پنج پرسش درباره حادثه‌ای که هنوز پاسخ روشنی ندارد
فرارو- حمله کمک‌خلبان به خلبان یک پرواز فلای‌دوبی، در کنار سقوط شدید هواپیما و فرود اضطراری در عربستان، پرسش‌های متعددی درباره امنیت پرواز، نحوه بررسی سوابق خدمه و چگونگی مدیریت بحران در کابین ایجاد کرده است. اگرچه تحقیقات درباره انگیزه این حمله ادامه دارد، برخی جزئیات منتشرشده درباره این حادثه در شبکه‌های اجتماعی و میان علاقه‌مندان صنعت هوانوردی مورد تردید و بحث قرار گرفته است.
به گزارش فرارو به نقل از شبکه الجزیره، پرواز اف‌زد۱۰۷۳ حدود دو ساعت و نیم پس از برخاستن از فرودگاه بین‌المللی دبی، ناگهان وارد یک کاهش ارتفاع شدید شد و در نهایت در عربستان فرود اضطراری انجام داد. گزارش‌های رسانه‌ای می‌گویند کمک‌خلبان به کاپیتان «اسمیت مچچار» حمله کرده و با استفاده از تبر اضطراری کابین به او آسیب زده است. مسافران پس از آن توانستند کمک‌خلبان را مهار کنند.
در ادامه، پنج پرسش اصلی مطرح‌شده درباره این حادثه بررسی می‌شود.
چرا با وجود نگرانی‌های امنیتی، کمک‌خلبان اجازه پرواز داشت؟
بر اساس گزارش‌های رسانه‌ای، فرد مظنون «حمام الحمامی» و تبعه عمان بوده است. وال‌استریت ژورنال به نقل از منابع ناشناس گزارش داده که مقام‌های عمانی پیش‌تر به دلیل نگرانی درباره دیدگاه‌های ایدئولوژیک او، مانع پرواز وی در این کشور شده بودند.
شبکه سی‌ان‌ان نیز به نقل از یک منبع دیپلماتیک منطقه‌ای گزارش داده که او به دلیل نگرانی‌های مشابه از دوره آموزش خلبانی کنار گذاشته شده و بعدها به سمت دیگری منتقل شده است. دو منبع مطلع نیز به این شبکه گفته‌اند که او سال گذشته به دلیل نگرانی درباره دیدگاه‌هایش از یک موقعیت شغلی در شرکت هواپیمایی ملی عمان کنار گذاشته شده بود. با این حال، هنوز مشخص نیست فردی که چنین نگرانی‌هایی درباره او مطرح بوده، چگونه توانسته به عنوان کمک‌خلبان در پرواز فلای‌دوبی فعالیت کند. پاسخ به این پرسش به بررسی دقیق سوابق استخدامی، امنیتی و روند صدور مجوزهای پروازی نیاز دارد.
یک مسافر چگونه توانست هواپیما را کنترل کند؟
یکی دیگر از پرسش‌های مطرح‌شده به نحوه کنترل هواپیما در فاصله میان مجروح شدن خلبان و ورود خلبان ذخیره مربوط می‌شود. گزارش‌ها حاکی است مچچار، در حالی که خون‌آلود بود، توانست در کابین را باز کند و مسافران کمک‌خلبان را مهار کردند. در این میان، «یانیو هایون» که بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، از او به عنوان لوله‌کش یاد کرده، مدعی شده است که برای کنترل هواپیما به کابین رفت.
هایون در گفت‌وگویی با نتانیاهو گفت که از برنامه تلویزیونی «تحقیق درباره سوانح هوایی» یاد گرفته چگونه با کنترل‌های هواپیما کار کند. او توضیح داد که به سمت کنترل‌ها رفت و آنها را به عقب کشید؛ اقدامی که به گفته خودش مشابه چیزی بود که در این برنامه دیده بود. همین روایت در شبکه‌های اجتماعی با پرسش‌هایی درباره امکان کنترل یک هواپیمای مسافربری توسط فردی فاقد آموزش خلبانی حرفه‌ای مواجه شده است.
