معاون وزیر ارتباطات: زیرساخت‌های کنونی دیگر قادر به پاسخگویی به نیازهای امروزی نیستند / اینترنت با استفاده از فیبر نوری می‌تواند تا ۱۰۰ برابر سریع‌تر شود
طبق گزارش خبرگزاری خبرآنلاین و توسط روابط‌عمومی وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، حمید فتاحی، معاون وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات و رئیس سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی، در برنامه تلویزیونی «گفت‌وگوی ویژه خبری» به تشریح اهمیت گسترش شبکه فیبر نوری پرداخت و این پروژه را از جمله طرح‌های کلیدی زیرساختی کشور به شمار آورد که به نیاز فزاینده کاربران، ارتقاء کیفیت خدمات ارتباطی و ایجاد زیرساخت‌های لازم برای توسعه اقتصاد دیجیتال پاسخ می‌دهد.
تحول از کابل مسی به فیبر نوری؛ لزوم تغییر نسل ارتباطات ثابت
فتاحی در ادامه به سابقه زیرساخت‌های ارتباطات ثابت در ایران اشاره کرد و گفت: این زیرساخت‌ها در طی نزدیک به یک قرن بیشتر بر پایه کابل‌های مسی بنا شده‌اند، اما اکنون به دلیل کهنه شدن تجهیزات، افزایش تقاضای کاربران و ظهور فناوری‌های نو، تبدیل این زیرساخت به فیبر نوری به یک ضرورت غیرقابل اجتناب بدل شده است.
او همچنین افزود که توسعه نسل‌های نوین ارتباطی باید متناسب با نیازهای کاربران و نوع خدمات مورد استفاده انجام گیرد و گفت: زیرساخت‌های قدیمی دیگر قادر به پاسخگویی به حجم بالای تبادل داده و نیازهای جدید ارتباطی نیستند. مهاجرت به کابل‌های فیبر نوری فرصتی برای ارتقای ظرفیت و کیفیت شبکه فراهم می‌آورد.
معاون وزیر ارتباطات سایر مزایای این تغییر در زیرساخت را شامل کاهش فرسودگی تجهیزات، جلوگیری از سرقت کابل‌های مسی، کاهش مصرف انرژی و بهینه‌سازی استفاده از فضا و نیروی کار عنوان کرد و افزود: «در برخی موارد، بهره‌برداری از زیرساخت‌های فیبر نوری می‌تواند مصرف انرژی را تا یک‌هشتم کاهش دهد.»
فتاحی همچنین افزایش سرعت و کیفیت ارتباطات را از جمله بارزترین مزایای این فناوری دانست و تأکید کرد: «مقایسه ظرفیت و سرعت ارتباطات فیبر نوری نسبت به بسترهای قدیمی نشان می‌دهد که این فناوری می‌تواند ظرفیت و سرعت را تا صد برابر افزایش دهد و امکان ارائه خدمات متناسب با نیازهای روز کاربران را فراهم کند.»
ظرفیت‌های نوین برای هوش مصنوعی، آموزش و خدمات سلامت
رئیس سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی در بخشی از صحبت‌های خود به نیاز فزاینده فن‌آوری‌های نوظهور به پهنای باند وسیع‌تر اشاره کرد و گفت: «بسیاری از کاربردهای جدید، به ویژه در زمینه هوش مصنوعی و خدمات محتوایی، به تقاضاهایی فراتر از توان شبکه‌های مبتنی بر کابل مسی نیاز دارند.»
فتاحی افزود: «در برخی از نواحی، ظرفیت ارائه خدمات از طریق فناوری‌های کابل مسی مانند ADSL به حدود هفت تا هشت مگابیت بر ثانیه محدود می‌شود، در حالی که فیبر نوری قابلیت ارائه سرعت‌های ۵۰۰ مگابیت بر ثانیه تا یک گیگابیت بر ثانیه را دارد.»
وی بر اهمیت گسترش این زیرساخت تأکید کرد و گفت: «این توسعه نه تنها تجربه کاربران در استفاده از اینترنت را بهبود می‌بخشد، بلکه زمینه را برای گسترش خدمات دیجیتال در حوزه‌های آموزشی، بهداشتی و سایر بخش‌های اقتصادی فراهم می‌آورد و شکل‌گیری بازار اقتصاد دیجیتال نیز متکی به بهره‌مندی از زیرساخت‌های ارتباطی مناسب است.»
