فرود هواپیماها بهطور مرتب بهعنوان یکی از بحرانیترین لحظات پرواز شناخته میشود. در حالی که معمولاً هواپیماهای مسافربری و جنگندهها به آرامی و با کاهش سرعت با استفاده از ترمزهای خود فرود میآیند، بروز نقص فنی میتواند این فرایند را دچار اختلال نماید. تصور کنید که یک جنگنده با سرعت بالا بدون سیستم ترمز مناسب فرود بیاید؛ این سناریو نه تنها موجب ایجاد خطرات جدی برای جان انسانها میشود بلکه خسارات مالی زیادی نیز بهدنبال خواهد داشت. نیروی هوایی ایالات متحده (USAF) با درک عمیق از این چالشها، راهکارهای هوشمندانهای برای مدیریت این بحرانها تدوین کرده است.
در روند فرود بر روی ناوهای هواپیمابر، جنگندهها از قلاب انتهایی خود برای گیر انداختن کابلهای توقف استفاده میکنند تا در باندهای کوتاه ناو متوقف شوند. از سوی دیگر، در پایگاههای زمینی، معمولاً نیازی به استفاده از این کابلها نیست، مگر در شرایطی که سیستم ترمز جنگنده عملکرد مناسب نداشته باشد. در چنین مواردی، نیروی هوایی ایالات متحده با بهرهگیری از یک سیستم مشابه کابلهای ناوهای هواپیمابر، راهکاری ایمن برای توقف جنگندههای با نقص ترمز ابداع کرده است. این سیستم توانایی استفاده از قلاب انتهایی جنگندهها، که همچنین برای آزمایش موتور نیز کاربرد دارد، به منظور توقف اضطراری را فراهم میآورد. جالب توجه این است که این قلابها در جنگندههای آمریکا بهگونهای طراحی شدهاند که تنها برای یک بار استفاده اضطراری مناسب هستند و بههیچعنوان برای استفاده مکرر مانند مدلهای نیروی دریایی و تفنگداران دریایی مناسب نیستند.
سیستم توقف اضطراری BAK-12: عملکرد و کاربری در نیروی هوایی آمریکا
در نیروی هوایی ایالات متحده، برای مهار ایمن جنگندهها در شرایط فرود اضطراری یا پروازهای لغو شده، استاندارد Barrier Arresting Kit 12 (BAK-12) به کار گرفته میشود. این سیستم در باندهای مختلف فرودگاه نصب شده و معمولاً در گودالهای بتنی در زیر یا روی سطح قرار میگیرد. وظیفه آن جذب انرژی زیاد ناشی از توقف ناگهانی یک جنگنده است و میتواند تا ۱۲۰۰ فوت از مسیر حرکت پس از مهار را فراهم آورد. همچنین، موتور دیزلی چند سوختی بهمنظور بازپیچاندن کابل پس از هر بار استفاده در نظر گرفته شده است.
همانگونه که در تصویر فوق مشاهده میشود، اعضای اسکادران مهندسی ۲۰ نیروی هوایی آمریکا در حال تعویض یک سیستم BAK-12 در پایگاه هوایی شاو واقع در کارولینای جنوبی هستند. این سیستم عمدتاً برای متوقف کردن جنگندههای پرسرعت مانند F-16 فایتینگ فالکون (F-16 Fighting Falcon) در شرایطی که قادر به توقف مستقل نیستند، به کار میرود. BAK-12 شامل یک کابل فولادی به قطر ۱.۲۵ اینچ است که در عرض باند گسترش مییابد. پس از گیر افتادن هواپیما در کابل، یک قرقره ذخیرهساز با فعالسازی پمپ هیدرولیک، موجب توقف تدریجی آن میشود. این سیستم قادر است جنگندهای را که با حداکثر سرعت ۱۸۰ نات (معادل ۳۳۳ کیلومتر بر ساعت) در حال حرکت است، مهار نماید، در حالی که فشار ۱۷۵ پوند بر اینچ مربع بر ترمزها حفظ میشود. برای جنگندههایی که تحت پوشش قلاب انتهایی نیستند، نیروی هوایی از سیستم BAK-15 که مبتنی بر یک توری مهارکننده است، بهرهبرداری میکند تا روشهای گوناگونی را بسته به شرایط و نوع هواپیما فراهم آورد.
