فرارو- تا به امروز، باتریهای خودروهای برقی عمدتاً با دو موضوع شناخته شدهاند: اول پیمایش پاک و دوم نگرانیهای زیستمحیطی مرتبط با استخراج مواد اولیه، تولید و سرنوشت این باتریها پس از پایان دوره کاراییشان. حالا جگوار لندرور یک پیشنهاد نوآورانه برای استفاده از این باتریها مطرح کرده است.
به نقل از فرارو، این خودروساز بریتانیایی برنامهای دارد تا انرژی باتریهای خودروهای برقی و هیبریدی را برای عمل نجات جان انسانها به کار گیرد. بهتازگی، این شرکت طرحی برای اتصال دستگاه شوک الکتریکی قلب به سیستم برق خودرو ثبت کرده است. این ابتکار عمل، وسیله نقلیه را به بخش جداییناپذیر از شبکه امدادرسانی تبدیل خواهد کرد.
چگونه باتری خودرو میتواند به قلب انسان کمک کند؟
جگوار لندرور اختراعی را در رابطه با دستگاه دفیبریلاتور خودکار خارجی (AED) به ثبت رسانده است. این دستگاه در مواقع اضطراری از جمله ایست قلبی، عملکرد ضربان قلب را بررسی کرده و در صورت نیاز، شوک الکتریکی تولید میکند. دفیبریلاتورها در حال حاضر در بسیاری از مکانهای عمومی مانند فرودگاهها، ایستگاههای قطار و اماکن ورزشی موجود بوده و حتی افرادی که آموزشهای تخصصی پزشکی ندیدهاند نیز میتوانند با راهنمایی صوتی از آن استفاده کنند.
جگوار لندرور اما این دستگاه را به گونهای طراحی کرده که به جای استفاده از منبع تغذیه جداگانه، از باتری اصلی خودرو انرژی دریافت کند. به این ترتیب، باتری بزرگ که وظیفه حرکت خودرو را به عهده دارد، در مواقع اضطراری، تأمین انرژی برای یک دستگاه پزشکی را نیز بر عهده خواهد گرفت.
این دستگاه به منبع ولتاژ بالای خودرو متصل خواهد شد و انرژی لازم خود را از منبعی با ولتاژ حداقل ۲۰۰ ولت دریافت میکند. لازم به ذکر است که این ولتاژ به معنای انتقال مستقیم به بدن بیمار نیست؛ بلکه دستگاه ابتدا وضعیت قلب را سنجیده و تنها در صورت شناسایی ریتم قابل درمان، اجازه استفاده از شوک را میدهد.
طراحی جگوار فقط بر تأمین انرژی دستگاه تمرکز ندارد؛ بلکه یک رابط کاربری برای کنترل و الکترودهایی برای اتصال به بدن بیمار نیز در نظر گرفته شده است. این الکترودها دقیقاً همان پدهایی هستند که بر روی قفسه سینه فرد قرار میگیرند تا وضعیت قلب را بررسی کنند.
نکته جالبتر اینکه دستگاه میتواند در نقاط مختلفی مانند داخل کابین، صندوق عقب، زیر کاپوت یا نزدیک چرخ جلو نصب شود. این طراحی به دسترسی راحتتر به دستگاه برای افرادی که درون خودرو نیستند، کمک میکند؛ بنابراین اگر شخصی در جاده یا کنار خیابان دچار ایست قلبی شود، خودرویی که به این سیستم مجهز باشد، قادر خواهد بود به عنوان یک منبع انرژی برای دستگاه امدادی عمل کند.
با این حال، این اختراع هنوز به مرحله تولید انبوه نرسیده و جگوار لندرور هنوز اطلاعاتی درباره نصب آن بر روی یک مدل خاص منتشر نکرده است.
جگوار تنها خودروسازی نیست که به فکر نجات جان انسانها افتاده است
احتمالاً تصور میکنید که ایده استفاده از خودرو برای نجات جان انسانها نوظهور است، اما بررسیهای فرارو نشان میدهد که خودروسازان از سالها پیش به چنین کاربردی اندیشیدهاند. جالب است که برخی از این طرحها حتی نسبت به ایده جگوار بلندپروازانهتر هستند.