معاون وزیر همچنین در پاسخ به سوالی در مورد کاربرد فیبر نوری در انتقال محتوای صوتی و تصویری و پخش تلویزیونی گفت: «محتوای ویدئویی، به خصوص در هنگام پخش زنده، نیاز به پهنای باند و کیفیت بالاتری دارد و توسعه فیبر نوری می‌تواند ظرفیت لازم برای این‌گونه خدمات را فراهم کند.»
او ادامه داد: «تحول به سمت استفاده بیشتر از بسترهای ارتباطی پرسرعت، از الزامات توسعه شیوه‌های نوین توزیع و پخش محتوا است. هرچند که برای جایگزینی کامل زیرساخت‌های پخش سراسری مبتنی بر امواج رادیویی با شبکه‌های زمینی، نیاز به زیرساخت‌های مناسب و پرظرفیت داریم.»
تغییر رویکرد وزارت ارتباطات؛ از توسعه پوشش به افزایش اتصال
فتاحی در رابطه با تاریخچه پروژه‌های فیبر نوری در کشور اظهار داشت: «در حدود یک دهه اخیر، پروژه‌هایی برای گسترش ارتباطات مبتنی بر فیبر نوری به اجرا درآمده است، اما پروژه ملی فیبر نوری منازل و کسب‌وکارها (FTTH) از سال ۱۴۰۲ با رویکرد جدید و دقت بیشتری به مرحله اجرا درآمد و در دولت سیزدهم به دست اقدام گذاشته شد.»
وی افزود: «از زمان شروع به کار دولت چهاردهم، این پروژه به عنوان یکی از اولویت‌های اصلی در توسعه زیرساخت‌های ارتباطی پیگیری شده است، با این تفاوت که مسئله افزایش تعداد کاربران متصل به شبکه در کنار توسعه پوشش نیز در کانون توجه قرار دارد.»
رئیس سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی در توضیحاتی درباره تفاوت میان پوشش و اتصال گفت: ایجاد پوشش به این معناست که امکان اتصال کاربر به شبکه در یک ناحیه مشخص فراهم شود؛ اما اتصال به این معناست که کاربر واقعی از این دسترسی بهره‌مند شود و ارتباط فیبر نوری برای او برقرار گردد.
وی اضافه کرد: «در مراحل اولیه، تمرکز اصلی بر ایجاد پوشش و اجرای مسیرهای فیبر نوری، حفاری و نصب تجهیزات فعال و غیرفعال شبکه بود، اما در دولت چهاردهم، اصلاح مقررات و ایجاد مشوق‌ها به‌گونه‌ای مورد پیگیری قرار گرفته است که اپراتورها انگیزه بیشتری برای جذب کاربران و تبدیل پوشش موجود به اتصال واقعی پیدا کنند.»
فتاحی همچنین به نقش منابع حمایتی دولت در اجرای این پروژه اشاره کرد و گفت: «توسعه شبکه فیبر نوری در مراحل ابتدایی نیازمند سرمایه‌گذاری بالایی است و تأمین بخشی از منابع آن از سوی دولت، می‌تواند به تسریع این پروژه کمک کند. در مراحل بعدی نیز سعی بر این است که با بهره‌مندی هوشمندانه از منابع صندوق توسعه فیبر نوری، مشوق‌هایی برای افزایش اتصال کاربران در نظر گرفته شود.»
وی به رشد بیش از ۵۰۰ درصدی در اتصالات فیبر نوری نسبت به قبل از آغاز به کار دولت چهاردهم اشاره کرد و افزود: «تعداد این اتصالات از حدود ۳۵۰ تا ۳۶۰ هزار مورد به بیشتر از دو میلیون افزایش یافته است؛ رشدی که می‌تواند به شکل‌گیری تدریجی بازار اقتصادی این فناوری و توسعه پایداری آن یاری رساند.»
