به‌گفته وب‌سایت BGR، مراکز داده‌ای که برای پشتیبانی از فناوری‌های مدرن هوش مصنوعی طراحی شده‌اند، به دلیل هزینه‌های بالای احداث و تجهیزات، به یکی از بزرگ‌ترین چالش‌ها برای مصرف‌کنندگان و جوامع محلی تبدیل شده‌اند. این مراکز به زیرساخت‌های عظیم و زمین‌های وسیع نیاز دارند و از طرفی، موانع جدی مانند سیستم‌های خنک‌کننده و تأمین برق، مشکلات بزرگی را برای سازندگان به همراه آورده‌اند. همچنین، دشواری‌های زنجیره تأمین قطعات به این چالش‌ها افزوده است.
افزایش قابل توجه هزینه‌های ساخت دیتاسنترهای هوش مصنوعی
ایجاد و تجهیز یک دیتاسنتر بهینه برای هوش مصنوعی، بار مالی قابل توجهی را بر دوش شرکت‌ها می‌گذارد. برآوردها حاکی از آن است که هر مگاوات از توان مصرفی این مراکز، بین ۱۰ تا ۲۰ میلیون دلار هزینه به دنبال دارد. این مبلغ برای شرکت‌های بزرگ «هایپراسکیلر» که مسئول ارائه خدمات پردازشی به سایر شرکت‌های هوش مصنوعی هستند، به رقمی شگفت‌انگیز یعنی ۴۵ تا ۵۵ میلیارد دلار به ازای هر گیگاوات می‌رسد. هزینه‌های مذکور شامل هزینه‌های ساخت و ساز فیزیکی نیست و شامل هزینه‌های کلان مرتبط با سیستم‌های خنک‌کننده پیشرفته، مصرف آب بالا، قیمت زمین و اتصال به شبکه برق سراسری نیز می‌شود. در حال حاضر، تأمین برق کافی برای این مراکز به علت تأخیرهای زیاد چالش‌برانگیز است و در واقع، برق مورد نیاز به‌وفور وجود ندارد.
با توجه به تمام این مسائل، کاهش هزینه‌ها در آینده نزدیک بسیار بعید به نظر می‌رسد. کمبود قطعات حیاتی نظیر رم، کارت‌های گرافیک، پردازنده‌ها و فضاهای ذخیره‌سازی، که عمدتاً به دلیل احتکار این تجهیزات توسط دیتاسنترها برای توسعه زیرساخت‌های خود ایجاد شده، به شدت افزایش قیمت‌ها را به همراه دارد. به‌عنوان مثال، تنها یک رم مناسب برای این سیستم‌ها می‌تواند صدها دلار قیمت داشته باشد، در حالی که کارت‌های گرافیک حرفه‌ای Nvidia که برای پردازش‌های هوش مصنوعی کاربرد دارند، می‌توانند به صدها هزار دلار برسند.
دیتاسنترهای ایلان ماسک و مایکروسافت؛ نمونه‌هایی از هزینه‌های نجومی
تحلیل هزینه‌های دیتاسنترهای هوش مصنوعی امری نسبتاً پیچیده است، به‌خصوص در مورد مراکز Colossus ایلان ماسک در ممفیس و میسیسیپی که به علت نصب غیرقانونی توربین‌های گاز برای جبران کمبود برق حواشی زیادی به وجود آورده است. وب‌سایت Epoch.ai با رصد دقیق داده‌های مختلف از مراکز داده در ایالات متحده و جمع‌آوری اطلاعات از منابع خبری و خریدها، تخمین‌هایی درباره هزینه‌های کلی ارائه کرده است.
بر اساس این اطلاعات، هزینه ساخت «کالوسوس ۱» ایلان ماسک با ظرفیت تقریبی ۳۴۰ مگاوات و تمامی تجهیزات داخلی آن، هنگامی که به دقت بررسی می‌شود، حدود ۱۲.۹ میلیارد دلار برآورد شده است. از سوی دیگر، «کالوسوس ۲» که به سخت‌افزارهای پیشرفته‌تری تجهیز شده، با احتساب تمامی تجهیزاتش، حدود ۳۵.۸ میلیارد دلار هزینه در بر داشته است. مرکز داده Fairwater مایکروسافت در میلواکی، ویسکانسین، که واکنش‌های منفی بسیاری از ساکنان محلی را به همراه داشته، در ابتدا با هزینه‌ای برابر با ۷.۳ میلیارد دلار گزارش شده بود، اما تخمین‌های Epoch.ai نشان می‌دهد که مجموع هزینه‌های آن به ۲۴.۱ میلیارد دلار می‌رسد.
چالش‌های پیش‌رو و افزایش مداوم هزینه‌ها
متأسفانه، پیش‌بینی می‌شود که این هزینه‌ها در آینده نیز صعودی خواهند بود. کارت‌های گرافیک و سایر سخت‌افزارهای مورد استفاده در دیتاسنترها که به‌طور مداوم و بدون وقفه به انجام وظایف پردازشی سنگینی مشغول هستند، ناگزیر به تعویض نیاز خواهند داشت. در مورد کارت‌های گرافیک، این تعویض صرفاً به معنای جایگزینی ساده نیست، بلکه لازم است با مدل‌های جدیدتر و قوی‌تری به‌روزرسانی شوند. در شرایط کنونی، جدیدترین مدل کارت گرافیک انویدیا در این دسته، یعنی Vera Rubin NVL72 می‌تواند تا ۹ میلیون دلار برای یک رک کامل هزینه تحمیل کند. با در نظر گرفتن سرعت پیشرفت فناوری، ممکن است تنها چند سال پس از معرفی نسل بعدی کارت‌های گرافیک سرور، نیاز به تعویض تمامی تجهیزات فعلی برای حفظ عملکرد مطلوب دیتاسنترها حس شود که این امر بار مالی عظیمی را به همراه می‌آورد.