صنعت سنگ ایران قابلیت صادراتی معادل ۱.۵ تا ۲ میلیارد دلار را داراست

وجیه‌الله جعفری در روز سه‌شنبه ۱۴ مهرماه، در مراسم افتتاح هجدهمین نمایشگاه بین‌المللی سنگ نیم‌ور محلات، به ظرفیت‌های چشمگیر ذخایر سنگ تزئینی کشور اشاره کرد. وی بیان داشت که هم‌اکنون بیش از ۳.۵ میلیارد تن سنگ تزئینی در کشور موجود است که عددی قابل توجه محسوب می‌شود و می‌تواند به عنوان یک منبع اقتصادی مهم برای کشور شناخته شود. اما نکته‌ی اصلی این است که آیا توانسته‌ایم از این ذخایر به نحو اقتصادی بهره‌برداری کنیم یا خیر.

جعفری همچنین افزود: در زمینه معادن سنگ تزئینی، ظرفیت اسمی معادنی که دارای پروانه بهره‌برداری هستند، حدود ۳۲ میلیون تن تخمین زده شده است، اما استخراج واقعی تنها در حدود ۱۱ تا ۱.۵ میلیون تن صورت گرفته است؛ به عبارتی تقریباً ۳۰ درصد از ظرفیت موجود مورد استفاده قرار می‌گیرد. این معضل در حوزه فرآوری نیز وجود دارد؛ واحدهایی که پروانه بهره‌برداری دارند، ظرفیت اسمی معادل ۲۲۵ میلیون مترمربع را ایجاد کرده‌اند، اما میزان تولید واقعی حدود ۸۰ میلیون مترمربع است که این عدد نیز نشان‌دهنده‌ی استفاده فقط ۳۰ درصدی از ظرفیت‌هاست.

معاون امور معادن و صنایع معدنی وزارت صمت با طرح این سوال که چرا بخش زیادی از ظرفیت صنعت سنگ کشور به کار گرفته نمی‌شود، تأکید کرد: قطعاً در جایی از این زنجیره اشکالی وجود دارد که از تبدیل ظرفیت‌ها به ارزش افزوده جلوگیری کرده است. بخشی از این موضوع به زنجیره تولید و به‌طور کلی به بازار و صادرات ارتباط دارد.

وی ادامه داد که صنعت سنگ در برخی از دوره‌ها بازارهای رونق‌مندی را تجربه کرده است و از سرعت خوبی در زمینه صادرات برخوردار بوده و بازارهای مناسبی برای سنگ ایران وجود داشته است؛ اما به علت عوامل متعدد موفق به حفظ این بازارها نشده و نتوانسته‌ایم از ظرفیت‌های موجود به‌خوبی بهره‌برداری کنیم.

جعفری بر لزوم هماهنگی و همدلی در سطح داخلی و بین‌المللی تأکید کرد و اذعان داشت: باید تلاش کنیم تا سنگ ایران در صحنه جهانی برند و هویت مشخصی داشته باشد. در گذشته سنگ برخی از نقاط کشور در سطح بین‌المللی شناخته شده و به عنوان یک برند معتبر شناخته می‌شد، اما امروزه بخشی از این جایگاه را از دست داده‌ایم و نیازمند برنامه‌ریزی برای بازیابی آن هستیم. یکی از نقاط ضعف ما عدم هماهنگی کافی در سطح جهانی است و باید با همکاری نهادهای مختلف، جایگاه سنگ ایران را در بازارهای بین‌المللی تقویت کنیم.

معاون امور معادن و صنایع معدنی وزارت صمت به جزئیات اقداماتی که برای نزدیکی دولت و بخش خصوصی انجام شده اشاره کرد و اظهار داشت: در یک یا دو سال اخیر کوشش کرده‌ایم که ارتباط بین نهادهای دولتی و فعالان اقتصادی نزدیک‌تر شود و به همین دلیل «ستاد سنگ» تأسیس شد. این ستاد عمدتاً متشکل از بخش خصوصی و افراد برجسته در حوزه سنگ‌های تزئینی است و همکاران وزارتخانه نیز در کنار این مجموعه برای کمک و حمایت حضور دارند.

جعفری هدف از تأسیس ستاد سنگ را تدوین و پیگیری یک طرح جامع سنگ‌های تزئینی معرفی کرد و گفت: این طرح باید تمامی زنجیره، از اکتشاف و استخراج تا فرآوری و تجارت و صادرات، را پوشش دهد. اگر نتوانیم تمام زنجیره را یکپارچه در نظر بگیریم، با مشکلاتی مواجه خواهیم بود که باعث می‌شود بخش اعظم ظرفیت‌های ایجاد شده بلااستفاده باقی بماند.

