دستاورد ۲ هفته مدرسهرفتن دانشآموزان:تحقیر، تنبیه و خشونت
موضوعی که یک منبع آگاه در وزارت آموزش و پرورش به خبرنگار «شرق» میگوید: «در این مدت، خانوادهها شکایت بسیاری از رفتار برخی از مدیران و معاونان داشتند. خانوادهها اعلام کردند که معاونان مدرسه، دانشآموزان پسر را به خاطر موهای بلندشان تحقیر میکنند. برخی از مدیران دانشآموزان کلاس اول یا دوم ابتدایی را از صف بیرون میکشند و اجازه نمیدهند که به کلاس درس بروند. خانوادهها گفتند این رفتارها به قدری آسیبزا بوده است که دانشآموزان دیگر علاقهای به مدرسهرفتن ندارند. در سوی دیگر شکایت خانوادههایی است که دانشآموز دختر دبیرستانی دارند. دختران هم مثل پسران بعد از دو سال در خانه ماندن وارد مدرسه شدند. برخیهایشان ظاهر مناسبی ندارند؛ مثلا ابروهایشان را برداشتهاند یا موهایشان رنگ شده است. مدیر و معاون اجازه حضور این دختران را هم در کلاس نمیدهند. این رفتارها موجب واکنش خانوادهها شده است».
روایت تغییر سر و وضع دانشآموزان در ایام کرونایی و در خانه ماندن، به امروز و دیروز برنمیگردد؛ در همان روزهای بازگشایی نصفهونیمه مدارس که سال گذشته آغاز شد، مدارس با این ماجرا روبهرو شدند اما نحوه برخورد اولیای مدرسه با دانشآموزان که همراه با تنبیه و تحقیر است خیلیها را متعجب کرد.
کودکآزاری در برخی از مدارس
همان روزهای اول بازگشایی حضوری مدارس، فیلم کوتاهی در فضای مجازی مننتشر شد که در آن، معلم یک مدرسه چند دانشآموز را در کلاس درس تنبیه و تحقیر میکند. فیلمی که دانشآموزان در کلاس درس با گوشی همراه خود ضبط و آن را در شبکههای اجتماعی منتشر کردند. در این ویدئو دانشآموزان به خاطر بلدنبودن درس تنبیه بدنی، توهین و تحقیر میشوند. فیلم آنقدر تلخ بود که دل مسئولان آموزش و پرورش را هم به درد آورد. آنها تصمیم گرفتند معلم را عزل کنند و پروندهاش را به هیئت رسیدگی به تخلفات اداری بفرستند. چند روز بعد از این حادثه، ویدئو دیگری از یک مدرسه پسرانه در شبکههای اجتماعی منتشر شد که در آن دانشآموزان در حیاط مدرسه ایستادهاند و معاون مدرسه هم با قیچی موهای دانشآموزان را کوتاه میکند. نحوه برخورد معاون مدرسه با دانشآموزان پسر آنقدر خشن بود که کاربران شبکههای اجتماعی به آن واکنش نشان دادند. برخیها نوشتند این رفتار کودکآزاری است و مدیر و معاون مدرسه باید به عواقب و تبعات روحی و روانی این کار فکر کنند. برخیهای دیگر هم خواستار رسیدگی جدی وزارت آموزش و پرورش به این رفتار خشونتآمیز شدند.
واکنشها و انتقادها آنقدر گسترده بود که خیلیها از خاطرات دردناک مدرسه و نحوه برخورد مدیر و معاون نوشتند. کانون صنفی معلمان ایران هم در بیانیهای با انتقاد از برخوردهای «غیرفرهنگی و غیرانسانی» با دانشآموزان اعلام کرده که حفظ حقوق دانشآموزان به عنوان کودک در محیط آموزشی از اصول بنیادین حقوق بشر است. آنها خواستار برخورد جدی با فرد خاطی شدند و عامل اصلی بروز چنین حوادثی را ساختار معیوب نظام آموزشی در ایران دانستند. با این همه تنها صدایی که از وزارتخانه درآمد، فقط یک توییت بود. سخنگوی وزارت آموزش و پرورش در حساب کاربری توییتر خود در واکنش به این رفتار معاون مدرسه نوشت: «رفتار فرد خاطی با دانشآموزان عزیز مطابق ماده ۸ قانون رسیدگی به تخلفات اداری «اعمال و رفتار خلاف شئون اداری یا شغلی است» که از طریق هیئت رسیدگی به تخلفات اداری و تنبیهات موضوع ماده ۹ قانون مذکور رسیدگی میشود».
دیروز اما علی بهادریجهرمی، سخنگوی دولت، خبر از استعفای مدیر و معاون مدرسه داد. او در حساب کاربری خود در توییتر نوشت: «متخلفی که کرامت دانشآموزان را حفظ نکرده بود به هیئت رسیدگی به تخلفات اداری معرفی شد، مدیر و معاون مدرسه نیز استعفا دادند. سوءرفتارهای شخصی و خارج از ضابطه قابل انتساب به جامعه خدوم فرهنگیان نیست».
گزینش معلم ساختار درستی ندارد
روایت تنبیهها و تحقیرها موضوع همیشگی مدارس است و هر وقت که تنبیه یا تحقیری رسانهای میشد، بسیاری از فعالان حقوق کودک به سلامت روحی و روانی معلمان اشاره میکردند و میگفتند وزارت آموزش و پرورش در گزینشهای خود به هیچ عنوان به مباحث روحی و روانی افراد توجه ندارد؛ این در حالی است که به نظر میرسد مسئولان گزینش باید توجه جدیتری به مسائل روانی فرد در هنگام استخدام داشته باشند. محمدرضا نیکنژاد، کارشناس تعلیم و تربیت، در گفتوگو با «شرق» این موضوع را تأیید میکند و میگوید: «گزینشهای سفت و سختی در دوران ما بود و همچنان هم ادامه دارد. گزینشها متمرکز بر بحث ایدئولوژیک آموزش و پرورش است. ساختار آموزشی در گزینش معلم جای ندارد. البته همه جای دنیا معلم را گزینش میکنند مثلا در فنلاند وقتی فردی نمره قبولی برای ورود به دانشگاه میگیرد تا معلم شود اولین پرسشی که از او دارند این است که شما چرا میخواهید معلم شوید؟ بعد از این پرسش میروند پارامترهای شخصی، شخصیتی و انگیزشی فرد را بررسی میکنند. برای همه بُعد روحی و روانی معلم بسیار مهم است. در تمام دورههای دانشگاه هم این ارزیابی انجام میشود تا فرد برای معلمی آماده شود. اما این ساختار برای ما وجود ندارد».
او تأکید میکند: «اصلا درباره علاقه فردی و مسائل روحی و روانی پرسش چندانی نمیشود. سلامت روان فرد آنطور که باید و شاید مورد ارزیابی قرار نمیگیرد. فقط سرخطهای ایدئولوژیک است که برای همگان مهم است و البته ظاهر افرادی که میخواهند معلم شوند. از سوی دیگر شهروندان ما حقوق خود را نمیشناسند. معلم هم شهروند این جامعه است. او اصلا با حقوق حرفهای و آموزشیاش آشنا نیست. حتی با حقوق دانشآموز آشنا نیست. ما در دوران تربیت معلم درسهای روانشناسی داشتیم اما اصلا به مباحث تربیتی و سلامت روان معلم و دانشآموز توجهی نداشتند. نکته مهم دیگر روش آموزش در دانشگاه فرهنگیان است که باید به این موضوعات توجه بیشتری داشته باشند».
شرق