طبق گزارشی که اخیراً از سوی پنتاگون منتشر شده، نیروی دریایی چین (PLAN) به شدت مصمم است که در آینده‌ای نزدیک به قدرتمندترین نیروی دریایی جهان تبدیل شود. چین در حال حاضر دارای سه ناو هواپیمابر فعال است و به سرعت در حال ساخت چهارمین ناو خود می‌باشد. این برنامه جامع برای گسترش ناوگان دریایی، تا سال ۲۰۳۵ شامل تولید ناوهای پیشرفته و سریع، از جمله ناوهای هواپیمابر اتمی خواهد بود که در نتیجه آن، توازن قدرت در منطقه هند-اقیانوسیه دچار تحول خواهد شد. این تحولات بیانگر عزم راسخ چین در نمایش قدرت نظامی خود در سطح جهانی است.
توسعه ناوگان دریایی چین؛ از لیائونینگ تا فوجیان
در دهه گذشته، چین به طور قابل توجهی توانایی‌های نظامی خود را به منظور تهدید آمریکا و متحدانش تقویت کرده است. در حالی که تنها یک دهه پیش آن‌ها تنها یک ناو هواپیمابر قدیمی شوروی به نام لیائونینگ را که دارای عرشه پرش اسکی بود، در اختیار داشتند، اکنون به سرعت در حال گسترش ناوگان دریایی خود هستند. لیائونینگ در سپتامبر ۲۰۱۲ (شهریور ۱۳۹۱) به کارگیری شد و پس از آن، شاندونگ، که نخستین ناو هواپیمابر داخلی چین و با موتور معمولی طراحی شده، در دسامبر ۲۰۱۹ (آذر ۱۳۹۸) به مرحله عملیاتی درآمد که به عنوان نسخه بهبود یافته لیائونینگ شناخته می‌شود.
جدیدترین و پیشرفته‌ترین ناو این کشور، فوجیان نام دارد که در نوامبر ۲۰۲۵ (آبان ۱۴۰۴) به عملیات خواهد رفت. فوجیان به عنوان یک تحول حقیقی در نیروی دریایی چین قلمداد می‌شود زیرا برای نخستین بار در آن از سیستم پرتاب الکترومغناطیسی (EMALS) استفاده شده است. این فناوری به فوجیان این امکان را می‌دهد تا هواپیماهای سنگین‌تر را با تعداد بیشتری به پرواز درآورد، ویژگی که پیش از این تنها در ناوهای کلاس جرالد آر. فورد متعلق به آمریکا به مشاهده می‌رسید. ناو فوجیان به جنگنده چندمنظوره نسل پنجم شن‌یانگ جی-۳۵، چندین مدل از جنگنده‌های نسل چهارم جی-۱۵ و هواپیمای هشدار زودهنگام هوابرد کی‌جی-۶۰۰ مجهز خواهد بود.
ناو هواپیمابر اتمی Type 004: نقطه عطف جدید
علاوه بر سه ناو فعال، چهارمین ناو هواپیمابر چین، که با نام تایپ 004 شناخته می‌شود، در مراحل ساخت قرار دارد. این ناو که به عنوان نخستین ناو هواپیمابر اتمی بومی چین محسوب می‌شود، برآورد می‌شود که وزن آن به ۱۲۰,۰۰۰ تن برسد و احتمالاً تا سال ۲۰۲۷ از کارخانه‌های کشتی‌سازی دالیان به آب انداخته شود. پس از این مرحله، مراحل تکمیلی شامل نصب تجهیزات داخلی، ادغام سیستم‌ها، انجام آزمایش‌های دریایی، گرفتن گواهینامه هوانوردی و آموزش خدمه باید به انجام برسد. سرعت ساخت این ناو اتمی در چین، به ویژه در مقایسه با فرآیندهای کند تعمیر و نگهداری ناوگان موجود و ساخت ناوهای جدید در ایالات متحده، بی‌نظیر به نظر می‌رسد. این پیشرفت نمایانگر قدرت صنعتی وسیع چین در توسعه پلتفرم‌های پیشرفته هسته‌ای در مقیاس بزرگ است.
جاه‌طلبی‌های پکن و چالش‌های پیش رو
بر اساس گزارشی که درباره قدرت نظامی چین و در دسامبر گذشته توسط پنتاگون منتشر گردید، نیروی دریایی ارتش آزادی‌بخش خلق (PLAN) برنامه‌ریزی کرده است که تا سال ۲۰۳۵ میلادی، ۹ ناو هواپیمابر را به مرحله عملیاتی برساند. برای تحقق این هدف، چین باید هر ۱۸ ماه یک ناو هواپیمابر جدید را به خدمت بگیرد. این هدف بسیار بلندپروازانه است و چین را به یک قدرت بی‌رقیب در حوزه توسعه نظامی در مقیاس صنعتی تبدیل خواهد کرد. در حال حاضر، نیروی دریایی آمریکا دارای ۱۱ ناو هواپیمابر اتمی است (بر اساس درخواست کنگره) اما تعداد کمتری از آن‌ها می‌توانند همزمان در حالت عملیاتی قرار بگیرند. با وارد خدمت شدن تایپ 004، چین به چهار ناو هواپیمابر خواهد رسید که می‌تواند حداقل با تعداد ناوهای قابل استقرار آمریکا در یک زمان برابر شود.
با این وجود، عملیات ناوهای هواپیمابر از جمله فعالیت‌های پیچیده، پرهزینه و نیازمند به کشتی‌های پشتیبانی متعددی مانند ناوشکن‌ها، ناوچه‌ها، زیردریایی‌ها و شناورهای لجستیکی است. برای داشتن ۹ ناو هواپیمابر، چین به انبوهی کشتی پشتیبانی نیاز خواهد داشت تا بتوان چندین ناو را به طور همزمان به‌کار گرفت. همچنین، لیائونینگ، نخستین ناو هواپیمابر چین، که بر اساس بدنه قدیمی شوروی طراحی شده، تا سال ۲۰۳۵ چندین دهه عمر خواهد داشت و احتمالاً نیاز به بازنشستگی یا نوسازی اساسی پیدا خواهد کرد.
رقابت با آمریکا و آینده نیروی دریایی در منطقه
حتی اگر چین نتواند به هدف عملیاتی شدن ۹ ناو هواپیمابر تا سال ۲۰۳۵ دست یابد، تعداد ناوهایی که در حال حاضر در اختیار دارد یا در حال ساخت است، این کشور را به یک قدرت دریایی مهم در منطقه هند-اقیانوسیه تبدیل خواهد کرد. پنتاگون از آمادگی کافی برای مقابله با شرایطی که در آن چین نیم دوجین ناو هواپیمابر، بسیاری از آن‌ها اتمی هستند، در منطقه هند-اقیانوسیه مستقر شوند، برخوردار نیست. نیروی دریایی چین بر تسلط بر زنجیره اولین جزیره و ایجاد شبکه وسیعی از مناطق ممنوعه/محدودکننده دسترسی (A2/AD) متمرکز است که حتی توانایی تهدید بخش‌هایی از زنجیره دوم جزیره را نیز دارد. در این سناریو، حتی با داشتن تعداد کمتری از کشتی‌های پشتیبانی، ناوهای هواپیمابر چین می‌توانند از مزیت میدان خانگی در منطقه خود بهره‌مند شوند. این تحولات، موجب تغییر موازنه قدرت نظامی در اقیانوس آرام به نفع پکن خواهد شد.
نظرات کاربران