تولید با ارز ریالی و فروش به قیمت دلاری، بزرگترین رانتی که اقتصاد ایران را تحت تأثیر قرار داده است!
حسین گودرزی در گفت‌وگویی با ایسنا، به صحبت‌های مسئولان پولی و بانکی کشور اشاره کرد و گفت که در حال حاضر کمبودی در عرضه ارز وجود ندارد و افزایش نرخ آن بیشتر به دلیل انتظارات تورمی است. وی افزود: متأسفانه رفتارهای اقتصادی ما در این زمینه به طور جدی نادرست است. در حال حاضر سرمایه‌گذاری در ارز به اوج خود رسیده است، در حالی که چنین سرمایه‌گذاری‌هایی معمولاً بازدهی منفی یا ارزش افزوده صفر دارند. یکی از چالش‌های اصلی اقتصاد ما همین عدم ایجاد ارزش افزوده است که گاهاً توسط بخش پولی و مالی کشور به وجود می‌آید و حمایت می‌شود.
این کارشناس اقتصادی ادامه داد: در بسیاری از کشورها جلوی سرمایه‌گذاری در بازارهایی با بازدهی منفی را می‌گیرند. متأسفانه در کشور ما به جای وضع مالیات‌های سنگین بر چنین فعالیت‌هایی، به نوعی معافیت‌های مالیاتی کامل ارائه می‌دهیم که موجب تشویق مردم به مشارکت در این حوزه می‌شود؛ بدون اینکه توجهی به این واقعیت داشته باشیم که چنین سرمایه‌گذاری‌هایی هیچ ارزش افزوده‌ای ایجاد نمی‌کنند و شرایطی را برای بروز بحران ارزش افزوده صفر در اقتصاد فراهم می‌آورد.
نرخ ارز تا حدودی دستکاری شده است
گودرزی در ادامه به سیاست‌های ارزی کشور پرداخت و بیان کرد: نرخ ارز به طور نسبی دستکاری شده است و عده‌ای به بهانه قاچاق ارز و تحریم‌ها نرخ آن را بالا بردند تا تقاضا کاهش یابد. اما این اقدام به جذاب‌تر شدن سرمایه‌گذاری در این بازار منجر شده است.
وی افزود: همچنین کاهش ارزش پول ملی به صادرکنندگان این امکان را داده است که در بازارهای جهانی دست به دامپینگ بزنند. تولید در ریال و فروش در دلار، بدون شک یکی از بزرگترین رانت‌های تاریخ اقتصاد ایران بوده است و رانت ناشی از نرخ ارز از سایر رانت‌ها بزرگ‌تر است.
این کارشناس اقتصادی از عدم توانایی در برقراری تعادل در بازار ارز انتقاد کرده و گفت: سیاست‌هایی که اتخاذ شده‌اند، با اصول اقتصادی معقول مغایرت دارند. باید به سمت ایجاد تعادل‌های منطقه‌ای و جهانی حرکت کنیم، اما در عوض با ایجاد کمبودهای عمدی و دستکاری‌های مختلف سعی کرده‌ایم وضعیت ارزی کشور را مدیریت کنیم که این روش قطعا منجر به چالش‌های بزرگتری خواهد شد.
بازار ارز همچنان برای سرمایه‌گذاران جذاب است
او افزود: همچنان می‌بینیم که بازار ارز برای سرمایه‌گذاران جذابیت دارد، در حالی که نتیجه این نوع سرمایه‌گذاری‌ها آسیب به بخش تولید است. بخش مولد اقتصاد ما نمی‌تواند با بخش سوداگری که در بازار ارز فعال است، رقابت کند. این عدم تعادل موجب ناکارآمدی بخش‌های مختلف اقتصادی در برابر بازار ارز شده و توجیه اقتصادی فعالیت‌هایشان را نیز از بین برده است.
