جنگنده بدون سرنشین و رادارگریز چین به بهره‌برداری رسید / شباهت GJ-۱۱ به بمب‌افکن B-۲۱ ایالات متحده
تینا مزدکی: چین در حال پیشرفت در عرصه فناوری جنگنده‌های رادارگریز بدون سرنشین است و در همین راستا، در تلاش است تا ساختار نیروی هوایی خود را دگرگون کرده و ترکیبی از هواپیماهای سرنشین‌دار و خودمختار را ایجاد نماید. اخیراً، تصاویری تازه از جنگنده GJ-۱۱ معروف به «شمشیر تیز» (Sharp Sword) منتشر شده است که نمایی بی‌سابقه از بخش‌های داخلی این هواپیمای رزمی را به نمایش می‌گذارد. این جنگنده با طراحی خاص خود برای کاهش سطح مقطع راداری طراحی شده و در انجام ماموریت‌های تهاجمی و عملیات مشترک با هواپیماهایی نظیر J-۲۰ به کار می‌رود.
- تصاویر جدید، نمایی از محفظه تسلیحات داخلی و ارابه فرود جنگنده رادارگریز GJ-۱۱ را به نمایش می‌گذارد.
- نیروی هوایی چین در اکتبر ۲۰۲۵، اولین استقرار عملیاتی شناخته‌شده این هواپیما را در پایگاه شیگاتسه واقع در تبت انجام داد.
- GJ-۱۱ که از اواخر سال ۲۰۲۵ به خدمت گرفته شده، به عنوان نخستین نمونه‌ای که یک اسکادران جنگنده بدون سرنشین را در سطح جهانی عملیاتی کرده، شناخته می‌شود.
- این هواپیما برای انجام مأموریت‌هایی نظیر حملات دقیق به اهداف زمینی و عملیات در فضای هوایی مورد مناقشه طراحی شده است.
- احتمال وجود همکاری عملیاتی GJ-۱۱ با جنگنده رادارگریز J-۲۰ مطرح شده است، ولی جزئیات مربوط به این قابلیت هنوز به‌طور رسمی فاش نشده‌اند.
- چین در حال کار بر روی نسخه‌های پیشرفته‌تر جنگنده‌های بدون سرنشین است تا آنها را با جنگنده‌های نسل ششم آینده همسو کند.
تصاویر جدید از محفظه تسلیحات جنگنده رادارگریز چین
تصاویر جدیدی که از جنگنده بدون سرنشین GJ-۱۱ چین منتشر شده، نمایی نو از محفظه تسلیحات داخلی این هواپیما را عرضه می‌کند. این تصاویر در شرایطی منتشر شده که چین در حال گسترش فناوری‌های مربوط به هواپیماهای رادارگریز و سیستم‌های بدون سرنشین به‌منظور فعالیت همزمان با جنگنده‌های سرنشین‌دار است.
حمل تسلیحات در محفظه‌های داخلی یکی از ویژگی‌های حائز اهمیت طراحی هواپیماهای رادارگریز به شمار می‌آید. این روش با حذف آویزهای خارجی و کاهش بازتاب امواج راداری، در حفظ خصوصیات پنهان‌کاری این هواپیما بسیار مؤثر است. همچنین، جنگنده‌های J-۲۰ و J-۳۵ چین نیز از رویکرد مشابهی استفاده می‌کنند. با این وجود، اطلاعات دقیقی در مورد نوع تسلیحات قابل استفاده در GJ-۱۱ در دسترس نیست.
چین در دهه ۲۰۱۰ میلادی به عنوان یکی از پیشگامان در توسعه جنگنده‌های رادارگریز به حساب می‌آید و در سال‌های اخیر، سرمایه‌گذاری زیادی در حوزه جنگنده‌های بدون سرنشین انجام داده است. GJ-۱۱ به عنوان یکی از کلیدی‌ترین محصولات این برنامه فاخر شناخته می‌شود، که شواهد ورود آن به خدمت عملیاتی به اواخر سال ۲۰۲۵ برمی‌گردد.
برآوردها نشان می‌دهند که این هواپیما به طور خاص برای انواع مأموریت‌ها مانند حملات دقیق به اهداف زمینی و احتمالاً انجام عملیات در مناطق هوایی با تهدید بالا طراحی شده است. برخی منابع احتمال وجود قابلیت‌های نبرد هوابه‌هوا را برای این مدل نیز مطرح کرده‌اند.
همکاری جنگنده‌های بدون سرنشین با J-۲۰
ارتش آزادی‌بخش خلق چین در حال پیشبرد استراتژی‌هایی است که در آن هواپیماهای بدون سرنشین به طور همزمان با جنگنده‌های سرنشین‌دار اجرا می‌شوند. این روش نه تنها می‌تواند دامنه پوشش حسگرها را گسترش دهد بلکه وظایف عملیاتی را نیز بین چند هواپیما تقسیم کرده و واکنش‌های سامانه‌های پدافندی دشمن را پیچیده‌تر سازد.
