نگاهی به روایت محققان از پرتاب «سایوز» تا ارسال ماهواره‌های ایرانی
به نقل از ایسنا شاهرخ ظهراب‌زاده امروز در مراسم افتتاح هفته جهانی فضا که در محل سالن همایش‌های وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات برگزار گردید، به بررسی پیشرفت‌های فعالیت‌های فضایی ایران در طی چند دهه اخیر پرداخت و گفت: برای من مایه افتخار است که در جمع معاونین، مسئولین دولتی، نمایندگان مجلس، خبرنگاران، همکاران سازمان فضایی ایران و مؤسسات پژوهشی مرتبط با صنعت فضایی، دانشگاهیان، دانشجویان و مردم عزیز ایران در این روز حضور دارم و می‌خواهم روایت مختصری از تجربیات سال‌های اخیر در حوزه فضایی را با شما به اشتراک بگذارم.
او با اشاره به سال‌های گذشته بیان کرد: اگر نگاهی به چند دهه قبل بیندازیم، مشاهده می‌کنیم که افراد علاقه‌مند به فضا در ایران عمدتاً از طریق مجلات ماهانه و محتوای آنها با تحولات فضایی دنیا آشنا می‌شدند. به ندرت تصاویری از پرتاب‌های ماهواره‌بر و موشک‌های خارجی را در تلویزیون مشاهده می‌کردیم. به عنوان نمونه، پرتابگر سایوز و نحوه‌ی پرتاب آن که بازوهای نگهدارنده به تدریج به عقب می‌روند و سپس پرتابگر به سمت آسمان پرواز می‌کند، برای ما تصویری به یاد ماندنی و شگفت‌انگیز به حساب می‌آمد.
ظهراب‌زاده ادامه داد: در آن دوران، این سؤال برای ما وجود داشت که ایران چه زمانی می‌تواند به جمع کشورهایی بپیوندد که در عرصه فضایی فعالیت می‌کنند و آیا روزی خواهد رسید که نام ایران و دستاوردهای فضایی‌اش در تلویزیون یا صفحات مجلات نمایان گردد. در دهه‌های بعدی، با تأسیس دانشکده‌های هوافضا در اواخر دهه ۶۰ و دهه ۷۰، جذابیت این رشته برای نسل ما که در آن زمان دانش‌آموز بودیم، باعث شد تا به سمت این حوزه حرفه‌ای گرایش پیدا کنیم.
این کارشناس فضای گفت: در نهایت در دهه ۸۰ بود که ایران به طور رسمی به عرصه فضایی وارد شد و ماهواره «امید» و ماهواره‌بر «سفیر» موجب شدند که ایران به جمع کشورهای فعال در این زمینه ملحق گردد. از آن زمان به بعد نیز پروژه‌های متفاوتی پیگیری شد و ماهواره‌برهایی همچون «سیمرغ»، «ذوالجناح»، «قاصد» و «قائم» توسعه یافتند و فعالیت‌های فضایی کشور به مراحل نوینی گام نهادند.
ظهراب‌زاده در ادامه به ورود ایران به حوزه زیست‌فضا اشاره کرد و گفت: در طول این فعالیت‌ها، ایران وارد عرصه زیست‌فضا شد و من این توفیق را داشتم که در آن زمان در پژوهشگاه هوافضا به فعالیت بپردازم. این موضوع برای مردم بسیار جالب بود و حتی امروز نیز در برخی جمع‌ها که به این دستاوردها اشاره می‌کنم، باز هم سؤالاتی مطرح می‌شود مبنی بر اینکه آیا واقعاً موجود زنده‌ای به فضا پرتاب شده و با سلامت بازگشته است یا خیر. در نهایت فعالیت‌های فضایی کشور به سمت کاوشگرهای سنگین‌تر سوق پیدا کرد که اطلاعات بیشتری در ارائه‌های فنی همکارانم به آن پرداخته خواهد شد.
این کارشناس فضایی به خاطراتش از روند توسعه فعالیت‌های فضایی کشور اشاره کرد و گفت: یکی از خاطراتی که به یاد دارم مربوط به اسفند ماه سال ۱۳۹۳ است؛ زمانی که کنفرانس وزرای علوم کشورهای عضو جنبش عدم تعهد در سالن اجلاس برگزار می‌شد و نمایشگاهی هم به همین مناسبت برپا شده بود. من در غرفه پژوهشگاه هوافضا فعالیت می‌کردم و نمایندگان کشورهای مختلف از این نمایشگاه برای آشنایی با دستاوردهای کشور بازدید می‌کردند. در این نمایشگاه، کپسول پژوهشی پژوهشگاه هوافضا نیز به نمایش درآمده بود و نمایندگان کشورهای حاضر با اشتیاق خاصی از آن دیدن می‌کردند و عکس می‌گرفتند.
ظهراب‌زاده افزود: در میان بازدیدکنندگان، نماینده مصر نیز به کپسول اشاره کرد و از من پرسید که آیا این کپسول به فضا پرتاب شده است؟ پاسخ من مثبت بود. او پس از لمس کپسول، از من خواست که عکسی با آن بگیرد و گفت که ما در کشور خود قدر دارایی‌هایمان را نمی‌دانیم. نماینده مصر برایم توضیح داد که در کشورش زیرساخت‌های لازم در این حیطه وجود ندارد و بیشتر دانشگاه‌ها در این زمینه مشغول فعالیت‌اند. او تأکید کرد که باید قدر دستاوردهای موجود را بیشتر بدانیم.