معاون امور معادن و صنایع معدنی وزارت صمت به وضعیت صادرات سنگ کشور هم اشاره کرد و گفت: هدف‌گذاری و ظرفیت موجود می‌تواند به صادراتی معادل یک و نیم تا دو میلیارد دلار منجر شود. مواد اولیه کافی برای افزایش صادرات در دسترس است، اما مشکلات بیشتری در زمینه بازار و تجارت وجود دارد. اگر مسائل مربوط به تجارت و بازار سنگ حل نشود، مشکلات دیگر زنجیره نیز نتواند به طور کامل برطرف نماید. نمایشگاه سنگ محلات نیز یکی از ابزارهایی است که می‌تواند به هم‌راستایی فعالان، توسعه بازار و برندسازی سنگ ایران کمک کند.

وی بر لزوم اکتشاف هدفمند در صنعت سنگ تأکید و بیان کرد: اکتشافات باید به صورت سیستماتیک صورت گیرد تا اطلاعات دقیق‌تری برای بهره‌برداری به دست آید. ذخایر سنگ در کشور موجود است و اکتشاف باید به ما کمک کند تا بدانیم چه روشی برای استخراج هر ذخیره مناسب‌تر است و چگونه می‌توانیم با استفاده از فناوری‌های جدید به طراحی بهتری در استخراج دست یابیم.

وی همچنین به پتانسیل‌های موجود در بخش سنگ ایران پرداخت و گفت: با بیش از ۳.۵ میلیارد تن ذخیره، کشور ایران از نظر ذخایر و پتانسیل سنگ مزیت‌های زیادی دارد و حتی گروه‌هایی که قصد تشکیل فدراسیون جهانی سنگ را دارند می‌توانند در پیوند بین این ظرفیت و بازارهای جهانی کمک شایانی کنند؛ زیرا ما دارای پتانسیل و سنگ هستیم و در طرف مقابل شبکه بازار و ارتباطات جهانی قرار دارد.

معاون امور معادن و صنایع معدنی وزارت صمت با اشاره به تعهد خود در جهت حمایت از این صنعت گفت: هر کمکی که از دست وزارتخانه برآید در این زمینه انجام خواهد شد، چرا که یکی از مشکلات اساسی ما، عدم هماهنگی کافی در سطح جهانی و در نتیجه از دست رفتن بخشی از ظرفیت‌هاست.

وی افزود: کشور دارای بیش از پنج هزار واحد سنگبری است که ظرفیت قابل ملاحظه‌ای را ایجاد می‌کند، اما بسیاری از این واحدها با ظرفیت کامل کار نمی‌کنند و این مشکل نیز به بازار مربوط می‌شود. بازار سنگ باید به شکل فعال ایجاد شود. بر خلاف بسیاری از مواد معدنی، مسیری برای ورود طبیعی محصول به بازار در سنگ وجود ندارد و می‌بایست برای آن بازار ایجاد کرد و پروژه تعریف نمود و در محل‌های مختلف مشتریان و کاربران را شناسایی کنیم. برای توسعه صنعت سنگ، نیازمند رویکرد و نگرش متفاوتی هستیم؛ زیرا اگر با همان الگوهایی که برای سایر مواد معدنی استفاده می‌شود، به سنگ نگاه کنیم، نتیجه مطلوبی نخواهیم گرفت.

جعفری بر اهمیت حفظ منابع طبیعی و محیط زیست و ضرورت توجه به آن تأکید کرده و بیان داشت: در زمینه معدنکاری باید قوانین و شرایط مشخصی تصویب شود. اینکه به‌طور کلی بگوییم «سنگ را برنداریم»، رویکرد صحیحی نیست؛ زیرا این نگرش منفی می‌تواند فعالیت‌ها را متوقف کرده و در نتیجه به حبس ذخایری که می‌توانستیم به‌موقع استفاده کنیم، منجر شود. اصل حفاظت از محیط زیست باید رعایت گردد، اما باید شرایط مشخصی برای بهره‌برداران تعیین شده و در صورت رعایت آن شرایط، امکان فعالیت فراهم شود. می‌توان روش‌هایی را انتخاب کرد که کمترین آسیب را به محیط زیست برسانند.

