مجسمه‌های ۸۰۰۰ نفری ارتش تراکوتا، بیش از دو هزار سال است که از مقبره امپراتور چین شی هوانگ نگهداری می‌کنند. این اثر هنری بزرگ و با جزئیات بی‌نظیر همیشه با این سوال مواجه بوده که چه کسانی آن را خلق کرده‌اند.

تصور نادرست ۲۰۰۰ ساله درباره سازندگان ارتش سفالین

ارتش سفالین چین، مجموعه‌ای از مجسمه‌های باستانی ۲۲۰۰ ساله است که با دقت و جزئیات شگفت‌انگیزی اجرا شده‌اند. تصور رایج بر این بود که این ارتش عریض تنها توسط مردان بالغ ساخته گردیده، اما تحقیقات جدید با تجزیه و تحلیل اثرانگشت‌های برجای‌مانده بر روی خاک رس، نشان می‌دهد که در واقع زنان و کودکان نیز در این پروژه بزرگ سهم داشته‌اند.

این ارتش در سال ۱۹۷۴ کشف شد و شامل حدود ۸۰۰۰ جنگجو، ۱۳۰ ارابه و صدها اسب می‌باشد، اما هویت واقعی سازندگان آن تا کنون تقریبا ناشناخته باقی مانده بود. تحقیقات قبلی عمدتاً بر روی مراحل ساخت متمرکز شده بودند، و فرضیه کار انحصاری مردان بالغ بدون چالش باقی مانده بود، در حالی که اسناد تاریخی به‌خوبی فعالیت زنان و کودکان را در کارگاه‌های دولتی سلسله چین نشان می‌دهد.

اثرانگشت‌ها، اسناد خاموش تاریخ

محققان به منظور پاسخ‌دهی به این پرسش، به شواهد موجود در اثرانگشت‌های باقی‌مانده بر روی خاک رس روی آوردند. این مطالعه به بررسی ۷۹ اثرانگشت از ۳۶ مجسمه در مراحل مختلف قالب‌گیری، شکل‌دهی، مونتاژ و چسباندن تزئینات، بر روی سر، دست، زره و سایر بخش‌های مجسمه‌ها پرداخته است.

تحلیل اثرانگشت‌ها نشان می‌دهد که فواصل بین خطوط برجسته (mean ridge breadth) می‌تواند سرنخ‌های قابل توجهی از سن و جنسیت افراد ارائه دهد. گرچه تفاوت‌های ویژه‌ای وجود دارد، اما به طور کلی با افزایش سن، این فاصله بیشتر می‌شود و مردان بالغ معمولاً فواصل بیشتری نسبت به زنان دارند. محققان از یک الگوریتم پیشرفته برای تخمین ترکیب جمعیتی تقریبی سازندگان بر اساس این ۷۹ اثرانگشت بهره بردند.

نیروی کار متنوع، از زن و مرد تا کودک

یافته‌ها نشان داد که نیروی کار ارتش سفالین بسیار متنوع‌تر از آنچه تصور می‌شد، بوده است: حدود ۴۵ درصد اثرانگشت‌ها مربوط به مردان بزرگسال، ۳۲.۷ درصد به زنان بزرگسال و ۲۲.۳ درصد نیز به کودکان زیر ۱۵ سال تعلق دارد. حضور کودکان در این پروژه چندان غیرعادی نبود، زیرا اسناد تاریخی سلسله چین به سیستمی از کارآموزی رسمی اشاره دارند که در آن جوانان تحت نظر استادان به یادگیری مشغول بودند.

اهمیت یافته‌ها با وجود کاستی‌ها

با وجود این یافته‌های قابل توجه، محققان بر این نکته تأکید کردند که ۷۹ اثرانگشت فقط از بخش کوچکی از این سایت باستان‌شناسی جمع‌آوری شده و به‌طور قطع نشان‌دهنده نسبت دقیق نیروی کار نیست. با این حال، این شواهد زیستی، تأییدکننده بسیاری از اسناد تاریخی است که نشان می‌دهند کارگاه‌های دولتی سلسله چین، محیطی متنوع با حضور مردان، زنان و نوجوانان در کنار هم بوده‌اند. این تحقیق در ژورنال میراث فرهنگی منتشر شده است.