در دهه ۱۹۸۰، نیروی هوایی ایالات متحده برنامه هواپیمای تاکتیکی پیشرفته (ATF) را به منظور ایجاد یک نسل نوین از جنگندههای پنهانکار آغاز نمود. دو شرکت معتبر در صنعت دفاعی، نورثروپ و لاکهید، با طراحیهای خلاقانه خود تحت عناوین YF-23 و YF-22 به این رقابت مهم پا گذاشتند. هدف آنها تولید اولین جنگنده نسل پنجم ایالات متحده بود.
مزایای پنهانکاری YF-23 در مقایسه با F-22 رپتور
متخصصان و حتی نیروی هوایی آمریکا بهطور کلی بر این باورند که جنگنده YF-23 از نظر طراحی پنهانکاری به مراتب برتر از رقیب خود عمل کرده است. این هواپیما با بالهای الماسشکل، کابین خلبان به جلو و ورودیهای هوای S-شکل، سطح مقطع راداری بسیار ناچیزی را ایجاد میکرد. طراحی بدنه و دماغه با حداقل پیچیدگیها و برآمدگیها نیز به کاهش نمای راداری آن کمک میکرد. در حالی که لاکهید مارتین سطح مقطع راداری F-22 رپتور تولیدی را ۰.۰۰۰۱ متر مربع گزارش کرده، برآوردها نشان میدهد که با اعمال بهینهسازیها، YF-23 میتوانست به سطح مقطعی حتی کمتر دست یابد.
کاهش رد فروسرخ، دیگر مزیت شبح خاکستری
علاوه بر کاهش سطح مقطع راداری، YF-23 با هدف کاهش رد حرارتی (فروسرخ) خود، از تدابیر نوآورانه بهره برد. این جنگنده بهجای نازلهای دایرهای کلاسیکی که در بسیاری از هواپیماها مشاهده میشود، از خروجیهای اگزوز عریض و محافظتشدهای در بخش بالایی بدنه استفاده میکرد که میزان حرارت کمتری تولید میکردند. این خصوصیت میتوانست از آن در برابر تهدیدات موشکهای حرارتی و سیستمهای جستجو و شناسایی فروسرخ (IRST) بهتر محافظت کند، در حالی که YF-22 با طراحیاش برای بهبود مانورپذیری، نیاز به تولید حرارت بیشتری داشت.
سرعت و برد بینظیر؛ ویژگیهای کلیدی YF-23
سرعت، یکی از الزامات اساسی برنامه ATF به حساب میآمد و YF-23 در این زمینه نسبت به رقیب خود برتری داشت. این جنگنده با دو موتور Pratt & Whitney YF119-PW-100N (یا General Electric YF120-GE-100N در مدلهای دیگر) به حداکثر سرعت ماخ ۲.۲ دست یافت و توانستی با سرعت ماخ ۱.۷۲ بدون نیاز به پسسوز (سوپرکروز) پرواز کند.
برد عملیاتی نیز از ویژگیهای بارز YF-23 بود. بهدلیل طراحی بالهای بزرگتر، این هواپیما ظرفیت سوخت داخلی بالاتری داشت و میزان برد رزمی آن به طور تقریبی ۷۰۰ تا ۸۰۰ مایل دریایی ارزیابی شده است. در حالی که F-22 رپتور تولیدی بردی حدوداً معادل ۴۶۰ مایل دریایی داشت. این قابلیتها باعث میشد YF-23 برای مأموریتهای طولانیمدت برتری در نبردهای هوایی بسیار مناسب باشد.
چرا YF-23 با وجود برتریها، مغلوب F-22 شد؟
با وجود ویژگیهای برجسته جنگنده YF-23 در زمینههای پنهانکاری، سرعت و برد، نیروی هوایی ایالات متحده نهایتاً طرح لاکهید، یعنی YF-22، را برگزید. این انتخاب بیشتر تحت تأثیر عوامل مدیریتی و ملاحظات سیاسی-اقتصادی قرار داشت تا تنها عملکرد فنی. در آن زمان، شرکت نورثروپ با مشکلات مالی پس از برنامه ناموفق بمبافکن B-2 اسپریت مواجه بود. در حالی که لاکهید در آن زمان به عنوان شرکتی معتبر و با تاریخچهای قوی شناخته میشد که در پروژههای بزرگ دیگری درگیر نبود. ترکیب مدیریت ریسک و لابیگری موجب شد که YF-23، علیرغم لقب «شبح خاکستری» و توانمندیهای فوقالعاده، هرگز به تولید انبوه نرسد و به یکی از بزرگترین پرسشهای بیپاسخ تاریخ هوانوردی تبدیل گردد.