مرسدس بنز؛ چگونه خودرو وضعیت اضطراری سرنشین را تشخیص میدهد؟
مرسدس بنز در سالهای اخیر در حال کار بر روی طرحی است که قابلیت شناسایی وضعیتهای اضطراری پزشکی در داخل خودرو را فراهم میآورد. به این ترتیب، خودرو توانایی تشخیص شرایطی که یکی از سرنشینان به کمک پزشکی فوری نیاز دارد، پیدا کرده و اقدامات اولیه را اجرا میکند.
درخواست ثبت اختراع این شرکت در مارس ۲۰۲۳ منتشر شد و یکی از محورها، شناسایی شرایط اضطراری پزشکی و ارائه کمکهای اولیه بوده است. این طرح بهجای تمرکز بر دستگاه شوک قلبی، بر شناسایی وضعیت بیمار و فعال کردن اقدامات امدادی تمرکز دارد.
اهمیت این ایده در این است که همیشه فردی در خودرو حضور ندارد که وضعیت دیگر سرنشینان را بهموقع تشخیص دهد. برای مثال، ممکن است راننده یا یکی از سرنشینان در حین حرکت دچار مشکل پزشکی شود و دیگر قادر به درخواست کمک نباشد. در چنین مواردی، سیستم هوشمند خودرو میتواند نقش مهمی در انجام تشخیص بهموقع و اطلاعرسانی ایفا کند.
هیوندای و کیا؛ کمربند ایمنی که به دستگاه شوک قلبی تبدیل میشود
ایده هیوندای و کیا حتی جالبتر است. این دو خودروساز کرهای در سال ۲۰۱۷ درخواست ثبت اختراع سیستمی را ارائه کردند که تجهیزات دفیبریلاتور را با کمربند ایمنی خودرو یکپارچه میکند.
در این طرح، کمربند ایمنی دیگر تنها وسیلهای برای حفاظت در هنگام تصادف نیست، بلکه بخشی از سیستمی است که میتواند وضعیت ضربان قلب شخص را نیز زیر نظر داشته باشد. در صورت تشخیص اختلال جدی یا ایست قلبی، دستگاه برای ارائه کمک درمانی وارد عمل خواهد شد.
مزیت این ایده این است که بسیاری از تجهیزات لازم از قبل در خودرو نصب شده و در زمان بروز حادثه نیازی به جستجوی دستگاهی جداگانه از سوی امدادگر نیست.
هیوندای و کیا به همین طرح اکتفا نکردند و در سال ۲۰۱۹ ایدهای پیچیدهتر برای خودروهای خودران به ثبت رساندند.
در این طرح، اگر یکی از سرنشینان خودرو خودران دچار ایست قلبی شود، سامانه ابتدا وضعیت او را تشخیص میدهد. سپس صندلی به حالت مناسب برای احیای قلبی تغییر وضعیت داده و یک بازوی رباتیک که در اطراف صندلی تعبیه شده، تجهیزات احیا و دفیبریلاتور را به کار خواهد گرفت.
به عبارت دیگر، هیوندای و کیا به خودرویی میاندیشند که در آینده بدون نیاز به انتظار برای رسیدن امدادگر، بتواند بخشی از اقدامات اولیه احیای قلبی را انجام دهد. البته این طرح هنوز در سطح ایده و اختراع ثبتشده است و به معنای وجود چنین قابلیتهایی در مدلهای تولیدی این دو شرکت نیست.
فولکسواگن؛ کمربند ایمنی که به احیای قلبی کمک میکند
فولکسواگن نیز در سال ۲۰۲۱ طرحی را ثبت کرده که بهطور مستقیم با احیای قلبی سرنشینان خودرو مرتبط است، هرچند این بار خبری از دستگاه شوک الکتریکی نیست.
در این اختراع، بخشی از کمربند ایمنی به قطعهای مجهز میشود که میتواند بهصورت متناوب به قفسه سینه سرنشین فشار وارد کند. هدف این است که در مواقع اضطراری، کمربند برای انجام حرکات فشاری لازم برای احیای قلبی کمک کند.
در واقع، فولکسواگن تلاش کرده است از وسیلهای که تقریباً در تمامی خودروها وجود دارد، کاربردی فراتر از ایمنی در تصادف بسازد. البته این سیستم نیز یک ایده ثبتشده است و نباید آن را به عنوان جایگزینی برای تجهیزات پزشکی تأییدشده در احیای قلبی مدنظر قرار داد.
این ایده به سال ۲۰۰۱ برمیگردد؛ دفیبریلاتور پشت پلاک خودرو
جالب است بدانید که پیش از ایدههای مطرحشده از سوی خودروسازان مطرح، یک اختراع در سال ۲۰۰۱ به ثبت رسیده بود که از باتری خودرو برای تأمین انرژی یک دفیبریلاتور استفاده میکرد.
