بر اساس گزارش خبرنگار مهر، پروژه توسعه فاز ۱۱ پارس جنوبی که در سالهای گذشته به عنوان یکی از پیچیدهترین طرحهای انرژی در کشور شناخته میشد، اکنون به نمادی از خودباوری مهندسی در مقیاس جهانی تبدیل شده است. این بلوک گازی به دلیل موقعیت مرزی و استراتژیک خود در خلیج فارس از حساسیتهای ژئوپلیتیکی و فنی بالایی برخوردار است و پس از مدتها توقف و بدعهدی شرکای بینالمللی مانند توتال فرانسه و سیانپیسی چین، اکنون به بهرهبرداری داخلی رسیده است. جدیدترین گزارشها نشان میدهد که با پایان عملیات فنی بر روی آخرین چاه موقعیت دریایی B، ظرفیت استخراج گاز در این بخش به حداکثر یک میلیارد فوت مکعب در روز رسیده است؛ دستاوردی بنیادی که نه تنها افت فشار در مخزن مشترک را کنترل میکند، بلکه نقشی مؤثر در پایداری شبکه گازرسانی کشور در فصلهای سرد ایفا خواهد کرد.
اکنون عملیات اجرایی بر آخرین چاه موقعیت B فاز ۱۱ به مراحل نهایی خود نزدیک شده است. کیوان طریقتی، سرپرست طرح توسعه فاز ۱۱ پارس جنوبی، در توضیح آخرین فعالیتهای فنی انجام شده، اعلام کرد که حفاری، تکمیل و مشبککاری چاه دوازدهم این فاز با موفقیت به پایان رسیده است. او گفت که پس از سبکسازی ستون چاه با استفاده از گاز نیتروژن، جریاندهی آزمایشی گاز آغاز شده و میزان تولید آن بهصورت مداوم و شبانهروزی رصد میشود. طریقتی افزود: «پس از اتمام عملیات اسیدکاری و تثبیت فشار، این چاه در روزهای آینده با حداکثر توان عملیاتی خود به شبکه تولید متصل خواهد شد. ورود چاههای جدید به چرخه بهرهبرداری، یک گام راهبردی در مسیر برداشت حداکثری از این میدان مشترک است که نتیجه آن تقویت جایگاه ایران در دیپلماسی انرژی منطقه را به دنبال خواهد داشت.»
حمیدرضا ثقفی، مدیرعامل گروه پتروپارس، نیز اظهار داشت که دستیابی به ظرفیت تولید روزانه یک میلیارد فوت مکعب در موقعیت B، نتیجه تلاشهای شبانهروزی و استمرار عملیات حفاری در بستر دریا بوده است. وی تأکید کرد: «با پیوستن چاه دوازدهم به زنجیره برداشت، استخراج گاز از سکوی عملیاتی B به بیش از ۲۸ میلیون مترمکعب در روز افزایش یافته است. این جهش تولیدی، نماد بارز صیانت از منافع ملی در نقطه صفر مرزی خلیج فارس و کنترل افت فشار در مخزن مشترک گازی است. ما توانستیم با مدیریت بهینه منابع، چالشهای لجستیکی را پشت سر بگذاریم و این سکو را در زمان کوتاهتری نسبت به پیشبینیهای اولیه به مرحله بهرهبرداری کامل برسانیم.»
مطالعهای مقایسهای درباره آمار و ارقام اجرایی نشان میدهد که موقعیت B فاز ۱۱ با سرعتی بیسابقه توسعه یافته است. در دورههای قبلی، تولید این موقعیت با استفاده از جکت فاز 12D و سکوی منتقلشده از موقعیت 12C تنها حدود ۴۰۰ میلیون فوت مکعب در روز گزارش میشد و چهار چاه در چرخه فعالیت قرار داشتند. اما با اجرای برنامههای توسعهای فشرده در ۱۷ ماه اخیر، تعداد چاههای فعال این موقعیت با افزایش سهبرابری از ۴ به ۱۲ چاه رسیده و تولید واقعی آن اکنون در آستانه تثبیت در رکورد یک میلیارد فوت مکعبی قرار دارد. به گفته مدیران پروژه، در این مدت بیش از ۲۶ هزار متر حفاری تخصصی در اعماق دریا انجام شده و مجموع حفاریهای انجامشده در این سکو به مرز ۵۰ هزار متر رسیده است. این حجم از عملیات پیچیده دریایی، نزدیک به ۱۷ میلیون مترمکعب به توان تأمین روزانه گاز شبکه سراسری افزوده است؛ رقمی که تأثیر محسوسی بر پایداری شبکه مصرف خانگی و صنایع کشور در زمستان آینده خواهد داشت.
