کشف ارتباط میان اختلال امواج مغزی در خواب عمیق و ضعف حافظه
پژوهشگران در مطالعه‌ای تازه دریافته‌اند که تغییر در فعالیت الکتریکی مغز هنگام خواب عمیق ممکن است یکی از عوامل مرتبط با کاهش حافظه در دوران سالمندی باشد. این یافته‌ها نشان می‌دهد تجمع پروتئین تاو، که با بیماری آلزایمر ارتباط دارد، با اختلال در امواج آهسته مغزی و کاهش توانایی حفظ خاطرات ارتباط دارد.
به گزارش ساینس‌دیلی، این پژوهش توسط محققان دانشگاه کالیفرنیا در برکلی انجام شده و نتایج آن در مجله علمی «نیچر نوروساینس» منتشر شده است.
محققان دریافتند که در خواب عمیق، گروه‌های بزرگی از سلول‌های عصبی مغز به شکلی هماهنگ فعالیت خود را کاهش می‌دهند و دوباره فعال می‌شوند. این تغییرات، امواج الکتریکی آهسته‌ای ایجاد می‌کند که در بخش‌های مختلف مغز حرکت می‌کنند.
این امواج نقش مهمی در تثبیت خاطرات دارند؛ فرایندی که طی آن اطلاعات و تجربه‌های روزانه در حافظه بلندمدت ذخیره می‌شوند.
اختلال در حرکت هماهنگ امواج مغزی
پژوهشگران برای بررسی این موضوع، فعالیت مغزی افراد را هنگام خواب با استفاده از دستگاه نوار مغزی یا الکتروانسفالوگرام (EEG) اندازه‌گیری کردند. در این بررسی، افراد جوان در اوایل دهه ۲۰ زندگی با افراد سالمند در محدوده سنی میانه دهه ۶۰ تا میانه دهه ۷۰ مقایسه شدند.
نتایج نشان داد امواج آهسته مغزی در افراد جوان هماهنگ‌تر حرکت می‌کنند و مسافت بیشتری را در بخش‌های مختلف مغز می‌پیمایند. در مقابل، این امواج در افراد سالمند معمولاً محدودتر و پراکنده‌تر هستند و هماهنگی کمتری با یکدیگر دارند.
محققان همچنین با استفاده از تصویربرداری پت (PET) میزان تجمع پروتئین تاو را در مغز شرکت‌کنندگان سالمند بررسی کردند.
نتایج نشان داد هرچه میزان تجمع این پروتئین در قشر پیشانی مغز بیشتر باشد، حرکت هماهنگ امواج آهسته مغزی در خواب عمیق بیشتر دچار اختلال می‌شود.
نکته قابل توجه این است که این تغییرات در افرادی نیز مشاهده شد که هنوز به بیماری آلزایمر مبتلا نشده بودند و عملکرد حافظه آنها همچنان در محدوده طبیعی متناسب با سنشان قرار داشت.
امواج تنها و ارتباط آنها با ضعف حافظه
پژوهشگران برای بررسی ارتباط این تغییرات با حافظه، از شرکت‌کنندگان خواستند در شب مجموعه‌ای از واژه‌های مرتبط را یاد بگیرند و روز بعد آنها را به یاد بیاورند.
نتایج نشان داد افرادی که امواج آهسته مغزی آنها مسافت کوتاه‌تری را طی می‌کرد و هماهنگی کمتری داشت، در یادآوری ارتباط میان واژه‌ها عملکرد ضعیف‌تری نشان می‌دادند.
محققان این الگوهای پراکنده و جداافتاده را «امواج تنها» نامیدند.
در بخش دیگری از پژوهش، گروهی از شرکت‌کنندگان طی چند سال مورد بررسی قرار گرفتند. در افرادی که میزان پروتئین تاو در قشر پیشانی مغز آنها افزایش یافته بود، هماهنگی امواج آهسته مغزی کاهش پیدا کرد و توانایی حفظ اطلاعات تازه در طول شب نیز ضعیف‌تر شد.
پژوهشگران برای اطمینان بیشتر، نتایج را با استفاده از نمونه‌های مایع مغزی نخاعی گروه دیگری از سالمندان نیز بررسی کردند. یافته‌های این بخش نیز ارتباط میان امواج مغزی پراکنده و شاخص‌های پروتئینی مرتبط با آلزایمر را تأیید کرد.
هنوز رابطه علت و معلولی مشخص نیست
به گفته محققان، این یافته‌ها می‌تواند به درک بهتر تغییرات اولیه مغز در دوران سالمندی و ارتباط آنها با کاهش حافظه کمک کند. همچنین بررسی الگوهای امواج مغزی هنگام خواب ممکن است در آینده راهی برای شناسایی بهتر مشکلات اولیه حافظه فراهم کند.
با این حال، پژوهشگران تأکید می‌کنند که هنوز مشخص نیست تجمع پروتئین تاو باعث اختلال در امواج مغزی می‌شود یا تغییر در این امواج در افزایش تجمع پروتئین نقش دارد. بنابراین، این مطالعه به‌تنهایی رابطه علت و معلولی را اثبات نمی‌کند.
محققان معتقدند بررسی دقیق‌تر این ارتباط می‌تواند مسیرهای تازه‌ای برای شناخت تغییرات مغزی مرتبط با افزایش سن و بیماری آلزایمر فراهم کند