افت تحصیلی در کودکان همیشه نشانه تنبلی نیست؛ علت‌ها را بررسی کنید
پریسا ارجمندی در گفتگو با ایسنا، تصریح کرد: وجود تعارض بین والدین، جدایی، تغییرات عمده در ساختار خانواده یا ورود فرزند جدید می‌تواند به‌طور موقت توجه و انرژی روانی کودک را مشغول سازد، اما این به آن معنا نیست که هر کودکی که این تجربیات را پشت سر می‌گذارد، به‌طور حتم دچار افت تحصیلی می‌شود. با این حال، در صورتی که تغییر در رفتار یا تحصیل همزمان با تحولات خانوادگی مشهود گردد، لازم است به وضعیت عاطفی کودک توجه ویژه‌ای صورت گیرد.
او ادامه داد: معلم به دلیل حضور مداوم کودک در محیط آموزشی، می‌تواند الگوهایی را شناسایی کند که والدین به آن‌ها توجه نمی‌کنند. مقایسه عملکرد کودک با انتظارات آموزشی مشخص در پایه تحصیلی، بررسی روند پیشرفت و برقراری ارتباط مستمر با والدین از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. البته، معلم نباید به تنهایی اقدام به تشخیص اختلال یادگیری نماید، بلکه در صورت مشاهده نشانه‌های مداوم، می‌تواند کودک را برای ارزیابی تخصصی ارجاع دهد.
روش‌های حمایتی والدین برای بهبود فرآیند یادگیری
به گفته وی، والدین می‌توانند در منزل بدون فشار و سرزنش به کودک، او را در یادگیری یاری نمایند و به‌جای گفتن «برو درس خودت را بخوان»، پیشنهاد کنند «بیا ببینیم امروز کدام بخش برایت دشوارتر است». برای دستیابی به این هدف، چند اصل مهم وجود دارد؛ از جمله تقسیم وظایف به بخش‌های کوچک، کوتاه و قابل مدیریت نگه‌داشتن زمان مطالعه، ایجاد استراحت‌های کوتاه بین فعالیت‌ها، مشاهده پیشرفت کودک نه تنها نتیجه نهایی و پرهیز از مقایسه او با خواهر، برادر یا همکلاسی‌ها و در صورت نیاز، جستجوی کمک از معلم یا متخصص.
او افزود: برنامه‌ریزی درسی برای کودکانی که تمرکز پایینی دارند باید به گونه‌ای باشد که مشخص و قابل پیش‌بینی باشد و با توانایی‌های کودک همخوانی داشته باشد. به عنوان مثال، به‌جای گفتن «امروز ریاضی بخوان»، می‌توان گفت «ده دقیقه، فقط تمرین‌های یک تا پنج، سپس یک استراحت کوتاه و ادامه بخش بعدی». همچنین، بهتر است درس‌های دشوار در زمان‌هایی قرار گیرند که کودک بیشترین هوشیاری و تمرکز را دارد و فضای مطالعه از هر گونه حواس‌پرتی مانند موبایل و تلویزیون دور باشد.
شناسایی علل فرار کودک از تکالیف درسی
او با تأکید بر اینکه اگر کودک از انجام تکالیف درسی و مدرسه فراری است، والدین باید به دنبال دلیل آن باشند، افزود: در این شرایط تنها متوسل به اجبار برای متوقف کردن رفتار کودک نشوید. لازم است از کودک بپرسید کدام قسمت از مدرسه یا تکالیف برایش دشوار است، چون ممکن است مسائلی همچون اضطراب، وجود تکالیف دشوار، مشکلات ارتباطی با همکلاسی‌ها، ترس از معلم یا خستگی ناشی از تجربه شکست‌های مکرر دخیل باشند. در نهایت باید بدانید که اجبار، تهدید و تنبیه ممکن است کودک را به‌طور موقتی به انجام تکالیف وادار کند، اما درصورتی‌که دلیل اصلی حل نشود، احتمالاً مقاومت او بیشتر خواهد شد.
او ادامه داد: تشویق مؤثر باید مشخص، فوری و مستقیماً به تلاش یا رفتار مطلوب کودک مربوط شود و والدین باید از گنجاندن عبارات کلی دوری گزینند. به‌عنوان نمونه، به‌جای اینکه بگویید «تو واقعاً باهوشی!»، از بازخوردی توصیفی استفاده کنید و بگویید «دیدم که با وجود دشواری این تمرین، برای حل آن تلاش کردی». پاداش‌ها همواره نیازی به مادی بودن ندارند؛ گاهی صرف زمان باکیفیت می‌تواند تأثیر عمیق‌تری بگذارد. انتخاب یک بازی گروهی خانوادگی، اختصاص زمان بیشتر برای معاشرت با والدین یا فرصت دادن به کودک برای انتخاب یک فعالیت مورد علاقه، می‌تواند به‌عنوان یک پاداش تشویق‌کننده عمل کند. در عین حال، باید نسبت به روش‌های تربیتی مخرب هوشیار بود.
او هشدار داد: تنبیه‌هایی مانند تحقیر، مقایسه با همسالان، محرومیت‌های شدید یا تهدید به قطع محبت والدین، نه تنها اصلاح‌کننده نیستند، بلکه می‌توانند پیامدهای کاملاً معکوس در رفتار و روان کودک به‌دنبال داشته باشند.
به گفته او، افت تحصیلی کودکان همواره نشانه‌ای از بی‌مسئولیتی یا تنبلی نیست. گاهی ممکن است کودک از انگیزه کافی برای یادگیری برخوردار نباشد، اما در موارد خاص هم ممکن است او به دلیل شیوه‌های آموزشی موجود قادر به یادگیری نباشد.
او با اشاره به ضرورت شناسایی ریشه‌ای مشکلات تصریح کرد: وظیفه والدین و معلمان پیش از هر گونه قضاوت یا برچسب‌زنی، شناسایی و کشف علت اصلی این افت تحصیلی است. در مواردی که اختلالات یادگیری پایدار و عمیق مشهود باشد، مداخله و ارزیابی به‌موقع حیاتی است. مراجعه به روان‌شناس کودک، متخصص در اختلالات یادگیری و در صورت لزوم انجام معاینات پزشکی نظیر سنجش بینایی و شنوایی، می‌تواند مسیر تشخیص دقیق و درمان را هموار سازد.
انتهای پیام