علاوه بر تثبیت تولید در پلتفرم B، عملیات توسعه در موقعیت A فاز ۱۱ نیز پیشرفتهای چشمگیری داشته است. این سکو که قرار است پشتیبان بخش دوم برداشت گاز از فاز ۱۱ باشد، در آغاز دوره جدید در مراحل اولیه ساخت قرار داشت؛ به حدی که ساخت پایه دریایی (جکت) حدود ۳۵ درصد و ساخت عرشه فوقانی آن تنها نزدیک به ۴ درصد پیشرفت داشت. امروز با تلاش مهندسان، یک جکت بزرگ چهار هزار تنی پس از مراحل ساخت، مهاربندی، انتقال و بیش از ۷۰۰ متر عملیات دقیق شمعکوبی، به موقعیت نهایی خود در اعماق خلیج فارس مستقر شده است. همچنین پیشرفت ساخت عرشه دریایی موقعیت A علیرغم شرایط دشوار از کمتر از ۴ درصد به مرز ۵۰ درصد رسیده است.
مسعود رضایی، کارشناس مهندسی سازههای دریایی، در این رابطه معتقد است: پیشرفت سریع ساخت عرشه فاز 11A و حلوفصل مسائل طولانیمدت در زمینه سفارش و ساخت، یک موفقیت بزرگ مهندسی در شرایط محدودیتهای زنجیره تأمین بهحساب میآید. طبق برنامهریزیها، این سازه عظیم قرار است با رسیدن به پیشرفت حدود ۸۰ درصدی بارگیری و برای نصب به دریا فرستاده شود تا زیرساخت برداشت گاز از بخش دوم فاز ۱۱ هرچه زودتر به مرحله عملیاتی برسد.
ثبت چنین کارنامهای در فاز ۱۱ در حالی رقم زده شده که این طرح پیچیده صنعتی با دشورترین موانع فنی، تحریمهای بینالمللی نسبت به تجهیزات و حتی تهدیدات امنیتی و شرایط پرتنش دریایی مواجه بوده است. به گفته مسئولان پروژه، حتی در زمان تنشهای منطقهای و در مقاطعی که سایت پیمانکار سازنده عرشه موقعیت A هدف حملات قرار گرفت، فعالیتهای ساختوساز متوقف نشده و عوامل اجرایی با رعایت اصول ایمنی و استانداردها به کار خود ادامه دادهاند. این ثبات نشان میدهد که صنعت نفت و گاز کشور به سطحی از تابآوری و دانش فنی دست یافته که قادر به مقابله با شدیدترین فشارهای خارجی است.
برنامههای آینده موقعیت A نیز با دقت طراحی شدهاند. پس از نصب عرشه در دریا، بهرهبرداری اولیه با ۴ تا ۶ حلقه چاه آغاز خواهد شد و به تدریج با ورود دکلهای حفاری، بهطور میانگین در هر چهار ماه یک حلقه چاه جدید به بهرهبرداری خواهد رسید. این فرآیند حفاری مرحلهای حدود سه سال به طول خواهد انجامید تا ظرفیت اسمی این سکو به طور کامل تکمیل گردد. گروه پتروپارس که به انجام بیش از نیمی از پروژههای پارس جنوبی در خشکی و دریا شناخته میشود، اکنون با تکیه بر ظرفیتهای کاملاً بومی، فاز ۱۱ را از نماد سالها بلاتکلیفی به محرک تأمین انرژی پایدار کشور تبدیل کرده است. در حال حاضر، این پروژه نه تنها فراتر از اعداد و ارقام تولید است، بلکه نماد موفقیت اراده متخصصان ایرانی در مقابل محدودیتهای تحمیلی بوده که میتواند الگویی برای سایر طرحهای کلان ملی در صنعت نفت باشد.