رکورد اسقاط خودرو ثبت شد؛ مسیر طولانی برای نوسازی ناوگان حمل و نقل

به نقل از ایسنا، قانون هوای پاک به روشنی برای وسایل نقلیه که فرسوده شده‌اند، وظایفی بیان کرده است. در ماده ۸ این قانون، مالکین انواع وسایل نقلیه موتوری از جمله خودروهای سبک، نیمه‌سنگین، سنگین و موتورسیکلت‌ها موظف هستند پس از انقضای عمر مفید وسیله نقلیه، آن را از چرخه استفاده خارج کنند. بر اساس این ماده، هر گونه فعالیتی نظیر حمل بار و مسافر، صدور گواهی معاینه فنی، دریافت بیمه شخص ثالث، خرید و فروش، نقل‌ونتقال و تردد با وسایل نقلیه فرسوده ممنوع است.

علاوه بر این، قانون‌گذار، صرفه‌جویی‌های مربوط به بهینه‌سازی مصرف سوخت را نیز به فرآیند نوسازی گره زده و مسئولیت ایجاد بسترها و تسهیلات لازم برای جایگزینی خودروهای فرسوده سیستم حمل‌ونقل عمومی با مدل‌های جدید را بر عهده دولت گذاشته است.

با این حال، علی‌رغم این الزامات قانونی، خروج خودروهای فرسوده از چرخه تردد سال‌ها به کندی پیش رفت، اما در دو سال اخیر، روند اسقاط با شتاب بیشتری صورت گرفته است؛ به طوری که در سال ۱۴۰۳، ۳۵۰ هزار دستگاه خودرو از رده خارج شده و مجموع اسقاط از ابتدای سال ۱۴۰۳ به بیش از ۶۰۰ هزار دستگاه رسیده است.

این میزان اسقاط در شرایطی صورت گرفته که پیش از این، روند خروج خودروهای فرسوده با رکود چندین ساله مواجه بود. شینا انصاری، رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، پیش‌تر اعلام کرده بود که از زمان تصویب قانون تا سال ۱۴۰۲ تنها حدود ۲۰۰ هزار خودرو از رده خارج شده بود و در حالی که هدف‌گذاری قانون برنامه هفتم سالانه برای اسقاط ۵۰۰ هزار دستگاه در نظر گرفته شده است.

تحولات در مسیر اسقاط با آیین‌نامه‌های جدید

در همین راستا، سازمان حفاظت محیط زیست از تدوین و تصویب آیین‌نامه اجرایی اسقاط و نوسازی ناوگان دیزلی با ظرفیت بالای ۲۰ تن از طریق مکانیزم گواهی صرفه‌جویی در هیئت دولت خبر داده است.

همچنین به منظور برداشتن موانع قانونی در زمینه اسقاط به ازای تولید وسایل نقلیه، اصلاح آیین‌نامه اجرایی ماده ۱۰ قانون ساماندهی صنعت خودرو از دیگر اقداماتی است که با هدف تسریع پروسه نوسازی ناوگان انجام شده است. در این راستا، محمدصادق حاتمی، مدیر ستاد نوسازی ناوگان حمل‌ونقل سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران (ایدرو)، بیان کرده است که این اصلاحیه به حذف برخی موانع اجرایی و سهل‌تر کردن روند نوسازی ناوگان کمک کرده و می‌تواند به کاهش مصرف سوخت، کاهش آلودگی هوا، بهبود کیفیت هوا، افزایش ایمنی ناوگان و تقویت صنعت خودروسازی بیانجامد.

بر اساس مصوبه اخیر هیئت وزیران، تولیدکنندگان خودرو و موتورسیکلت در داخل کشور موظف به دریافت گواهی اسقاط به ازای تولید هر چهار دستگاه خودرو یا موتورسیکلت معادل از مراکز اسقاط هستند.

علاوه بر این، شماره‌گذاری خودروها و موتورسیکلت‌ها مشروط به ارائه گواهی اسقاط از سوی خودروسازان و موتورسیکلت‌سازان معادل ۰.۲۵ از تولید ماهانه شده است.

