از۸۱۰ هزار نفرفقط ۳۴هزارنفر شاغل شدند
ساعت ۲۴ - شاید مهمترین عدد گزارش مرکز آمار در سال ۱۴۰۴ نه نرخ بیکاری ۵/۷درصدی بلکه فاصله بسیار بزرگ میان رشد جمعیت در سن کار و رشد تعداد شاغلان باشد. در سال گذشته جمعیت ۱۵ ساله و بیشتر کشور بیش از ۸۱۰هزار نفر افزایش یافت، اما تعداد شاغلان فقط ۳۴هزار نفر بیشتر شد.
این نسبت بهروشنی نشان میدهد اشتغالزایی اقتصاد ایران در سال۱۴۰۴ بسیار محدود بوده است. اگر این ارقام را ساده کنیم، به ازای هر ۱۰۰ نفر افزایش جمعیت در سن کار، تنها حدود ۴ نفر به شاغلان افزوده شدهاند. این عدد برای ارزیابی کیفیت عملکرد بازار کار بسیار مهمتر از کاهش جزئی نرخ بیکاری است.
تعداد شاغلان کشور در سال ۱۴۰۴ حدود ۲۴میلیون و ۸۲۲هزار نفر گزارش شده است. این رقم در سال۱۴۰۳ حدود ۲۴میلیون و ۷۸۸هزار نفر بود. بنابراین اقتصاد ایران در یکسال فقط حدود ۳۴هزار شغل خالص ایجاد کرده است. در اقتصادی که هر سال صدهاهزار نفر به جمعیت در سن کار آن اضافه میشود، چنین رشدی تقریبا بهمعنای توقف موتور اشتغالزایی است. این وضعیت زمانی نگرانکنندهتر میشود که بدانیم نسبت اشتغال نیز کاهش یافته است. نسبت اشتغال، سهم شاغلان از کل جمعیت در سن کار را نشان میدهد. کاهش این نسبت یعنی اقتصاد حتی نتوانسته سهم قبلی شاغلان را در میان جمعیت ۱۵ساله و بیشتر حفظ کند.
در چنین شرایطی تحلیل بازار کار باید از سطح نرخ بیکاری فراتر برود. اگر تنها به نرخ بیکاری نگاه شود، ممکن است چنین برداشت شود که شرایط بازار کار اندکی بهتر شده است اما ترکیب دادهها نشان میدهد اقتصاد ایران با یک مساله عمیقتر روبهرو است: جمعیت در سن کار افزایش مییابد اما بازار کار توان جذب آن را ندارد.
این وضعیت میتواند پیامدهای اجتماعی و اقتصادی گستردهای داشته باشد؛ از کاهش درآمد خانوار و افزایش وابستگی اقتصادی افراد غیرفعال به شاغلان گرفته تا تضعیف انگیزه ورود به بازار کار، مهاجرت نیروی انسانی، رشد اشتغال غیررسمی و فشار بر نظام حمایتی.