بیش از ۵۰ درصد پیشرفت در ایجاد امکان اتصال
معاون وزیر ارتباطات در تشریح وضعیت کنونی شبکه اعلام کرد: «در حال حاضر حدود ۱۷ میلیون خط تلفن ثابت بر پایه کابل مسی در کشور فعال است و از این تعداد، کمتر از هفت میلیون اتصال اینترنت ثابت مبتنی بر فناوری‌هایی نظیر ADSL فعال است؛ در حالی که شمار اتصالات فیبر نوری از دو میلیون مورد فراتر رفته است.»
وی با اشاره به هدف‌گذاری قانونی در برنامه هفتم پیشرفت گفت: «طبق تکالیف قانون، می‌بایست امکان اتصال ۲۰ میلیون واحد در کشور فراهم گردد. در حال حاضر، پیشرفت پروژه در زمینه ایجاد امکان اتصال در سرتاسر کشور از ۵۰ درصد بیشتر شده است.»
فتاحی تأکید کرد: «نکته حائز اهمیت این است که همه پوشش‌ها لزوماً به اتصال تبدیل نمی‌شود و میزان تبدیل پوشش به اتصال در کشورهای مختلف با توجه به شرایط متفاوتی چون نیاز کاربران، صرفه اقتصادی، هزینه تجهیزات، کیفیت خدمات و رقابت میان اپراتورها متفاوت است.»
وی ادامه داد: «توسعه پوشش‌های ارتباطی، مسئولیت ایجاد امکان دسترسی را به عهده دارد، اما برای افزایش سطح اتصال باید موانع اقتصادی و اجرایی رفع گردند تا کاربران براساس نیاز خود به بهره‌مندی از این فناوری ترغیب شوند.»
محدودیت‌های شبکه سیار، افزایش ضرورتی برای توسعه ارتباطات ثابت
رئیس سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی به وضعیت ارتباطات در کلان‌شهرها اشاره کرد و گفت: «یکی از چالش‌های جدی در راستای توسعه فیبر نوری، محدودیت‌هایی است که بر سر راه توسعه زیرساخت ها، به ویژه در شهرهای بزرگ وجود دارد. در تهران و برخی کلان‌شهرها، صدور مجوزهای حفاری با مشکلاتی مواجه گردیده و این موضوع بر سرعت اجرای پروژه تأثیرگذار بوده است.»
وی افزود: «توسعه شبکه فیبر نوری نیازمند اجرای مسیرهای زمینی و انجام حفاری است و مدیریت شهری در تسهیل این پروسه نقش کلیدی ایفا می‌کند. در دیگر مراکز استان‌ها و شهرها نیز مشکلاتی مشاهده شده که با تعامل با نهادهای مسئول، بخشی از آن‌ها برطرف شده است.»
فتاحی به ماده ۶۵ قانون برنامه هفتم پیشرفت اشاره کرد و گفت: «براساس این قانون، دستگاه‌های اجرایی و عمومی موظف به همکاری در اجرای پروژه‌های توسعه فیبر نوری هستند و باید شرایط لازم، مسیرها و زیرساخت‌ها را برای پیشبرد این طرح فراهم کنند.»
او اختلاف نظرها درباره تعرفه حفاری و برخی مسائل اجرایی را از جمله چالش‌های موجود در همکاری با شهرداری‌ها عنوان کرد و تأکید کرد: وزارت ارتباطات این موضوعات را از طریق تعامل با مدیریت شهری و استفاده از ابزارهای قانونی پیگیری خواهد کرد تا روند اجرای پروژه با سرعت بیشتری ادامه یابد.
معاون وزیر ارتباطات افزود: «مشکلات شبکه سیار نیز لزوم توسعه ارتباطات ثابت را بیشتر کرده است. ارتباطات سیار به منابع فرکانسی محدودی وابسته است و به دلیل افزایش میزان مصرف و تراکم کاربران، به ویژه در مناطق پرجمعیت شهری، ممکن است محدودیت‌هایی در کیفیت و ظرفیت شبکه ایجاد شود.»
او تصریح کرد: «در بسیاری از کشورهای دیگر، بخش عمده ترافیک ارتباطی از شبکه‌های ثابت منتقل می‌شود، اما در ایران به خاطر کیفیت و ظرفیت محدود ارتباطات ثابت، بار بیشتری بر دوش شبکه‌های سیار قرار گرفته است. توسعه فیبر نوری می‌تواند موجب تغییر این شرایط، کاهش بار شبکه موبایل و بهبود کیفیت خدمات ارتباطی شود.»