محل اتصال این دستگاه به گونهای طراحی شده بود که حتی افرادی که خارج از خودرو هستند نیز به آن دسترسی داشته باشند. یکی از پیشنهادها، قرار دادن محل اتصال پشت پلاک خودرو بود، بهگونهای که با کنار زدن پلاک، امکان اتصال الکترودها فراهم آید.
طراحان حتی در نظر داشتند که خودروهای مجهز به چنین دستگاهی با علامت مشخصی شناسایی شوند تا در پارکینگها و مکانهای عمومی، امدادگرها سریعتر آنها را پیدا کنند.
بنابراین میتوان گفت که ایده تبدیل خودرو به یک منبع امدادی، دستکم دارای ۲۵ سال سابقه است، ولی با این تفاوت که جگوار اکنون این مفهوم را با تکیه بر سیستم برق خودروهای برقی و هیبریدی مطرح کرده است.
چرا این فناوریها هنوز به خودروهای خیابان نرسیدهاند؟
با وجود این تمام ایدهها، دفیبریلاتور یا تجهیزات خودکار احیای قلبی همچنان جزء امکانات متداول خودروهای سواری محسوب نمیشوند. دلیل این مسئله تنها به هزینه نصب یک دستگاه پزشکی مربوط نمیشود.
اولین مسئله، نیاز به نگهداری و اطمینان از عملکرد مناسب این تجهیزات است. دفیبریلاتورها به پدهای خاص و قطعاتی نیاز دارند که باید بهطور دورهای بررسی و تعویض شوند. اگر دستگاهی در خودرو نصب شود و در هنگام نیاز به دلیل عمر باتری تمام شده یا خرابی قطعات کار نکند، عملاً هیچ کمکی به بیمار نخواهد کرد.
موضوع دوم، نیاز به دریافت تأییدیههای پزشکی و تعیین مسئولیت خودروساز است. دستگاهی که قرار است در شرایط پزشکی حساس مورد استفاده قرار گیرد، باید از لحاظ ایمنی و دقت عملکرد مورد آزمایش قرار گیرد. همچنین باید مشخص شود که در صورت بروز خطا، مسئولیت بر عهده کیست.
دسترسی به دستگاه هم از اهمیت زیادی برخوردار است. تصور کنید که در نزدیکی کسی که دچار ایست قلبی شده، خودرویی توقف کرده ولی هیچکس از وجود دستگاه در آن اطلاعی ندارد. در این شرایط، مزیت فناوری تا حد زیادی از بین میرود. بنابراین اگر خودرویی با دفیبریلاتور قرار است در آینده نقش امدادی ایفا کند، باید روشی برای شناسایی موقعیت آنها و اطلاعرسانی به مراکز اورژانس نیز وجود داشته باشد.
با این حال، میتوان ایده جگوار لندرور را بخشی از نگرش تازه به کاربرد باتریهای خودروهای برقی دانست. باتریهایی که علاوه بر تأمین انرژی حرکت خودرو، میتوانند در شرایط مختلف به تأمین انرژی برای تجهیزات دیگر نیز بپردازند.
استفاده از باتری فعال خودرو برای تأمین انرژی یک دستگاه پزشکی با بازیافت یا استفاده مجدد از باتریهای فرسوده متفاوت است. باتریهای خودرو پس از پایان عمر مفیدشان ممکن است همچنان برای ذخیره برق در ساختمانها مناسب باشند یا پس از بازیافت، مواد ارزشمندشان دوباره به چرخه تولید برگردند. در نتیجه، آینده این باتریها تنها محدود به زمان ماندن آنها در خودرو نمیشود.
اگر ایدههایی مشابه پیشرفتهای جگوار به مرحله تولید برسند، خودروهای برقی به کارکردهایی فراتر از حملونقل دست خواهند یافت؛ بهعنوان مثال از تأمین برق تجهیزات اضطراری گرفته تا کمک به امدادرسانی در حوادث پزشکی.
ممکن است هنوز فاصله زیادی تا تبدیل خودرو به یک مرکز امدادی متحرک وجود داشته باشد، اما خودروسازان از مدتها پیش به این اندیشه افتادهاند که باتری و تجهیزات خودرو چگونه میتوانند در موقعیتهای غیر از رانندگی مفید واقع شوند.
نظرات کاربران