چگونه سقوط بیش از پنج هزار متر بدون تلفات گسترده رخ داد؟
بر اساس اطلاعات وب‌سایت فلایت‌رادار۲۴، هواپیما حدود دو ساعت و نیم پس از برخاستن، در کمتر از دو دقیقه بیش از پنج هزار و ۱۸۰ متر، معادل ۱۷ هزار پا، ارتفاع از دست داده است. این کاهش ارتفاع شدید باعث وحشت گسترده میان مسافران شد، اما بر اساس اطلاعات عمومی منتشرشده، گزارشی از تلفات یا جراحات گسترده مسافران منتشر نشده است.
یک مربی پرواز که این وضعیت را در شبیه‌ساز بازسازی کرده، گفته است چنین شیرجه‌ای می‌توانسته هواپیما را از حداکثر سرعت سازه‌ای مجاز فراتر ببرد و در جریان نیروهای منفی واردشده به کابین، اشیای مهارنشده را به اطراف پرتاب کند. بنابراین، چگونگی کنترل هواپیما، مدت زمان کاهش ارتفاع و نحوه بازگشت آن به وضعیت پروازی عادی از جمله موضوعاتی است که تحقیقات باید روشن کند.
چرا یک تبعه عمان اجازه پرواز به اسرائیل را داشت؟
پرسش دیگر به حضور یک شهروند عمانی در پروازی به مقصد اسرائیل مربوط می‌شود. اسرائیل و عمان روابط دیپلماتیک رسمی ندارند و نتانیاهو نیز پیش‌تر گفته بود کشورهایی که روابط رسمی با اسرائیل ندارند، معمولاً اجازه فعالیت پروازی به این کشور را ندارند. نتانیاهو روز جمعه گفت اسرائیل در حال بررسی این موضوع است که آیا کمک‌خلبان تحت دستور فرد یا گروه دیگری عمل کرده است یا خیر.
روزنامه هاآرتص نیز گزارش داده که فهرست مسافران و خدمه پرواز از پیش در اختیار مقام‌های اسرائیلی قرار گرفته بود و نام کمک‌خلبان عمانی نیز در این فهرست وجود داشت. بر اساس این گزارش، بخش امنیتی وزارت حمل‌ونقل اسرائیل و موساد مسئول بررسی و نظارت بر خدمه خارجی پروازهایی هستند که در اسرائیل فرود می‌آیند. در نتیجه، نحوه عبور این فرد از مراحل بررسی امنیتی نیز به یکی از محورهای تحقیق تبدیل شده است.
آیا نماز پیش از حمله با روایت زمانی حادثه مطابقت دارد؟
کاپیتان مچچار در گفت‌وگو با نتانیاهو گفته است که کمک‌خلبان پیش از حمله درخواست کرده بود نماز بخواند. به گفته او، چهار یا پنج دقیقه بعد، ضربه شدیدی به پشت سرش وارد شده است. پرواز در ساعت ۷:۰۵ صبح به وقت محلی از امارات حرکت کرده و حمله نیز حدود دو ساعت و نیم بعد رخ داده است.
با این حال، در متن منبع به یک نکته زمانی اشاره شده است: زمان نماز صبح در امارات در آن روز حدود ساعت ۴:۵۱ صبح بوده و بنابراین زمان ادعاشده برای نماز با زمان رسمی نماز صبح مطابقت نداشته است.
حادثه پرواز فلای‌دوبی مجموعه‌ای از پرسش‌های امنیتی و عملیاتی را پیش روی افکار عمومی قرار داده است؛ از نحوه بررسی سوابق خدمه و مجوز فعالیت آنها گرفته تا چگونگی مدیریت هواپیما در شرایطی که یکی از خلبانان مورد حمله قرار می‌گیرد.
در حال حاضر، انگیزه دقیق حمله و جزئیات کامل آن همچنان در دست بررسی است. به همین دلیل، برخی از پرسش‌های مطرح‌شده درباره حادثه هنوز پاسخ قطعی ندارند و روایت‌های منتشرشده در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی نیز باید تا زمان اعلام نتایج رسمی تحقیقات، با احتیاط ارزیابی شوند.