مشوق‌های مالی برای تسهیل در اتصال کاربران
فتاحی در پاسخ به سوالی درباره هزینه‌های لازم برای اتصال به فیبر نوری گفت: هزینه نهایی به تعرفه‌ها و بسته‌های ارائه‌شده توسط اپراتورها وابسته است و یکی از چالش‌های موجود، افزایش قیمت تجهیزات لازم برای کاربران می‌باشد.
او افزود: «در سال گذشته، قیمت تجهیزات انتهایی شبکه، شامل مودم‌های فیبر نوری، به خاطر نوسانات بازار به شکل قابل توجهی افزایش یافته و هزینه اولیه تهیه مودم و انجام فیبرکشی در داخل ساختمان‌ها می‌تواند برخی کاربران را از استفاده از این فناوری بازدارد.»
رئیس سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی با اشاره به برنامه‌های حمایتی وزارت ارتباطات اظهار داشت: «طرح‌هایی برای اعطای مشوق به اپراتورها از محل منابع صندوق توسعه فیبر نوری طراحی شده است تا ارائه بسته‌های تشویقی و تسهیل هزینه اتصال کاربران میسر شود.»
وی به ذکر الگوهای ممکن مانند ارائه خدمات اتصال و بسته‌های اینترنتی با قابلیت پرداخت اقساطی پرداخت و گفت: «میزان بهره‌برداری اپراتورها از منابع حمایتی و تأثیر آن بر کاهش هزینه‌های کاربران به صورت مداوم مورد بررسی قرار خواهد گرفت تا این منابع به سمت هدف اصلی، یعنی افزایش اتصال مردم، سوق یابد.»
فتاحی خاطرنشان کرد: «اپراتورها باید مشوق‌های دریافتی را به بهبود شرایط اتصال و تسهیل استفاده از خدمات کاربران اختصاص دهند و پس از ارزیابی آن‌ها در جلسات پایش پروژه، در صورت عدم پایبندی به تعهدات، ابزارهای نظارتی و مقرراتی در اختیار وزارت ارتباطات و سازمان تنظیم مقررات برای برخورد با اپراتورهای متخلف باقی خواهد ماند.»
وی در ادامه بیان کرد: «بخشی از هزینه‌های توسعه فیبر نوری مربوط به سرمایه‌گذاری اولیه، حفاری و تأمین تجهیزات است و توسعه صنعت تولید فیبر نوری و سخت‌افزارهای مرتبط در داخل کشور به علاوه کمک به پیشبرد پروژه، می‌تواند زمینه‌ساز اشتغال‌زایی و شکل‌گیری زنجیره اقتصادی مربوطه گردد.»
مهاجرت از کابل مسی به فیبر نوری بدون دریافت هزینه از مشترکان تلفن ثابت
معاون وزیر ارتباطات در بخشی دیگر از این گفت‌وگو، تفاوت پروژه توسعه فیبر نوری با طرح مهاجرت از کابل مسی به فیبر نوری را شرح داد و گفت: «در کنار پروژه فیبر نوری منازل و کسب‌وکارها، طرح ملی مهاجرت از کابل مسی به فیبر نوری نیز زیر نظر شرکت مخابرات ایران به اجرا درآمده است.»
وی توضیح داد: «در پروژه توسعه فیبر نوری، به کاربران جدید امکان اتصال به شبکه داده می‌شود؛ با این حال، پروژه مهاجرت به تدریج معطوف به جمع‌آوری بستر ارتباطی بر پایه کابل مسی و انتقال ارتباطات بر روی فیبر نوری می‌باشد.»
فتاحی بر حقوق مشترکان تلفن ثابت تأکید کرد و تصریح داشت: «در فرایند مهاجرت خطوط تلفن ثابت از کابل مسی به فیبر نوری، اگر مشترک فقط تمایل به حفظ ارتباط تلفنی خود داشته باشد و درخواست اینترنت نداشته باشد، شرکت مخابرات ایران نباید هزینه‌ای بابت این تغییر از او دریافت کند.»
