با پدیده غفلت از نیروی کار در اقتصاد مبتنی بر دانش دست و پنجه نرم می‌کنیم
بر اساس گزارش ایسنا، مهری‌سادات موسوی در مراسم افتتاح اندیشکده اشتغال دانش بنیان جهاد دانشگاهی که امروز در محل سازمان تجاری‌سازی فناوری و اشتغال دانش‌بنیان جهاد دانشگاهی برگزار گردید، به عدم وجود مطالعات کافی در زمینه اشتغال دانش‌بنیان اشاره کرد و گفت: در برخی از زمینه‌ها، تفاوت میان کسب‌وکار دانش‌بنیان، شغل دانش‌بنیان و اشتغال دانش‌بنیان به وضوح مشخص نشده بود. همچنین، در برخی مقالات و مباحث، با کمبود مطالعات روبرو بودیم؛ به‌عنوان مثال، در حالی که تحقیقات علمی در خصوص کسب‌وکارهای دانش‌بنیان بسیار زیاد است، در مورد نیروی کار متخصص، مشاغل دانش‌بنیان و فضای اشتغال، چنین مطالعاتی به طرز چشمگیری کمتر است.
وی همچنین خاطرنشان کرد: در این تحقیقات مشاهده کردیم که با مسأله «سندروم غفلت از نیروی کار» دست و پنجه نرم می‌کنیم. به‌علاوه، در متون دانشگاهی نیز بیشتر به سازمان‌ها پرداخته شده و توجه کمتری به افراد و جامعه معطوف گشته است.
موسوی در ادامه یادآور شد: در دسته‌بندی‌هایی که انجام دادیم، هر یک از این مفاهیم در سطح‌های مختلف به یک اکوسیستم مرتبط می‌شوند؛ به این ترتیب، اگر بخواهیم به این حوزه بپردازیم، ضروری است تا سطوح مختلف آن را مورد توجه قرار دهیم. کسب‌وکارها و اشتغال دانش‌بنیان، همگی زیر چتر اقتصاد دانش‌بنیان قرار داشته و به یک اکوسیستم مربوط می‌شوند.
غفلت از نیروی کار و جامعه در زیست‌بوم دانش‌بنیان
وی تصریح کرد: با این حال، توجه حوزه علمی و سیاست‌گذاری بیشتر محدود به برخی از این حوزه‌هاست و نسبت به تعاملات میان بخش‌های مختلف که باید برای احیای این اکوسیستم و شبکه در فضای عملیاتی ایجاد گردد، به‌نوعی غفلت شده است. این موضوع همچنین در مطالعات بین‌المللی مشاهده می‌شود و در سطح کشور، فضاهای مطالعاتی این حوزه حتی ضعیف‌تر از قبل بوده و بیشتر به مسئله کسب‌وکار دانش‌بنیان پرداخته شده است.
معاون توسعه اشتغال و کارآفرینی سازمان تجاری‌سازی فناوری و اشتغال دانش‌بنیان جهاد دانشگاهی تصریح کرد: این وضعیت می‌تواند به‌عنوان یک زنگ خطر محسوب شود؛ چراکه غفلت از ابعاد مختلف این اکوسیستم، علاوه بر سندروم غفلت از نیروی کار، می‌تواند به سندروم غفلت از جامعه نیز بینجامد. هنگامی‌که تنها بر سازمان‌ها تمرکز نماییم و انسان و جامعه را نادیده بگیریم، این مسئله می‌تواند تبعات جدی به همراه داشته باشد.
بی‌توجهی به بازار کار می‌تواند به فرار مغزها منجر شود
موسوی بر لزوم آموزش نیروی کار متخصص متناسب با نیازهای بازار تأکید کرد و اظهار داشت: در فرآیند تربیت نیروی متخصص، به کارکنان دانشی اشاره می‌شود و در صورتی که تطابق میان آموزش، مهارت و نیازهای بازار وجود نداشته باشد و کیفیت بستر اشتغال پایدار را نادیده بگیریم، مجبور به مواجهه با بیکاری فارغ‌التحصیلان و فرار مغزها خواهیم بود.
وی ادامه داد: از سویی دیگر، اگر در نظام آموزشی و دانشگاهی، بدون در نظر گرفتن بازار و تغییرات پیوسته آن و همچنین ظهور تکنولوژی‌های جدید، هوش مصنوعی و سایر فناوری‌ها، به تربیت نیروی انسانی بپردازیم، با چالش‌های جدی مواجه خواهیم شد.
