ایلان ماسک: دیگر خبری از AI نیست، SI مناسب‌تر است

ماسک در روز یکشنبه ۴ اکتبر ۲۰۲۶ با انتشار یک پیام مختصر در پلتفرم X اظهار داشت: “No more AI / SI / It’s better”؛ به معنای «دیگر AI وجود ندارد، SI بهتر است». وی این نظریه را با جمله “It always was” تأیید کرد و تصویری از کتاب معروف نیک بوستروم به نام Superintelligence: Paths, Dangers, Strategies را منتشر نمود.

اما نکته جالب‌تر از این اظهارنظر، واکنشی بود که ماسک به سوال یکی از کاربران داد. این کاربر از او پرسیده بود که آیا نام SpaceXAI به SpaceXSI تغییر خواهد کرد و ماسک پاسخ داد: “Yes, we will make that change”. به نظر می‌رسد شرکت تحت سرپرستی او تمایل دارد واژه AI را حتی از عنوان واحد هوش مصنوعی خود حذف کند. خبرگزاری رویترز نیز این مطلب را تأیید نموده، با این حال تا زمان انتشار این گزارش، تغییراتی در حساب SpaceXAI در X صورت نگرفته و زمان دقیق پیاده‌سازی این تغییر نام مشخص نیست.

چرا ترامپ خواهان نامگذاری AI به «Super Intelligence» است؟

این بحث به تصمیم دونالد ترامپ در تاریخ ۲۹ سپتامبر برمی‌گردد. رئیس‌جمهور آمریکا با امضای یک فرمان اجرایی اعلام کرد که تمامی نهادهای دولتی باید در مکاتبات رسمی، وب‌سایت‌ها، گزارشات و اسناد خود در حد امکان از عبارت «Super Intelligence» و اختصار SI به جای «Artificial Intelligence» و AI استفاده کنند.

ترامپ بر این باور است که توانایی‌های سیستم‌ها‌ی امروزی بیشتر از صرفاً تقلید یا خودکارسازی بخشی از هوش انسانی فرار می‌گیرد و بنابراین، عبارت «هوش مصنوعی» دیگر تصویر دقیق‌تری از این فناوری را منعکس نمی‌کند. با این حال، نکته جالب این است که در تعریف رسمی، «Super Intelligence» به همان فناوری‌هایی اطلاق می‌شود که پیش‌تر در تعریف قانونی هوش مصنوعی جای می‌گرفتند.

به عبارت دیگر، ترامپ در حال تغییر نام رسمی این فناوری‌ها در ادبیات دولتی آمریکاست و به این معنا نیست که ناگهان تمامی سیستم‌های ChatGPT، Grok، Gemini یا سایر مدل‌های مشابه به طور علمی به ابرهوش تبدیل شده باشند.

چه تفاوتی میان «ابرهوش» و هوش مصنوعی وجود دارد؟

اصطلاح Superintelligence یا ابرهوش در دنیای فناوری و آینده‌پژوهی متداول و شناخته شده است، اما معنی آن در کاربرد فعلی دولت آمریکا تفاوت داشته باشد. در ادبیات علمی، ابرهوش معمولاً به یک هوش فرضی اشاره می‌کند که در بسیاری از جنبه‌های شناختی از انسان‌ها پیشی می‌گیرد؛ مفهومی که سال‌هاست در مباحث مربوط به آینده هوش مصنوعی مطرح است.

کتاب نیک بوستروم نیز به این مفهوم به‌خوبی پرداخته و سناریوهای محتمل ظهور هوشی فراتر از ظرفیت‌ها و قابلیت‌های انسانی را بررسی کرده است، به‌همین‌دلیل، استفاده ماسک از تصویر این کتاب در کنار حمایت از اصطلاح SI می‌تواند این برداشت را ایجاد کند که او این مفهوم را به‌عنوان گزینه‌ای مناسب‌تر از واژه سنتی AI در نظر دارد.

البته مارک زاکربرگ نیز در سال‌های اخیر بارها به عبارت «superintelligence» اشاره کرده، با این حال در ادبیات متا این واژه غالباً بیشتر به‌عنوان هدفی آینده‌نگر مطرح می‌شود و نه به این معنا که تمام مدل‌های فعلی واقعاً به ابرهوش دست یافته‌اند.

آیا واقعا قرار است نام هوش مصنوعی در سطح جهانی تغییر کند؟

تا به‌حال شاهد چنین تغییری نبوده‌ایم. تصمیم ترامپ به‌طور عمده مربوط به نحوه استفاده دولت فدرال آمریکا از این اصطلاح است و حتی فرمان اجرایی او تصریح کرده که اسناد، مقررات، قراردادها و برخی مدارک قدیمی الزامی به تغییر ندارند. همچنین، در حوزه فناوری، همچنان عبارت AI به عنوان واژه‌ای استاندارد و متداول در نظر گرفته می‌شود.

با این وجود، حمایت چهره‌هایی چون ماسک می‌تواند منجر به افزایش شنیده شدن اصطلاح «Super Intelligence» در بخش‌هایی از صنعت فناوری شود. ترامپ همچنین در روز یکشنبه از ایجاد «Super Intelligence Force» خبر داده است؛ یک گروه دولتی که به پیگیری توسعه این فناوری و تهدیدات مرتبط با آن پرداخته خواهد شد.

نکته جالب اینکه، ماسک تنها مدیر فناوری نیست که اخیراً از عبارت superintelligence استفاده کرده است. زاکربرگ و جنسن هوانگ نیز در روزهای اخیر این عبارت را به کار برده‌اند، با این حال، ماسک به‌وضوح قاطع‌ترین حامی از رویکرد نام‌گذاری ترامپ به شمار می‌آید.

SpaceXSI؛ تغییری که بیشتر از یک شوخی ساده به نظر می‌رسد

تغییر احتمالی نام SpaceXAI به SpaceXSI در نگاه اول ممکن است به عنوان صرفاً یک بازی زبانی تلقی شود، اما این موضوع نشان می‌دهد که مباحث نامگذاری AI به سطح جدیدی راه یافته است. ماسک که پیش‌تر نام شرکت هوش مصنوعی خود را نیز تغییر داده بود، اکنون در تلاش است که بار دیگر همان برند را مطابق با اصطلاح جدید ترامپ بازتعریف نماید.

با این حال، هنوز مشخص نیست که این تغییر نام دقیقاً چه زمانی به مرحله اجرا خواهد رسید و آیا نام SpaceXSI در تمامی محصولات، حساب‌های شبکه‌های اجتماعی و ساختار تجاری این مجموعه به کار برده خواهد شد یا خیر. تا زمان انتشار گزارش رویترز، حساب SpaceXAI در X هنوز با نام سابق خود فعالیت می‌کرد.

بنابراین، آنچه که هم‌اکنون شاهد آن هستیم بیشتر از آنکه یک تحول فناورانه باشد، به تغییرات زبانی و سیاسی در نحوه بحث درباره فناوری‌های هوشمند مربوط می‌شود. هوش مصنوعی هنوز همان فناوری سابق است، اما حالا دولت ترامپ مایل است آن را «Super Intelligence» بنامد و به نظر می‌رسد ایلان ماسک نیز آماده است حتی نام شرکت خود را برای هماهنگی با این رویکرد تغییر دهد.