دانشمندان تصویر جدیدی از نخستین انسان خردمند ارائه کردند / عکس

طبق گزارش خبرگزاری خبرآنلاین و اطلاعات دریافتی از دیجیاتو، محققان با بهره‌گیری از فسیل‌هایی که در مراکش یافت شده‌اند، چهره یکی از قدیمی‌ترین نمایندگان شناخته‌شده از گونه انسان خردمند، یا هوموساپینس، را بازسازی کرده‌اند. این فرد به حدود ۳۱۵ هزار سال پیش مربوط می‌شود و با وجود ویژگی‌های بارز و فک پیش‌آمده، شباهت‌هایی با انسان‌های مدرن نیز از خود به نمایش می‌گذارد. لازم به ذکر است که این بازسازی، تصویر دقیقی از یک فرد خاص نیست و اجزاء آن برخی به صورت تخمینی طراحی شده‌اند.

داستان این کشف به اوایل دهه ۱۹۶۰ برمی‌گردد؛ زمانی که کارگری در حین استخراج مواد معدنی در محوطه «جبل ایرهود» (Jebel Irhoud) در مراکش، جمجمه‌ای را پیدا کرد. در ابتدا، دانشمندان گمان می‌کردند که این فسیل به نئاندرتالی آفریقایی مربوط است که حدود ۴۰ هزار سال پیش می‌زیسته، اما با ادامه کاوش‌ها، بقایای انسانی و ابزارهای سنگی بیشتری به دست آمد.

در سال ۲۰۱۷، دو پژوهش نشان دادند که این بقایا به نخستین اعضای نسل مشابه ما تعلق دارند. سن لایه حاوی فسیل‌ها در حدود ۳۱۵ هزار سال، با عدم‌قطعیتی تقریباً ۳۴ هزار سال تخمین زده شد. این کشف به معنای آن بود که تاریخ مشخص‌شده برای گونه ما در حدود ۱۰۰ هزار سال پیش به عقب رفته است.

روش بازسازی چهره هوموساپینس باستانی

محققان برای بازسازی چهره، دسترسی کامل به جمجمه یک فرد را نداشتند. اعضای تیم از مؤسسه انسان‌شناسی تکاملی ماکس پلانک، پیش‌تر چندین نمونه فسیلی را ترکیب کرده و به ساخت یک مدل دیجیتالی از جمجمه پرداختند. بخش اعظم محفظه مغزی و قسمت بالایی صورت از جمجمه‌ای به نام «ایرهود ۱» استخراج شد، در حالیکه بخش‌های مفقود شامل فک پایین و دندان‌ها از دیگر بقایای موجود در همان لایه باستان‌شناسی به دست آمدند.

طراح سه‌بعدی این بازسازی، «سیسرو مورائس» (Cícero Moraes)، و تیم او تصاویر و ویدیوهای مربوط به مدل جمجمه را مورد بررسی قرار دادند. آن‌ها با استخراج فریم‌های ویدیو و ترکیب نماهای گوناگون، مدلی سه‌بعدی تولید کردند و ابعاد آن را با اندازه‌گیری‌های قبلاً منتشرشده مقایسه کردند.

برای برآورد بافت‌های نرم صورت، محققان از سی‌تی‌اسکن یک فرد بزرگسال معاصر بهره بردند. آن‌ها شکل جمجمه این فرد را بر روی کامپیوتر اصلاح کردند تا با مدل باستانی مطابقت یابد. بافت‌های صورت نیز به موازات استخوان‌ها تغییر پیدا کردند.

اندازه‌گیری ضخامت بافت در انسان‌های امروزی به بهبود دقت برآورد‌ها کمک کرد. این فرآیند با استفاده از نرم‌افزار رایگان و متن‌باز Blender و ابزارهای OrtogOnBlender انجام شده است.

مدل نهایی، محفظه‌ای مغزی با حجم ۱۳۶۴ میلی‌لیتر داشت. این مقدار به برآورد قبلی ۱۳۷۵ میلی‌لیتر که از طریق داده‌های سی‌تی‌اسکن فسیل محاسبه شده بود، نزدیک است. این تطابق از تناسبات مدل جمجمه حمایت می‌کند، هرچند به تنهایی نشان نمی‌دهد که چهره چه اندازه به صورت واقعی فرد باستانی نزدیک است.

پژوهشگران دو نسخه از چهره ارائه کردند: یکی تصویر خاکستری بدون مو و دیگری نسخه‌ای رنگی با جزئیات رنگ پوست، مو و صورت. مورائس تأکید دارد که نسخه رنگی از جنبه هنری بیشتری برخوردار است، زیرا رنگ پوست و جزئیات مربوط به مو به‌طور مستقیم از فسیل‌ها قابل شناسایی نیستند.

این بازسازی همچنین به یادآوری نکته‌ای اساسی در مورد فرگشت انسان کمک می‌کند. تحقیقات پیشین نشان داده‌اند که صورت انسان‌های اولیه به احتمال زیاد ظاهری مدرن داشت، در حالی که شکل محفظه مغزی آن‌ها برخی ویژگی‌های قدیمی‌تر را حفظ کرده است. این نکته حاکی از آن است که ویژگی‌های انسان‌های امروزی ممکن است به طور همزمان در فرگشت شکل نگرفته باشند.

۲۲۷۲۲۷