منابع آبی و امنیت غذایی جهانی در خطر قرار دارند
پدیده «ال‌نینو» به‌طور نامنظم هر دو تا هفت سال یک‌بار ظهور می‌کند و در زمانی که دمای سطح آب در نواحی شرقی اقیانوس آرام به‌طور غیرمعمولی افزایش یابد، رخ می‌دهد. از اوایل سال ۲۰۲۶، به‌واسطه گرمایش آب در لایه‌های زیرین اقیانوس و پیش‌بینی کاهش بادهای تجاری نزدیک به سطح، هشدارهایی در مورد احتمال وقوع ال‌نینویی شدید صادر شده بود. در هفته ابتدایی ژوئن ۲۰۲۶، سازمان جهانی هواشناسی شروع این پدیده را تأیید کرد و کارشناسان برآورد کردند که ممکن است شاهد یکی از شدیدترین ال‌نینوها در تاریخ معاصر باشیم، که لقب «ال‌نینوی گودزیلایی» یا «ابرال‌نینو» به آن اختصاص یافته است.
سازمان جهانی هواشناسی پیش‌بینی کرده است که دمای سطح آب در نواحی مرکزی و شرقی اقیانوس آرام گرمسیری در ماه‌های اکتبر، نوامبر و دسامبر به سطحی بی‌سابقه افزایش یابد. در منطقه «نینو ۳.۴»، ناهنجاری دما از مثبت ۱.۶ درجه سانتی‌گراد در ژوئن ۲۰۲۶ به مثبت ۲.۵ درجه در آگوست جهش یافته است. میانگین فصلی این متغیر برای بازه زمانی اکتبر تا دسامبر، حدود مثبت ۳.۷ درجه پیش‌بینی می‌شود که فراتر از رکورد مثبت ۲.۶ درجه‌ای ثبت‌شده در فاصله نوامبر ۲۰۱۵ تا ژانویه ۲۰۱۶ قرار دارد.
طبق گزارش مؤسسه بین‌المللی مدیریت آب (IWMI)، تغییرات اقلیمی از طریق معیارهای مختلف از جمله تنوع در الگوهای بارش و تبخیر تا افزایش خطر سیلاب‌ها و خشکسالی‌ها، تسریع در نابودی یخچال‌ها و پوشش برفی، و تغییر در رطوبت خاک، آب‌های زیرزمینی، رودخانه‌ها، دریاچه‌ها و تالاب‌ها، تأثیرات قابل‌توجه‌ای بر منابع آب دارد. همچنین، بالا آمدن سطح دریا، خطر شور شدن منابع آب را افزایش می‌دهد و تغییر در دسترسی به آب شیرین به‌همراه نوسانات آن، بار بیشتری روی اکوسیستم‌ها اعمال می‌کند.
پیامدهای ناشی از ال‌نینو در نقاط مختلف زمین همسان نیست؛ در رویدادهای قبلی، خطر سیلاب‌ها در برخی از نواحی آمریکای جنوبی، جنوب ایالات متحده، شرق آفریقا و آسیای مرکزی افزایش یافت، در حالی که گستره وسیعی از استرالیا و شمال آمریکای جنوبی و همچنین کشورهایی نظیر اندونزی با افزایش خطر خشکسالی و آتش‌سوزی جنگلی مواجه شدند. در اروپا، ممکن است زمستان‌ها به شکل ملایم‌تر و پربارانی تجربه شوند، اما ضعف گردابه قطبی در اوج ال‌نینو می‌تواند احتمال وقوع امواج سرد ناگهانی را افزایش دهد.
تغییرات در الگوی بارش و جریان آب‌های سطحی می‌تواند به تولید محصولات کشاورزی آسیب بزند. در کلمبیا، شمال‌شرقی برزیل و هند، کمبود بارش و افت جریان رودخانه‌ها ممکن است محدودیت‌های جدی برای کشت محصولات آبیاری‌شدنی ایجاد کند. در چنین شرایطی، کشاورزان ممکن است مجبور شوند بیشتر به آب‌های زیرزمینی متکی شوند، که این امر خطر برداشت بیش از حد از این منابع را افزایش می‌دهد و احتمال کمبود محصولات صادراتی را به دنبال خواهد داشت.
یورونیوز گزارش داده است که در مناطق مستعد آسیب در نیکاراگوئه، محصولات ذرت و لوبیا ممکن است نابود شوند و این موضوع به ناامنی غذایی و کاهش درآمدها منجر شود. مؤسسه آموزش آب دلفت هلند (IHE) نیز هشدار داده است که تأمین مواد غذایی اساسی وارداتی به اروپا ممکن است در معرض خطر قرار گیرد.
این آثار نشان‌دهنده پیوند عمیق میان امنیت آب و امنیت اقتصادی است. اختلال در سیستم‌های آبی می‌تواند به حوزه‌های دیگر سرایت کند و تأثیرات منفی بر تولید کشاورزی، پایداری انرژی، زیرساخت‌ها، کیفیت زندگی شهری و سلامت عمومی بگذارد. همچنین، افزایش عدم قطعیت در دسترسی به آب، می‌تواند بخش سرمایه‌گذاری را با چالش روبه‌رو کند و فشار بیشتری به جوامع آسیب‌پذیر وارد آورد.