گودرزی با انتقاد از نظام مالیاتی و بانکی کشور تأکید کرد: این وضعیت هزینه فرصت مفت‌خواری را در نظام بانکی به شدت کاهش داده است. افرادی که به سمت سوداگری تمایل پیدا کرده‌اند، از تمام عوارض و مالیات‌ها معاف شده‌اند، در حالی که فعالیت در بخش تولید با فشار مالیاتی قابل توجهی رو به‌رو است و به همین خاطر دیگر از نظر اقتصادی توجیه ندارد.
وی با قاطعیت اعلام کرد: ما بیشتر از تهدیدها و تحریم‌های خارجی از سیاست‌های بانک مرکزی می‌ترسیم، زیرا این سیاست‌ها به وضوح ضد تولیدی، غیر اقتصادی و آسیب‌زا هستند و نمی‌توان با چنین ابعادی یک بخش سوداگرانه را مدیریت کرد، بدون اینکه آسیب‌های جدی به اقتصاد وارد شود.
استقلال بانک مرکزی و مهار نقدینگی؛ دو ضرورت سیاست‌گذاری پولی
این کارشناس اقتصادی در ادامه با اشاره به راهکارهای کنترل تورم و انتظارات تورمی بیان کرد: ابتدا باید بانک مرکزی کاملاً مستقل باشد؛ هم از دولت و هم از سرمایه‌داران. بانک مرکزی باید بتواند به صورت مستقل عمل کرده و در عین حال پاسخگو باشد. اگر استقلال را از بانک مرکزی سلب کنیم، طبیعتاً پاسخگویی هم نخواهد داشت.
گودرزی بر لزوم جلوگیری از رشد نقدینگی تأکید کرد و گفت: ما باید به هر قیمتی از افزایش نقدینگی جلوگیری کنیم، زیرا به نظر من نقدینگی معادل دستبرد زدن به دارایی‌های عمومی است. افرادی وجود دارند که با خلق نقدینگی، دارایی‌های مردم را تحت تأثیر قرار می‌دهند و این مسأله باید محدود شود. لازم است محدودیت‌هایی وجود داشته باشد تا از دست‌اندازی به سرمایه‌های مردم جلوگیری شود.
وی همچنین بر اصلاح ساختار درآمدی بانک‌ها تأکید کرده و گفت: باید بانک‌ها به سمت کارمزدمحوری سوق داده شوند، زیرا اساساً دلیلی برای سودمحوری بانک‌ها وجود ندارد. متأسفانه در حال حاضر، بانک‌های ما حتی از زیان مردم و سپرده‌های با بازدهی منفی نیز سود می‌برند که این موضوع کاملاً غیرقابل قبول است.
جلوگیری از ایجاد تورم به نفع بانک‌هاست
این کارشناس اقتصادی با انتقاد از برخی شیوه‌های پرداخت تسهیلات بانکی تصریح کرد: ما با تسهیلاتی مواجه هستیم که نمونه‌های آن را در هیچ جای دنیا نمی‌بینیم. برای مثال، مرسوم نیست که یک بانک یک‌چهارم مبلغ وام مسکن را پیش از پرداخت، به صورت اوراق دریافت کند و عملاً آن بخش از تسهیلات را پرداخت نکند و در عین حال سود و اقساط وامی را که اساساً پرداخت نشده است، دریافت کند.
گودرزی ادامه داد: جلوگیری از ایجاد تورم و افزایش آن به نفع خود بانک‌هاست. در حال حاضر، تسهیلاتی که بانک‌ها پرداخت می‌کنند، به دلیل تورم ۸۸ درصدی، تا پایان سال حدود هفت درصد از ارزش و قدرت خرید خود را از دست خواهند داد. بنابراین، به نفع بانک‌ها نیست که دائماً بر طبل تورم و افزایش هزینه‌های تولید بکوبند و قیمت‌ها را بالا ببرند. اگر این روند اصلاح نشود، هم فعالیت بانک‌ها و هم اقتصاد ایران با چالش‌های جدی مواجه خواهد شد.
انتهای پیام