.
این تجربه نشان میدهد که نگرانی نویسندگان تنها به این موضوع محدود نمیشود که آیا ماشین میتواند بهتر از انسان بنویسد یا خیر. مسائل مهمتر مانند مالکیت آثار، اعتبار نویسنده، شرایط کار و روش استفاده از آثار خلاقانه نیز در این بین مطرح است.
هوش مصنوعی را در کدام بخش نویسندگی به کار گیریم؟
بهترین استفاده از هوش مصنوعی عموماً در بخشهای است که میتواند زمان نویسنده را آزاد کند و نه اینکه تصمیمات خلاقانه او را تحت تاثیر قرار دهد.
از هوش مصنوعی میتوان برای موارد زیر بهره برد:
- ایدهپردازی اولیه؛
- ساختاربندی موضوعات پیچیده؛
- تبدیل یادداشتهای پراکنده به پیشنویس؛
- پیشنهاد عنوان و میانتیتر؛
- کوتاهکردن متن؛
- شناسایی تکرارها؛
- بازبینی لحن؛
- سادهسازی متن؛
- تشخیص قسمتهای مبهم؛
- پیشنهاد پرسشهای بیپاسخ در متن؛
- آمادهسازی فهرست اولیه منابع.
در عوض، انتخاب زاویه اصلی، تصمیمگیری درباره محتوای اساسی، افزودن تجربیات شخصی، ارزیابی اعتبار اطلاعات و تأیید نسخه نهایی میبایست همچنان در اختیار نویسنده باقی بماند.
یک پرامپت کارآمد برای شروع
افرادی که تازه میخواهند نویسندگی با هوش مصنوعی را تجربه کنند، میتوانند از الگوی زیر بهره ببرند:
میخواهم درباره [موضوع] یک [نوع متن] برای [مخاطب] بنویسم. هدف این متن [هدف] است. لحن باید [لحن] باشد و حدود [تعداد کلمات] کلمه داشته باشد. ابتدا یک ساختار پیشنهادی ارائه بده. سپس بر اساس آن ساختار، پیشنویس تهیه کن. از تکرار و کلیگویی پرهیز کن و بخشهایی که نیاز به مثال، منبع یا راستیآزمایی دارند را مشخص کن. در پایان، سه نقطه ضعف متن را نیز بیان کن.
این پرامپت سه مرحله اصلی را در کنار هم قرار میدهد: برنامهریزی، نویسندگی و نقد اولیه.
نویسندگی با هوش مصنوعی؛ پایان نویسنده یا آغاز همکاری جدید؟
بدون شک هوش مصنوعی روش انجام کار بسیاری از نویسندگان را دستخوش تغییر خواهد کرد. بسیاری از کارهای زمانبر نظیر تهیه پیشنویس، خلاصهسازی، پیشنهاد عنوان و ساماندهی ایدهها میتواند سریعتر انجام شود.
اما نویسندگی فراتر از فقط کنار هم قرار دادن جملات است. ایدههای نو، شخصیتهای باورپذیر، زوایای دید متفاوت، خاطرات شخصی، استعارههای خلاقانه و حتی تصمیمگیری درباره حذف یک جمله، بخشی از فرآیند خلاقانه به شمار میآیند.
بنابراین، بهتر است که نویسندگان هوش مصنوعی را رقیب ندانند، بلکه آن را به عنوان ابزاری قدرتمند در کنار خود ببینند. این ابزار میتواند در ارائه پیشنهادات، آمادهسازی پیش نویس، ارائه نقد، و سازماندهی متن و تسریع کار کمک کند، اما نباید در جایگاه ایدهپرداز، داور نهایی یا صدای نویسنده قرار گیرد.
هوش مصنوعی فقط یک ابزار است، نه جایگزین انسانهای خلاق.
ارزش نویسنده فراتر از مهارت کنار هم قرار دادن کلمات است؛ ارزش او در توانایی شناسایی موضوعات مهم، دلیل نیاز به نوشتن آنها و نحوه بازکردن آنها به گونهای است که شبیه به آثار دیگر نباشد.
آینده نویسندگی شاید نه در رقابت انسان با ماشین، بلکه در همکاری این دو وجود داشته باشد؛ به شرط آنکه ابزار، همچنان ابزاری باقی بماند و خلاقیت، انتخاب و صدای نهایی در اختیار انسان باشد.
۵۷