موسوی به این موضوع ادامه داد که طبق گزارشی که در سال ۲۰۲۵ منتشر شد، در پنج سال آینده، بخش عمده‌ای از کسب‌وکارها، به‌ویژه کسب‌وکارهای تکراری و روتین، امکان حذف یا دگرگونی فضای کاری خود را بر اثر پیشرفت تکنولوژی‌های نوین خواهند داشت.
وی تأکید کرد: اگر ما نیروهای خود را بدون توجه به تحولات بازار و تغییراتی که ممکن است در این راستا ایجاد شود، آموزش دهیم و مدت‌زمانی که افراد در دانشگاه صرف یادگیری می‌کنند را بدون در نظر گرفتن این تحولات بگذرانیم، در صورتی که تعامل دوسویه‌ای میان دانشگاه و بازار وجود نداشته باشد، این فضا به مراتب متشنج‌تر خواهد شد و چالش‌های حوزه اشتغال به مراتب بیشتر از وضع موجود خواهد بود.
ضرورت رصد تحولات فناوری و آینده بازار کار
موسوی بر اهمیت آینده‌پژوهی در زمینه اشتغال تأکید کرد و گفت: با توجه به این موارد، ضرورت انجام آینده‌پژوهی و پیگیری تحولات فناوری در حوزه اشتغال به‌شدت حس می‌شود.
وی ادامه داد: نکته حائز اهمیت این است که نیمه‌عمر مهارت‌های فنی در عصر اتوماسیون و هوش مصنوعی به‌سرعت در حال کاهش است. در گذشته، آموزش یک مهارت خاص ضروری به نظر می‌رسید، اما اکنون با افزایش سرعت تغییرات و ضرورت آموزش‌های مداوم، دیگر مانند گذشته نخواهد بود که حتی در سازمان‌ها، به ویژه سازمان‌های دانش‌بنیان، فرد بتواند ۳۰ سال با یک مهارت فعالیت کند.
وی یادآور شد: این مدت زمان به حدی کاهش یافته که نیاز به ارتقا مستمر مهارت‌ها ضروری است. مجموع این تحولات ما را به سمت ضرورت وجود یک نظام هشداردهی زودهنگام برای تحولات فناوری و واکنش به تغییرات بازار کار سوق می‌دهد.
راه‌اندازی کارگروه‌های تخصصی در اندیشکده
معاون توسعه اشتغال و کارآفرینی سازمان تجاری‌سازی فناوری و اشتغال دانش‌بنیان جهاد دانشگاهی ذکر کرد: این اندیشکده و اندیشکده‌های مشابه قادر به پر کردن این خلا هستند و می‌توانند نظام واقعی هشدار مورد نیاز در این عرصه را ایجاد و آلارم‌های لازم را فعال نمایند.
موسوی توضیح داد: ما کارگروه‌های تخصصی را ذیل این اندیشکده طرح‌ریزی کرده‌ایم که محورهای این کارگروه‌ها بعد از شکل‌گیری، تکمیل‌تر خواهد شد. این کارگروه‌ها در زمینه‌های سیاست‌گذاری و حکمرانی اشتغال، اشتغال دانشگاهیان، آینده‌پژوهی، رصد بازار کار و همچنین کارآفرینی و توسعه کسب‌وکارهای دانش‌بنیان فعالیت خواهند کرد.
وی افزود: بعد از افتتاح این اندیشکده، کارگروه‌ها به صورت رسمی فعالیت‌های خود را آغاز خواهند کرد.
حرکت به سمت توسعه اندیشه سیاست‌محور و راهبردی
موسوی خاطرنشان کرد: همه این موارد متناسب با رسالت اندیشکده است. باید به سمتی حرکت کنیم که شاهد شکل‌گیری کرسی‌های نظریه‌پردازی و توسعه اندیشه‌های سیاست‌محور و راهبردی در حوزه فعالیت‌های اندیشکده باشیم.
وی ادامه داد: در زمینه‌های سیاست‌پژوهی و آینده‌پژوهی، باید برای کاهش تهدیدات و بهره‌برداری بیشتر از فرصت‌های فناوری کوشش کنیم و تسهیل شکل‌گیری پیوندهای همگرا میان صنعت و دانشگاه، نهادهای اجرایی و نهادهای تصمیم‌گیر را فراهم آوریم.
دعوت از نخبگان برای همکاری با اندیشکده
معاون توسعه اشتغال و کارآفرینی سازمان تجاری‌سازی فناوری و اشتغال دانش‌بنیان جهاد دانشگاهی بیان کرد: از تمامی نخبگان، استادان، پژوهشگران، کارآفرینان، سیاست‌گذاران و تمام افرادی که نگران آینده اشتغال کشور هستند، صمیمانه درخواست می‌کنیم که در اندیشکده ما را یاری دهند.
انتهای پیام