جعفری همچنین بر اهمیت استخراج زیرزمینی تأکید و بیان کرد: در زمینه سنگ باید به روش‌های زیرزمینی توجه بیشتری شود؛ چرا که این روش‌ها می‌توانند به حفظ محیط زیست کمک کنند و گاهی می‌توانند هزینه‌های اقتصادی و گردشگری را بعد از پایان استخراج ایجاد کنند. در نقاط مختلف جهان از فضاهای ایجاد شده پس از استخراج به عنوان جاذبه‌های گردشگری بهره‌برداری می‌شود و این موضوع می‌تواند به ظرفیت‌های اقتصادی جدیدی برای استان‌ها بینجامد.

وی همچنین بر ضرورت به‌روزرسانی فناوری در صنعت سنگ تأکید کرد و گفت: در کشور بیش از پنج هزار واحد سنگبری وجود دارد که بخشی از آن‌ها به سمت استفاده از فناوری‌های مدرن گام برداشته‌اند. در حالی که آمارهای دقیق درباره تعداد واحدهای مجهز به فناوری‌های جدید متفاوت است، آنچه حائز اهمیت است، حرکت صنعت به سمت نوآوری‌های فناوری است. ورود فناوری‌های نوین باید به افزایش بهره‌وری، کاهش هزینه‌ها و بهینه‌سازی استفاده از سنگی که برای استخراج آن تلاش و هزینه زیادی صرف شده، منجر شود. بنابراین باید به‌روزرسانی تجهیزات و فناوری به شکل مستمر پیگیری شود.

معاون امور معادن و صنایع معدنی وزارت صمت در خصوص وضعیت تجهیزات صنعتی سنگ بیان کرد: در حال حاضر بخش بزرگی از تجهیزات مورد نیاز این صنعت در داخل ساخته می‌شود، اما همچنان نیاز به به‌روزرسانی تجهیزات و بهره‌گیری از فناوری‌های جدید وجود دارد. زنجیره سنگ تنها به ماده معدنی محدود نمی‌شود؛ این زنجیره شامل سرمایه‌گذاری، تجهیزات و فناوری نیز می‌باشد.

وی به مصرف داخلی سنگ نیز اشاره کرده و گفت: بخش مصرف داخلی سنگ ظرفیت محدودی دارد. از حدود ۸۰ میلیون مترمربع تولید شده، تنها بیش از پنج میلیون مترمربع در داخل کشور مصرف می‌شود، که این مقدار برای پوشش نیازهای تولید حدود ۳۲ میلیون تن سنگ خام کافی نیست و فاصله موجود باید از طریق توسعه بازار صادراتی پر شود. بخش قابل توجهی از ظرفیت صنعت سنگ هنوز به کار گرفته نشده و حدود ۶۰ درصد از ظرفیت‌های مختلف قابل استفاده هستند؛ از این رو اگر بازار ایجاد گردد، امکان افزایش تولید و فعالیت واحدهای موجود نیز وجود خواهد داشت.

جعفری به موضوع صادرات خدمات فنی و مهندسی تأکید کرد و گفت: توسعه صادرات خدمات فنی و مهندسی باید در کنار صادرات محصولات مورد توجه قرار گیرد و این جنبه نیز بخشی از زنجیره‌ای است که برای حضور مؤثرتر در بازارهای بین‌المللی باید در نظر گرفته شود. هنگامی که به بازارهای خارجی می‌رویم، ضروری است که توانمندی‌های فنی، مهندسی، تجهیزات و محصولات خود را به نمایش گذاشته و در عین حال الزامات و شرایط بازارهای هدف را نیز بشناسیم و رعایت کنیم.

معاون امور معادن و صنایع معدنی وزارت صمت درخصوص ظرفیت صادراتی صنعت سنگ تأکید کرد: این زنجیره معدنی با توجه به ظرفیت‌های کشور می‌تواند حداقل یک و نیم تا دو میلیارد دلار صادراتی فراهم کند، در حالی که صادرات فعلی کمتر از ۱۰ درصد این ظرفیت است. هدف وزارت صنعت، معدن و تجارت این است که با ارائه حمایت‌ها و هدایت‌ها به مجموعه‌های فعال، ارزش افزوده‌ای را که به وسیله ذخایر معدنی کشور به دست می‌آید، محقق کند و در کنار آن، اشتغال پایدار و توسعه صنعتی نیز شکل بگیرد.

وی همچنین بر ضرورت همکاری میان نهادهای مختلف و بخش خصوصی تأکید کرده و خاطرنشان کرد: اگر همدلی و هماهنگی در تمامی بخش‌ها وجود داشته باشد، می‌توان برنامه‌ای دقیق برای صنعت سنگ تدوین نمود که مراحل اکتشاف، استخراج، فرآوری، تجارت، صادرات و حضور در بازارهای جهانی را دربر بگیرد.

انتهای پیام