شایعاتی مبنی بر تعامل GJ-۱۱ با جنگنده برتری هوایی J-۲۰ وجود دارد. با این حال، هنوز مشخص نیست که این دو مدل چقدر در عملیات واقعی می‌توانند هماهنگ عمل کنند. تصاویری که در سال ۲۰۲۲ توسط شبکه تلویزیونی دولتی چین منتشر شد، نشان می‌دهد که احتمالاً جنگنده‌های دوموتوره و دوسرنشین J-۲۰ می‌توانند در برخی مأموریت‌ها کنترل GJ-۱۱ را بر عهده بگیرند.
در این قالب، خلبان جنگنده سرنشین‌دار می‌تواند علاوه بر مدیریت پرواز خود، کنترل بخشی از مأموریت هواپیمای بدون سرنشین را نیز در دست بگیرد. چنین قابلیتی به جنگنده‌ها این امکان را می‌دهد تا بدون قرار دادن خلبان در معرض خطر مستقیم، از توانایی‌های عملیاتی پهپادهای همراه بهره‌برداری کنند.
طراحی بال‌پرنده برای کاهش سطح مقطع راداری
GJ-۱۱ از طراحی بال‌پرنده بهره‌مند است و سکان عمودی در بدنه ندارد. این طراحی به طور خاص با هدف کاهش بازتاب امواج راداری و تقویت قابلیت پنهان‌کاری پدید آمده و شباهت‌هایی با بمب‌افکن رادارگریز آمریکایی B-۲۱ دارد.
در این طراحی، بدنه و بال‌ها در یک ساختار یکپارچه ادغام شده‌اند. حذف اجزایی همچون سکان عمودی و کاهش برجستگی‌های خارجی، به طرز مؤثری در کاهش سطح مقطع راداری تأثیرگذار خواهد بود. نمونه‌های اولیه GJ-۱۱ از سال ۲۰۱۸ به بعد به طور فزاینده‌ای مشاهده شدند. ارزیابی‌ها حکایت از این دارد که این جنگنده در ابتدا با قابلیت‌های نیمه‌خودمختار طراحی شده و در مراحل آتی توسعه، باید قادر به انجام مأموریت‌های کاملاً خودمختار نیز باشد.
نخستین استقرار عملیاتی جنگنده بدون سرنشین در تبت
نیروی هوایی ارتش آزادی‌بخش خلق چین نخستین استقرار عملیاتی شناخته‌شده GJ-۱۱ را در اکتبر ۲۰۲۵ در پایگاه هوایی شیگاتسه واقع در تبت انجام داد. اهمیت این استقرار در این است که به معنی عملیاتی شدن نخستین اسکادران جهانی از جنگنده‌های بدون سرنشین می‌باشد. البته اطلاعات عمومی از جمله تعداد هواپیماهای مستقرشده و جزئیات مأموریت‌های آنها منتشر نشده است.
دست‌یابی GJ-۱۱ به خدمت عملیاتی می‌تواند به چین تجربه‌های عملیاتی مهمی در زمینه استفاده از جنگنده‌های رادارگریز بدون سرنشین فراهم کند. این تجربیات به هنگام توسعه مدل‌های پیشرفته‌تر و همچنین طراحی نسل‌های آینده هواپیماهای رزمی بدون خلبان، بسیار حائز اهمیت خواهند بود.
جنگنده‌های بدون سرنشین در مسیر همراهی با نسل ششم
پیشرفت GJ-۱۱ جزئی از برنامه بلندمدت چین برای تغییر شیوه کار با جنگنده‌های سرنشین‌دار است. این کشور به دنبال به‌کارگیری هواپیماهای بدون سرنشین پیشرفته به عنوان همراه جنگنده‌های نسل جدید است و قصد دارد بخشی از وظایف شناسایی، هدف‌یابی و حمله را به آنها واگذار نماید.
در همین زمینه، توسعه نسخه دوسرنشین جنگنده J-۲۰ با هدف فراهم کردن امکان حضور اپراتور هدایت پهپاد در کابین در حال انجام است. این تغییر می‌تواند به تسهیل کنترل هواپیماهای بدون سرنشین در حین عملیات کمک نماید.
چین همچنین در فرآیند توسعه جنگنده‌های نسل ششم پیشرفت‌های بارزی داشته است. از سال ۲۰۲۴، این کشور تنها کشوری بوده که موفق به پرواز نمونه‌های اولیه جنگنده‌های منتسب به نسل ششم شده است.
انتظار می‌رود که جنگنده‌های بدون سرنشین آینده از همان ابتدای طراحی، برای هماهنگی با این جنگنده‌ها طراحی شوند. برد پروازی بالاتر و قابلیت‌های پیشرفته‌تر رادارگریزی جنگنده‌های نسل ششم می‌تواند استفاده از پهپادهای رزمی در مأموریت‌های پیچیده‌تر را تسهیل کند.
در این ساختار، جنگنده سرنشین‌دار نقش فرماندهی و مدیریت عملیات را بر عهده می‌گیرد در حالی که هواپیماهای بدون سرنشین به انجام وظایف مختلف رزمی و پشتیبانی می‌پردازند. این رویکرد می‌تواند یکی از مسیرهای اصلی تحول در نبردهای هوایی در سال‌های آتی باشد.
منبع: militarywatchmagazine
۵۸۳۲۳