فاصله قیمت گوجه و پیاز از فروشگاه‌های خرده تا میادین/علت مجاز شدن صادرات به‌صورت "مجاز مشروط"
بر اساس گزارش ایسنا، فاصله موجود بین قیمت‌های قیدشده در نرخنامه رسمی و آنچه که مصرف‌کنندگان در خرده‌فروشی‌ها مشاهده می‌کنند، در زمینه گوجه‌فرنگی و پیاز به وضوح مشهود است؛ این فاصله به قدری است که در بعضی موارد قیمت این محصولات به بیش از دو برابر نرخ اعلام شده در میادین فروش رسیده است. نرخنامه حکایت از قیمت هر کیلوگرم گوجه‌فرنگی گلخانه‌ای و گوجه‌فرنگی بوته‌رس ۵۷ هزار تومان می‌دهد. همچنین قیمت پیاز سفید و پیاز زرد در این نرخنامه کیلویی ۶۲ هزار تومان عنوان شده است.
اما بررسی‌های میدانی خبرنگار ایسنا از میادین و خرده‌فروشی‌ها تصویری متفاوت را بازتاب می‌دهد. به گونه‌ای که قیمت گوجه‌فرنگی با توجه به کیفیت، محل عرضه و نوع محصول از حدود ۸۵ هزار تومان شروع شده و در برخی مکان‌ها به ۱۳۳ هزار و ۶۵۰ تومان می‌رسد. پیاز سفید نیز در خرده‌فروشی‌ها با قیمتی مابین ۸۹ تا ۱۳۰ هزار تومان به ازای هر کیلوگرم عرضه می‌شود؛ که نشان‌دهنده اختلافی تقریباً ۴۴ تا ۱۱۰ درصدی نسبت به نرخنامه است. دامنه قیمت پیاز زرد نیز حتی بالاتر است و از ۹۵ هزار تومان آغاز می‌شود و ممکن است به ۱۴۵ هزار تومان نیز برسد؛ رقم‌هایی که اختلافی حدود ۵۳ تا ۱۳۴ درصدی با نرخ رسمی دارند.
این تفاوت معنادار در شرایطی مشاهده می‌شود که سازمان توسعه تجارت ایران طی نامه‌ای به دفتر صادرات گمرک، صادرات گوجه‌فرنگی زراعی و پیاز را تحت عنوان «مجاز مشروط» معرفی کرده است. در نامه‌ای که تاریخ هشتم مهرماه ۱۴۰۵ را دارد، تأکید شده است که موضوع باید به گمرکات اجرایی اطلاع‌رسانی شود. این نامه به‌منظور رفع ممنوعیت صادرات گوجه‌فرنگی زراعی صادر شده و به پیوست تصویر نامه دیگری از معاونت توسعه بازرگانی وزارت جهاد کشاورزی ارائه شده که صادرات این محصولات را با رعایت شرایط تعیین‌شده مجاز دانسته است. اما در خصوص جزئیات مربوط به شرایط، حداکثر میزان صادرات، مدت زمان اجرای تصمیم، یا اقدامات لازم برای توقف صادرات در صورت افزایش کمبود داخلی، خبری شفاف وجود ندارد.
بیانیه «مجاز مشروط» به معنای تسهیل کامل صادرات نیست؛ بلکه صادرکنندگان ملزم به رعایت ضوابط و شرایط تعیین شده از سوی نهادهای متولی هستند. با این وجود، تا زمانی که این شروط به صورت واضح و شفاف اعلام نشوند، مشخص نیست که تأمین نیاز بازار داخلی تا چه حد در این تصمیم تأثیر خواهد گذاشت و در چه شرایطی افزایش قیمت‌ها می‌تواند منجر به محدودیت یا توقف صادرات گردد.
هشدار صنایع تبدیلی در مورد کمبود عرضه
مسعود بختیاری - رئیس سندیکای صنایع کنسرو کشور - اخیراً در یک گفت‌وگوی تصویری از کمبود گوجه‌فرنگی لازم برای صنایع تبدیلی خبر داده و بیان داشته که کارخانجات تولید رب با کاهش عرضه این محصول مواجه‌اند. سطح زیر کشت گوجه‌فرنگی در سال جاری به صورت چشمگیری کاهش یافته و معاونت توسعه بازرگانی وزارت جهاد کشاورزی نیز با تأخیر به مدیریت صادرات پرداخته است. واحدهای تولیدکننده رب گوجه‌فرنگی در حال حاضر با افزایش قابل توجه قیمت ماده اولیه روبه‌رو هستند؛ افزایشی که به طور مستقیم بر روی هزینه تولید محصول نهایی اثر می‌گذارد.
اظهارات رئیس سندیکای صنایع کنسرو نشانگر این است که مشکل کمبود عرضه تنها زندگی خانوارها را تحت تأثیر قرار نداده، بلکه صنایع تبدیلی نیز در تأمین ماده اولیه دچار مشکل شده‌اند. در چنین وضعیتی، صدور مجوز صادرات - حتی به صورت مشروط - می‌تواند بدون کنترل مؤثر، رقابت میان بازار داخلی، صنایع تبدیلی و صادرکنندگان را بر سر محصولات محدود تشدید کند.
البته باید توجه داشت که صادرات تنها عامل افزایش قیمت نیست و عواملی نظیر کاهش سطح زیر کشت، هزینه‌های تولید، کاهش عرضه، واسطه‌گری، هزینه حمل‌و‌نقل، و تفاوت کیفیت محصولات نیز در شکل‌گیری قیمت تأثیرگذارند؛ اما زمانی که عرضه داخلی کاهش می‌یابد و قیمت‌های خرده‌فروشی به بیش از دو برابر نرخنامه رسیده است، ادامه صادرات بدون تعیین دقیق سقف، زمان‌بندی و شرایط اجرایی می‌تواند فشارها را بیشتر کند.
انتهای پیام