پیش‌بینی‌های سازمان جهانی هواشناسی حاکی از آن است که ال‌نینو احتمالا به اوج خود در دسامبر خواهد رسید و تا سال ۲۰۲۷ ادامه خواهد داشت. سلست سائولو، دبیرکل این سازمان، اظهار داشت که احتمال تداوم این پدیده تا فوریه ۲۰۲۷ به نزدیک به ۱۰۰ درصد می‌رسد و ممکن است شدت آن از قوی‌ترین رویدادهای ثبت‌شده از سال ۱۹۵۰ بیشتر باشد. این پیش‌بینی‌ها بر اساس داده‌های هماهنگ شده شناورهای اقیانوسی، ماهواره‌ها و سیستم‌های رادیوسوند از ۱۳ مرکز ملی و بین‌المللی شکل گرفته است. انتظار نمی‌رود این پدیده قبل از بهار ۲۰۲۷ خاتمه یابد و اثرات آن ممکن است همچنان تداوم داشته باشد.
ال‌نینو همچنین قابلیت تاثیرگذاری بر متوسط دمای جهانی را دارد. اکثر رویدادهای این پدیده، دمای متوسط جهانی را تقریبا ۰.۲ درجه سانتی‌گراد افزایش می‌دهند. این افزایش در شرایطی اتفاق می‌افتد که گرمایش ناشی از فعالیت‌های انسانی و مصرف سوخت‌های فسیلی دمای سطح زمین را نسبت به دوره پیش از صنعتی شدن حدود ۱.۳ تا ۱.۴ درجه سانتی‌گراد افزوده است. سال ۲۰۲۵، سومین سال گرم ثبت‌شده در جهان به شمار می‌رود و باوجود اثر خنک‌کنندگی لانینا، بالاتر از سال ۲۰۱۶، سال وقوع ال‌نینو، گزارش گردید. نتایج تحقیقات اخیر همچنین نشان می‌دهند که تغییرات اقلیمی باعث شدت گرفتن رویدادهای ال‌نینو شده و اکنون این رویدادها ۳۶ درصد قوی‌تر از دوره پیش از صنعتی هستند.
سائولو اعلام کرد: ال‌نینو به سامانه زمین گرمای جدیدی اضافه نمی‌کند بلکه گرمای ذخیره‌شده در لایه‌های زیرین اقیانوس را آزاد می‌نماید. وقوع یک ال‌نینوی شدید معمولاً با ثبت یکی از گرم‌ترین سال‌های جهان همزمان است، همان‌طور که در سال ۲۰۲۴ رخ داد. از آنجا که اقیانوس‌ها در حال حاضر گرم‌ترین دماهای خود را تجربه می‌کنند، گرمای بیشتری برای آزادسازی در دسترس است.
با وجود اهمیت آب در تطابق با تغییرات اقلیمی، مقوله کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای و افزایش تاب‌آوری، همچنان در سیاست‌گذاری‌ها، تأمین مالی و تصمیم‌گیری‌های اقلیمی به شکل لازم مورد توجه قرار نمی‌گیرد. مدیریت آب اغلب به‌عنوان یک موضوع مستقل و بخش جداگانه تلقی می‌شود، به‌جای اینکه به‌عنوان جزء یک نظام‌مند یکپارچه که بر سایر بخش‌ها تأثیر می‌گذارد در نظر گرفته شود. تصمیمات مربوط به انرژی برق‌آبی، زیست‌انرژی، جنگل‌ها، تالاب‌ها و احیای زمین همگی تحت تأثیر سامانه‌های آبی بوده و بر آنها اثر می‌گذارند.
امنیت آب به معنای امنیت اقتصادی است. وقتی که سیستم‌های آبی با بی‌ثباتی مواجه می‌شوند، تبعات آن به بخش‌های گوناگون گسترش می‌یابد؛ تولید محصولات کشاورزی دچار اختلال می‌شود، اطمینان سامانه‌های انرژی کاهش می‌یابد، زیرساخت‌ها آسیب می‌بیند، شهرها در معرض خطر بیشتری قرار می‌گیرند، خطرات بهداشت عمومی افزایش می‌یابد، سرمایه‌گذاری‌ها با عدم قطعیت بیشتری رو برو می‌شوند و جوامعی که پیش‌تر آسیب‌پذیر بوده‌اند، بیشتر با مشکلات ناشی از ناامنی آبی دست و پنجه نرم می‌کنند.
برعکس، احیا و حفاظت از چرخه آب می‌تواند در مدیریت ریسک‌های متعدد به‌طور همزمان یاری‌رسان باشد. این اقدام می‌تواند تاب‌آوری را تقویت کرده، از نظام‌های کشاورزی و انرژی پشتیبانی کند، به حفظ اکوسیستم‌ها کمک نماید و زمینه‌ای برای توسعه پایدار و جامع فراهم آورد.
حفاظت و احیای چرخه آب قادر است به مدیریت خطرات در بخش‌های مختلف، تقویت تاب‌آوری، حمایت از امنیت غذایی و انرژی، حفظ اکوسیستم‌ها و دستیابی به توسعه پایدار کمک کند. مؤسسه بین‌المللی مدیریت آب بر لزوم شناخت چرخه هیدرولوژیکی به‌عنوان بنیادی برای اتخاذ تصمیمات اقتصادی و سیاسی سازگار با اقلیم تأکید کرد و بیان کرد که منابع مالی باید به سمت نواحی، جوامع و سیستم‌هایی هدایت شود که قابلیت بیشتری برای مدیریت مخاطرات اقلیمی دارند.
انتهای پیام