وی ادامه داد: «این فرایند بر اساس مصوبات کمیسیون تنظیم مقررات ارتباطات صورت می‌گیرد و مشترکان در صورت مواجهه با دریافت هزینه در فرایند مهاجرت، می‌توانند موضوع را از طریق سامانه ۱۹۵ مطرح کنند تا مورد بررسی قرار گیرد.»
رئیس سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی گفته است: «در صورتی که مشترک علاوه بر ارتباط تلفنی، درخواست اینترنت نیز داشته باشد، هزینه‌های مربوط به تهیه مودم و فیبرکشی در ساختمان بر اساس شرایط و تعرفه‌های موجود محاسبه خواهد شد.»
او با اشاره به افزایش هزینه تجهیزات عنوان کرد: «قیمت مودم‌های فیبر نوری بسته به نوع و مشخصات آن‌ها متفاوت است و در شرایط کنونی، قیمت برخی از این تجهیزات از حدود چهار میلیون تومان آغاز می‌شود. هدف وزارت ارتباطات این است که با بهره‌گیری از منابع حمایتی، زمینه‌ساز ارائه بسته‌های بهتر و کاهش بار هزینه‌های اولیه بر کاربران باشد.»
پایان برنامه هفتم؛ هدف‌گذاری برای توسعه پوشش ۲۰ میلیون واحد
فتاحی به زمان‌بندی اجرای پروژه ملی فیبر نوری اشاره کرد و گفت: «براساس قانون برنامه هفتم پیشرفت، تلاش بر این است که امکان اتصال ۲۰ میلیون واحد تا پایان این برنامه فراهم شود و وزارت ارتباطات به دنبال رفع موانع اجرایی و تسریع در روند پیشرفت پروژه خواهد بود.»
او همچنین اذعان کرد: «موانعی مانند تأخیر در صدور مجوزهای حفاری، افزایش هزینه‌های اجرای پروژه، نوسانات اقتصادی، برخی اختلافات حقوقی و شرایط ویژه کشور، از جمله عواملی هستند که بر روند اجرای طرح تأثیرگذار بوده‌اند.»
معاون وزیر ارتباطات همچنین به برنامه شرکت مخابرات ایران برای مهاجرت از کابل مسی به فیبر نوری اشاره کرد و گفت: «این شرکت برنامه دارد تا سال ۱۴۰۸ سهم قابل‌توجهی از این فرایند را به سرانجام برساند و زیرساخت‌های ارتباطات ثابت کشور به تدریج به سمت استفاده گسترده‌تر از فیبر نوری پیش برود.»
رشد اتصال مدارس، مراکز بهداشت و شبکه بانکی به فیبر نوری
رئیس سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی در انتهای صحبت‌های خود به توسعه اتصال مراکز عمومی و خدماتی اشاره کرد و اظهار داشت: در اتصال مدارس، مراکز بهداشت و شبکه بانکی کشور، رشدی قابل توجه وجود داشته است.
وی اعلام نمود: «بیش از ۱۰ هزار مدرسه در کشور به شبکه فیبر نوری متصل شده‌اند و اتصال سایر مراکز بهداشت، شبکه بانکی، نهادهای اجرایی و دانشگاه‌ها نیز در برنامه توسعه این زیرساخت مدنظر است.»
فتاحی تأکید کرد: «با توجه به تأکید رئیس‌جمهور بر توسعه ارتباطات در حوزه‌های آموزشی و بهداشتی، اتصال مدارسی، مراکز بهداشت، دانشگاه‌های علوم پزشکی و سایر نهادهای آموزشی و درمانی از جمله محورهای مهمی است که روند اجرایش به شکل مداوم پیگیری می‌شود.»
وی در انتها تأکید کرد: «توسعه شبکه فیبر نوری، نه تنها موجب افزایش سرعت و کیفیت خدمات ارتباطی کاربران می‌شود، بلکه بسترهای لازم برای توسعه خدمات دیجیتال، کاهش فشار به شبکه سیار و رونق اقتصاد دیجیتال را فراهم خواهد کرد و تحقق این اهداف نیازمند همکاری و هماهنگی میان دستگاه‌های اجرایی، مدیریت‌های شهری، اپراتورها و مشارکت کاربران در بهره‌برداری از این زیرساخت است.»
۵۸۳۲۳