گواهی اسقاط؛ عامل محرک در نوسازی

در ادامه این تحولات، بعد از سه سال نرخ گواهی اسقاط خودرو نیز به روز رسانی گردید. بر اساس اطلاعات منتشر شده از سوی ستاد نوسازی ناوگان حمل‌ونقل، ارزش گواهی اسقاط برای خودروهای سواری برابر با ۶۰ میلیون تومان و برای دیزل‌های سبک و سنگین هر کدام ۱۲۰ میلیون تومان تعیین شده است.

علاوه بر این، مالکان خودروهای فرسوده‌ای که از تاریخ ۲۲ اردیبهشت ۱۴۰۵ خودروی خود را در مراکز اسقاط پذیرش کرده‌اند، مشمول نرخ‌های جدید گواهی اسقاط خواهند شد.

پنجاه درصد ناوگان، در آستانه فرسودگی

با وجود جهش اخیر در روند اسقاط، ابعاد ناوگان فرسوده کشور همچنان قابل توجه است. طبق آخرین آمار، از نزدیک به ۴۲ میلیون دستگاه خودرو و موتورسیکلت در حال تردد، بیش از ۲۰ میلیون وسیله، حدود ۵۰ درصد از ناوگان، در وضعیت فرسودگی به سر می‌برند.

در حال حاضر حدود ۳ میلیون خودرو از چرخه حمل‌ونقل خارج و اسقاط شده‌اند و بخش عمده این ناوگان فرسوده شامل موتورسیکلت‌ها، خودروهای سواری و وانت‌هاست که سهم قابل توجهی در آلودگی هوا و پی‌آمدهای بهداشتی ناشی از آن برای جامعه ایفا می‌کنند.

وضعیت خودروهای سنگین و کشنده‌ها نیز توجه ویژه‌ای را می‌طلبد. انصاری به وجود نزدیک به ۱۱۰ هزار کشنده فرسوده با عمر بالا در کشور اشاره کرده و از تردد حدود ۱۲ هزار کشنده با عمر بیشتر از ۵۰ سال خبر داده است؛ ناوگانی که به دلیل مصرف سوخت بالا، تاثیر زیادی بر ناترازی سوخت و انتشار آلودگی‌ها دارد.

به همین دلیل، موضوع اسقاط کشنده‌های فرسوده در کارگروه ملی کاهش آلودگی هوا مورد بررسی قرار گرفته و مقرر شده است به ازای واردات هر کشنده، یک کشنده فرسوده از رده خارج شود.

اسقاط؛ راهکاری برای کاهش مصرف بنزین و آلودگی هوا

تاثیر اسقاط تنها به خروج خودروهای آلاینده از چرخه تردد محدود نمی‌شود. طبق آمار ارائه شده، در سال‌های ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ تاکنون، اسقاط تقریبا ۵۰۰ هزار دستگاه خودرو به صرفه‌جویی نزدیک به ۱.۵ میلیارد لیتر بنزین و کاهش حدود ۸ درصدی انتشار گازهای آلاینده و گلخانه‌ای منجر گردیده است.

بر اساس آمار، خودروهای فرسوده سواری و وانت سالانه به میزان ۸.۳ میلیارد لیتر بنزین مصرف دارند. فقط ۲.۶ میلیون خودروی فرسوده سالانه نزدیک به ۳.۲ میلیارد لیتر بنزین اضافی مصرف می‌کنند و اگر این خودروها با نمونه‌های دوگانه‌سوز، برقی یا هیبریدی جایگزین گردند، می‌توان انتظار داشت صرفه‌جویی به بیش از ۷ میلیارد لیتر بنزین برسد و هوای سالم‌تری در اختیار مردم قرار گیرد.

در نهایت، رکورد ۳۵۰ هزار اسقاط در سال ۱۴۰۳ و عبور مجموع اسقاط از ۶۰۰ هزار دستگاه از سال ۱۴۰۳ تاکنون نشان‌دهنده آن است که روند خروج خودروهای فرسوده وارد مرحله جدیدی شده است، اما علی‌رغم این جهش، باقی ماندن حدود ۲۰ میلیون خودرو و موتورسیکلت در مرز فرسودگی نشان می‌دهد که نوسازی ناوگان هنوز یکی از بزرگ‌ترین چالش‌ها در راستای کاهش آلودگی هوا و مدیریت ناترازی بنزین به شمار می‌آید.

انتهای پیام