خلبانان شرکت‌های هواپیمایی چگونه ارزیابی می‌شوند؟
به نقل از ایسنا، پس از وقوع آن واقعه غم‌انگیز، سازمان‌های ناظر بر ایمنی هوانوردی در سطح جهانی اقدام به تقویت قوانین کردند: خلبانانی که به دنبال ورود به دنیای هوانوردی هستند، اکنون با آزمایش‌های روانشناختی سختگیرانه و معاینات سالانه‌ای مواجه می‌شوند که شامل پرسش‌هایی در خصوص افسردگی و تمایل به خودکشی می‌باشد.
جزئیات ماجرای پرواز ۱۰۷۳ «فلای‌دوبی» هنوز در حال بررسی است، اما گزارش‌هایی حاکی از آن است که کمک خلبان به خلبان حمله کرده و سعی در به زمین کشاندن هواپیما داشته است که این موضوع سوالاتی تازه را درباره چگونگی نظارت بر سلامت روان خلبانان در صنعت هوانوردی مطرح کرده است.
خلبانان، مربیان و کارشناسان ایمنی به فایننشال تایمز اعلام کردند که بررسی‌های کنونی ممکن است هنوز موفق به شناسایی تعداد اندکی از افراد نامناسبی نشود که به این شغل درخواست می‌دهند، و نیز افرادی که در طول دوران شغف‌زای خود دچار مشکلات جدی سلامت روان یا دیدگاه‌های افراطی می‌شوند.
یک خلبان تجاری اظهار داشت: «این واقعا به خوداظهاری بستگی دارد. به وضوح، پاسخ‌های نادرستی وجود دارد.»
اندرو چارلتون، تحلیلگر هوانوردی، بیان کرد: «پروازهای بین‌المللی هنوز یکی از ایمن‌ترین شیوه‌های حمل و نقل محسوب می‌شوند؛ خطرناک‌ترین بخش هر پروازی همواره در زمان نزدیک شدن به فرودگاه می‌باشد.»
با این حال، تعدادی از فعالان صنعت هوانوردی بر این باورند که ایمنی از طریق رویه‌های جامع‌تر، آموزش‌های بنیادی برای خلبانان و حرفه‌ای بودن همه افراد در این حوزه باید تقویت شود، تا صرفاً تکیه بر آزمون‌های روانشناسی کافی نباشد.
خلبانان باید سالیانه تحت معاینات پزشکی قرار بگیرند که شامل گفتگو با پزشک درباره وضعیت روانی آنها و همچنین پرسش‌هایی درباره مصرف الکل و مواد مخدر است که به ارزیابی احتمال ناتوانی پزشکی آنها در حین پرواز می‌پردازد.
شرکت‌های هواپیمایی به طور مرتب بررسی‌های پس‌زمینه انجام می‌دهند. یکی از مدیران اجرایی یک شرکت هواپیمایی عنوان کرد: «ما به طور مداوم تست‌های روانی و بررسی‌های امنیتی پس‌زمینه را انجام می‌دهیم.»
اما یکی از خلبانان شاغل به فایننشال تایمز گفت که آخرین ارزیابی جامع روانشناختی او بیش از ۲۰ سال پیش انجام شده است. دیگری افزود: خلبانان برای معاینه سالیانه خود آماده می‌شوند و به سوالاتی پاسخ می‌دهند که باعث می‌شود فکر کنند همه چیز خوب است.
اندرو مک‌ککنی، با ۳۰ سال تجربه در پرواز، و اکنون مدیریت گروه آموزشی ایمنی «مک‌ککنی اوییشن» (McKechnie Aviation) را بر عهده دارد، می‌گوید: «درآمد خلبان به داشتن گواهی پزشکی معتبر وابسته است. بنابراین، ممکن است خلبانان به دلیل نگرانی از ابطال این گواهی، تمایلی به دنبال‌کردن و درمان مشکلات جسمانی خود نداشته باشند. به همین دلیل، دلایل قوی وجود دارد که خلبانان از افشای مشکلات سلامت روان خود نزد پزشک معتمد هوانوردی اکیداً پرهیز کنند.»
با این وجود، طبق گفته خلبانان، سخت‌گیری بیشتر در معاینات در برخی مواقع به شناسایی افرادی که دچار وخامت وضعیت روانی شده‌اند یا شوک‌های جدی عاطفی را تجربه کرده‌اند، کمک کرده است.
افرادی که در این فرآیند دانش کافی دارند بیان کردند خلبانانی که عزیزی را از دست داده یا آسیب‌های روانی جدی را متحمل شده‌اند، برای از سرگیری پرواز باید به چندین جلسه مشاوره با یک روان‌درمانگر مراجعه کنند.
پس از سقوط هواپیمای «جرمن‌وینگز» در سال ۲۰۱۵ که منجر به مرگ ۱۵۰ نفر شد و تحقیقات نشان داد که ناشی از اقدام عمدی کمک خلبان بوده، بیشتر شرکت‌های هواپیمایی طرح‌های جامعی را برای حمایت از کارکنان پرواز پیاده‌سازی کردند تا همکارانی که به نظرم می‌آید از لحاظ ایمنی شایستگی ندارند، بتوانند گزارش کنند.