این کارشناس فضایی گفت: این موضوع به فراموشی سپرده شد تا اینکه در آذرماه ۱۳۹۴، ششمین نمایشگاه توانمندی‌های صنایع هوایی و فضایی ایران برگزار شد. در آن دوره، پس از توافق برجام، تعدادی از شرکت‌ها و نمایندگان خارجی نیز در نمایشگاه حضور داشتند. در یکی از غرفه‌های خارجی، با یک شرکت آلمانی که مسئول آن فردی آلمانی و ترک‌تبار بود و سابقه کار در شرکت ایرباس را داشت، آشنا شدم. من و دوستم با او گفت‌وگو کردیم و در نهایت به غرفه پژوهشگاه هوافضا مراجعه کردیم.
ظهراب‌زاده خاطر نشان کرد: درباره دستاوردهای زیست‌فضایی ایران و موجودات زنده‌ای که در پروژه‌های فضایی به فضا فرستاده و بازگشته بودند، توضیحات دادم. او پس از مشاهده کپسول پژوهشی با تعجب پرسید که چرا این کپسول در نمایشگاه قرار دارد. به من گفت که باید این کپسول در موزه و درون یک محفظه شیشه‌ای به نمایش گذاشته شود تا مردم بتوانند برای دیدن آن به موزه مراجعه کنند و او از اینکه چنین دستاوردی در یک غرفه نمایشگاهی حضور دارد، شگفت‌زده شده بود.
در ادامه سخنان خود در مراسم افتتاحیه هفته جهانی فضا، این کارشناس فضایی به ضرورت ارتقای آگاهی عمومی در حوزه فضایی اشاره کرد و گفت: متأسفانه در جامعه ما برخی افراد نسبت به دستاوردهای کشور بی‌توجه هستند و به نظر می‌رسد که سطح فرهنگ عمومی در این زمینه نیاز به بهبود دارد که باید تلاش بیشتری برای آن صورت گیرد. پس از آن، به سازمان فضایی ایران پیوستم و در این دوره، دستاوردهای فضایی کشور به طور فزاینده‌ای رشد کرده و فرصت حضور در مجامع بین‌المللی و معرفی این دستاوردها به کشورهای دیگر ایجاد شد.
ظهراب‌زاده ضمن ابراز این نکته که واقعاً نمی‌توانیم اهمیت حضور در کنار کشورهای متعدد خارجی و نمایاندن توانایی‌های فضایی ایران را ارزیابی کنیم، گفت: در آسیا، به جز چین، ایران از جمله کشورهایی است که می‌تواند با افتخار اعلام کند که ماهواره پرتاب می‌کند و به مدار قرار می‌دهد.
او ادامه داد: در یکی از برنامه‌هایی که در چارچوب سازمان همکاری فضایی آسیا و اقیانوسیه (APSCO) برگزار شد، موفقیت‌های فضایی کشور را ارائه دادیم. بعد از اتمام برنامه، یکی از استادان دانشگاه از مصر نزد من آمد و پرسید اگر ما ماهواره‌ای بسازیم، آیا ایران می‌تواند آن را برای ما پرتاب کند؟ به او پاسخ دادم که قطعاً این کار ممکن است. البته در حال حاضر روابط دیپلماتیک میان دو کشور وجود ندارد، اما امیدوارم روزی شرایطی پیش آید که ما بتوانیم این پرتاب را انجام دهیم. اطلاعات تماس و ایمیل خود را نیز در اختیار او قرار دادم تا در صورت نیاز بتوانیم در ارتباط باشیم.
وی همچنین به یادآوری تجربه‌ای از دوران کودکی خود اشاره کرد که به تماشای پرتابگرهای خارجی از تلویزیون می‌پرداخت و گفت: خواهم به تصویر ابتدایی بازگردم که در آغاز سخنانم درباره پرتابگر سایوز اشاره کردم. من در دوران دبستان این پرتاب را از تلویزیون می‌دیدم و این شانس به من اعطا شد که بعدها نقش مجری و روایتگر پرتاب ماهواره‌های ایرانی با سایوز را ایفا کنم. در آن زمان، ماهواره‌هایی که خودمان ساخته بودیم، با سایوز به پرواز درمی‌آمدند و یکی از این ماهواره‌ها به طور کامل به فعالیت ادامه می‌داد و آن زمان، فکر می‌کنم که همچنان در حال فعالیت بود. این تجربه برای ما مایه افتخار بسیار زیادی بود.
وی در خاتمه به بازگشت به روایت آغازین سخنانش پرداخت و گفت: زمانی که علاقه‌مندان به فضا در ایران تنها به خواندن مطالب مجلات بسنده می‌کردند و اخبار و تحولات جهانی فضایی را پیگیری می‌کردند، اکنون به مرحله‌ای رسیده‌ایم که مؤسسه‌ای متعلق به کشوری که با ایران خصومت دارد، فعالیت‌های فضایی ما را زیر نظر دارد و این بدین معناست که آنها امروز در جایگاه تحلیل و پیگیری قرار دارند و ما در موضع اقدام و اجرای پروژه‌های فضایی هستیم. این موفقیت قطعاً بدون یاری پروردگار و تلاش و کوشش زنان و مردان ایرانی به دست نمی‌آمد.
انتهای پیام