به نقل از خبرنگار مهر، سوزاندن گازهای همراه نفت در محدوده های عملیاتی ایران یک داستان غمانگیز است که سالهاست صنعت نفت این کشور را تحت تأثیر قرار داده است؛ داستانی که در آن سرمایه های کلانی به سادگی به آلایندههای زیستمحیطی تبدیل میشود و فرصتهای طلایی برای ارزشآفرینی در زنجیره پتروشیمی را از بین میبرد. اما در این دولت چهاردهم، رویکرد وزارت نفت زیر نظر محسن پاکنژاد از «مدیریت وضعیت موجود» به «تحول در جمعآوری» تغییر یافته است.
این مسئله به قدری برای دولت چهاردهم حائز اهمیت است که وزیر نفت تأکید دارد این موضوع تنها یک پروژه حاشیهای نیست، بلکه یک دغدغه مستمر در سطوح عالی اجرایی کشور محسوب میشود. پیگیریهای مداوم رئیسجمهور از طریق تماسهای تلفنی و جلسات مدیریتی، عزم قوه مجریه را برای جمعآوری سوخت گازهای مشعل به خوبی نشان میدهد.
این توجه ویژه بوروکراسیهای اداری را کنار گذاشته و مسیر را برای اجرای طرحهای زیرساختی هموار کرده است؛ طرحهایی که اهدافشان جلوگیری از اتلاف منابع و کاهش ناترازی گاز در کشور است.
تحول آماری در جمعآوری؛ وقتی اراده سیاسی ثمر میدهد
آمارها به وضوح تغییرات قابل توجهی را در عملکرد صنعت نفت نمایان میسازد. پیش از شکلگیری دولت چهاردهم، ظرفیت جمعآوری گازهای مشعل در شرکتهای کلیدی نظیر شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب، شرکت نفت مناطق مرکزی و شرکت نفت و گاز اروندان نزدیک به ۷ میلیون مترمکعب در روز بود. اما این رقم با آغاز به کار دولت چهاردهم و با راهاندازی واحدهای فرآوری جدید، به عدد حیرتانگیز ۱۶ میلیون مترمکعب در روز رسید.
به زبان ساده، از ابتدای فعالیت دولت چهاردهم تا به امروز، تقریباً ۱۱ میلیون و ۵۰۰ هزار مترمکعب گاز که پیشتر بیهدف در مشعلها به آتش کشیده میشد، حالا در مسیر بهرهبرداری قرار گرفته است. این موفقیت، صرفاً یک عدد ریاضی نیست؛ بلکه به معنای بازگشت ثروتی است که میتوانست به جای آلوده کردن هوا، در تأمین خوراک پتروشیمیها یا تأمین نیازهای شبکه سراسری گاز کشور مورد استفاده قرار گیرد.
وزیر نفت با اشاره به دستور مستقیم رئیسجمهور درباره حذف هرگونه موانع در این زمینه، تأکید دارد که این پروژه بهمنظور دستیابی به نقطه مطلوب و کاهش حداکثری گازسوزی با همان جدیت اولیه ادامه خواهد یافت.
مسیر فنی و قراردادهای استراتژیک؛ ۵۷ مشعل در آستانه خاموشی
جمعآوری گازهای فلر برخلاف تصور اولیه، پروژهای بسیار پیچیده از نظر فنی و مهندسی است. این فرایند نیاز به جمعآوری گاز در مبدأ، تقویت فشار، انتقال از طریق خطوط لوله و در نهایت فرآوری در تأسیسات تخصصی دارد که هر یک مستلزم وجود زیرساختهای بزرگ و سرمایهگذاریهای قابل توجه است. همچنین، ضرورت یافتن بازار مصرف برای محصولات جانبی این گازها، پازل دیگری است که باید با دقت حل شود.
در همین زمینه، شرکت ملی نفت ایران با امضای ۲۳ قرارداد کلیدی، اقدام بزرگی برای تغییر وضعیت موجود انجام داده است.
طبق پیشبینیهای کارشناسی، اجرای کامل این قراردادها منجر به خاموشی ۵۷ مشعل بزرگ خواهد شد که درآمد سالانهای بالغ بر ۸۰۰ میلیون دلار برای کشور به ارمغان خواهد آورد. یکی دیگر از اقدامات هوشمند وزارت نفت، استفاده از مکانیسم نرخ پایه صفر برای تشویق بخش خصوصی و غیردولتی به خرید گازهای همراه است.
دائمیشدن این مصوبه در هیئتمدیره شرکت ملی نفت، پیام اطمینانبخشی برای سرمایهگذاران است که حکایت از تمایل دولت برای ایجاد یک بازار پایدار و مطمئن برای حضور بخش غیردولتی در این حوزه دارد.
چشمانداز ۱۴۰۶؛ به سمت استانداردهای جهانی و توسعه پایدار
برنامه راهبردی وزارت نفت هدفگذاری برای جمعآوری ۹۰ درصد از گازهای مشعل تا پایان سال ۱۴۰۶ را در دستور کار دارد. این هدف فراتر از یک الزام سازمانی، یک ضرورت ملی برای انتقالم به اقتصاد سبز و اصلاح الگوی مصرف انرژی در کشور به حساب میآید.
کارشناسان انرژی بر این باورند که جمعآوری گازهای فلر از کمریسکترین و معقولترین روشها برای اصلاح ساختار انرژی است؛ زیرا این پروژه به طور همزمان سه هدف را محقق میسازد: اول، افزایش بهرهوری و کسب درآمد؛ دوم، کاهش آلودگیهای زیستمحیطی؛ و سوم، ارتقای اعتبار بینالمللی ایران در شاخصهای توسعه پایدار.
در شرایطی که ناترازی گاز در فصول سرد سال به یک چالش بزرگ اقتصادی برای ایران تبدیل شده، بازگرداندن میلیونها مترمکعب گاز به چرخه تولید، یک اقدام استراتژیک به شمار میآید. خاموشی مشعلها نه تنها نماد جلوگیری از تلف ثروت است، بلکه نشانی از حرکت به سوی یک صنعت نفت مدرن، مسئولانه و سودآور است.
مسیر انتخابی دولت چهاردهم، اگر با همین سرعت در توسعه واحدهای NGL و بهسازی پالایشگاههای گازی ادامه یابد، میتواند در کمتر از سه سال آینده، تصویر مناطق نفتخیز کشور را بهطور کامل دگرگون کند و ثروت نهفته در گازهای مشعل را به جای دود و آلودگی، به کارآفرینی و توسعه اقتصادی تبدیل کند.