این اقدام در صنعتی که ماهیت متغیر برنامه‌های کاری منجر به جابجایی مداوم خلبانان، کمک‌خلبانان و خدمه می‌شود، بسیار سودمند است، چون بسیاری از آنها ممکن است تنها چند ساعت قبل از پرواز با یکدیگر آشنا شوند. یک خلبان با تجربه می‌گوید: «توانایی تشکیل سریع تیم، بخشی اساسی از این شغل است.»
اقداماتی که پس از افشاگری انجام می‌شود، قاطع و مؤثر است و به اعضای خدمه‌ای که با دشواری‌هایی روبرو هستند، کمک می‌کند تا حمایت لازم را دریافت کنند. بسیاری از افراد ادعا کردند که این سیستم باعث شده است تا بهبودهایی حاصل شود.
با این حال، این سیستم می‌تواند مورد سواستفاده قرار گیرد، زیرا در این صنعت داستان‌های متعدد درباره خلبانان یا خدمه‌ای وجود دارد که به دلیل مشکلات شخصی و در اقدامی تلافی‌جویانه، یکدیگر را به این سیستم گزارش می‌دهند.
تمرکز عمیق این صنعت بر مسئله ایمنی همچنین ممکن است باعث شود افراد در بیان نگرانی‌های واقعی خود تردید کنند.
فردی که در زمینه آموزش خلبانان فعالیت می‌کند، بیان کرد: «نمی‌توانید به سادگی وجود مشکل را بیان کنید.» او ادامه داد: افراد مبتلا به اوتیسم، اختلال کم‌توجهی-بیش‌فعالی یا افسردگی احساس می‌کنند که توانایی صحبت در مورد این موضوعات را ندارند. او تصریح کرد: «شما نمی‌توانید از خدمات مشاوره استفاده کنید، مگر در مواردی همچون اختلالات تغذیه‌ای یا مشاوره در زمینه خانوادگی.»
شغل خلبانی با اختلالات خواب و پدیده تقریباً دائمی «جت‌لگ» همراه است و مدت‌ها دوری از خانه می‌تواند به تنش‌های عاطفی بینجامد. یکی از خلبانان گفت: «اگر از تنهایی و تماشای برنامه‌های ضعیف تلویزیونی در اتاق هتل رنج نمی‌برید و قادر به کنار آمدن با آن هستید، این وضعیت ممکن است به یک تجربه بسیار طاقت‌فرسا تبدیل شود.»
اما دیگرانی اعتقاد دارند که تغییرات در وضعیت روانی خلبانان، بیشتر از آنکه به دلیل خود شغل باشد، مرتبط با رویدادهای زندگی شخصی همچون طلاق است. یک خلبان سابق که اکنون یک مرکز آموزشی را مدیریت می‌کند، بیان کرد: «سخت‌ترین بخش کار خوراندن به افرادی است که دچار شوک‌های روحی شده‌اند؛ شوک‌هایی که عامل تغییر آنها و تبدیلشان به شخصیتی متفاوت می‌شود.»
یک خلبان پروازهای طولانی‌مدت، این شغل را «فرار محض از واقعیت» نامید و گفت: «هر روز خورشید را نظاره می‌کنید... و به نقطه‌ای از جهان سفر می‌کنید که در آنجا هیچ‌کس شما را نمی‌شناسد.» همچنین یکی از خلبانان دیگر نیز یک شوخی رایج در این صنعت را تکرار کرد: «بیشترین فشار همواره در ارتفاع صفر، یعنی روی زمین، احساس می‌شود.»
«غیث الغیث»، مدیرعامل شرکت هواپیمایی «فلای‌دوبی» (Flydubai)، روز جمعه یادآور شد که یک تحقیق رسمی و دقیق درباره حادثه نزدیک به وقوع در یکی از پروازهای این شرکت در حال انجام است. او افزود: «این مسأله بسیار حائز اهمیت است که اجازه دهیم این فرایند حقایق را روشن کند. ایمنی همواره اولویت نخست ما بوده و خواهد ماند. فلای‌دوبی از هر گونه اظهار نظر در مورد چگونگی ارزیابی و بررسی وضعیت خلبانان تا زمان تکمیل تحقیقات پرهیز کرد. بازرسان همچنان نام فرد متهم به حمله در این پرواز را اعلام نکرده‌اند.
طبق گزارش فایننشال تایمز، اندرو لوبنبرگ، تحلیلگر صنعت هوانوردی در بانک بارکلیز، بیان کرد که این ماجرا ممکن است باعث شود نهادهای نظارتی و شرکت‌های هواپیمایی به بازنگری در پروسه‌های غربالگری روانشناختی، ارزیابی صلاحیت خدمه و نحوه دسترسی به کنترل‌های پرواز در شرایطی که فقط دو خلبان در کابین قرار دارند، بپردازند.
انتهای پیام