چاله دلاری ایرانخودرو و سایپا
مسئله ارزبری در صنعت خودرو یکی از مهمترین چالشهای ساختاری این صنعت در سالهای اخیر بوده است؛ موضوعی که بهویژه در شرایط محدودیتهای ارزی کشور، اهمیت بیشتری پیدا میکند. . بر اساس گزارش مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی ، به طور میانگین در هر یک از خودروهای تولیدی ایرانخودرو حداقل ۳ هزار دلار و در محصولات سایپا حداقل ۲۵۰۰ دلار ارزبری وجود دارد. ارزبری محصولات مختلف چقدر است؟ بررسی برخی از محصولات این دو شرکت نشان میدهد میزان ارزبری در خودروهای مختلف متفاوت است و در برخی مدلها به سطح قابل توجهی میرسد. در میان محصولات سایپا، شاهین پلاس حدود ۵ هزار دلار، اطلس G بیش از ۲ هزار دلار، ساینا GX کمتر از ۲ هزار دلار و کوئیک GX نیز کمتر از ۲ هزار دلار ارزبری دارد. در محصولات ایرانخودرو نیز وضعیت مشابهی دیده میشود؛ رانا پلاس حدود ۲ هزار دلار، ریرا حدود ۶ هزار دلار ارزبری دارد. در این میان، خودروهای مونتاژی یا وابسته به پلتفرمهای خارجی ارزبری بسیار بیشتری دارند؛ بهطوریکه هایما X۷ حدود ۱۶ هزار دلار، هایما S۸ حدود ۱۴ هزار دلار ارزبری دارد و هایما S۷ نیز حدود ۱۲ هزار دلار ارزبری دارد. داخلیسازی؛ حلقه مفقوده صنعت خودرو کارشناسان معتقدند یکی از مهمترین مسیرهای کاهش ارزبری صنعت خودرو، توسعه واقعی زنجیره ارزش قطعهسازی و افزایش عمق داخلیسازی است. در صورتی که قطعات کلیدی خودرو در داخل کشور طراحی و تولید شود، وابستگی به واردات قطعات کاهش یافته و در نتیجه نیاز به ارز نیز به شکل قابل توجهی کمتر خواهد شد. با این حال تحقق این هدف نیازمند برنامهریزی بلندمدت، سرمایهگذاری در فناوری، تقویت شرکتهای قطعهسازی و انتقال دانش فنی است؛ موضوعی که در سالهای اخیر بارها مطرح شده اما هنوز به سطح مطلوب نرسیده است. ضرورت بازنگری در راهبرد تولید برخی کارشناسان معتقدند تداوم ارزبری بالا در صنعت خودرو، بهویژه در شرایط محدودیت منابع ارزی کشور، میتواند فشار مضاعفی بر اقتصاد وارد کند. از این رو، کاهش وابستگی به واردات قطعات و حرکت به سمت داخلیسازی واقعی باید به یکی از اولویتهای اصلی سیاستگذاری در این صنعت تبدیل شود. به گفته تحلیلگران، اگر راهبرد توسعه صنعت خودرو بر پایه افزایش عمق ساخت داخل و تقویت زنجیره تامین داخلی شکل بگیرد، علاوه بر کاهش ارزبری، میتواند به افزایش اشتغال، رشد فناوری و ارتقای توان صنعتی کشور نیز منجر شود.
