نشانههایی که نشاندهندهی عدم سازگاری کودک با مهدکودک هستند
دنیا نهضت در گفتوگو با ایسنا، درباره نشانههای عدم آمادگی کودک برای ورود به مهدکودک اظهار داشت: گریه در روزهای اولیه بهتنهایی نمیتواند دلیلی بر عدم آمادگی کودک باشد، چراکه اضطراب جدایی در مراحل مختلف تغییر و انتقال میتواند بخشی طبیعی از فرآیند سازگاری باشد.
او ادامه داد: موضوع نگرانکننده زمانی است که کودک به مرور هیچ نشانهای از سازگاری نشان ندهد یا با علائم پایدار و نگرانکنندهای روبهرو شود؛ از جمله ترس مداوم و شدید از مهدکودک، اختلالات قابل توجه در خواب یا تغذیه، شکایتهای جسمی مکرر بدون علل پزشکی مشخص، پسرفت قابل ملاحظه در مهارتهای آموخته شده، انزوا، تغییرات محسوسی در رفتار، فعالیتهای پرخاشگرانه و نوسانات واضح در خلقوخوی کلامی او.
این روانشناس تصریح کرد که باید تفاوتی میان «سازگاری دشوار» و «تجربه نامناسب» قائل شویم و افزود: اگر چند هفته از آغاز این وضعیت سپری شده و وضعیت کودک همچنان رو به وخامت است، او نیازمند مشاوره و کمک تخصصی خواهد بود.
نهضت ادامه داد: یک مهدکودک با تمرکز بر کودک میتواند برنامهای آموزشی دقیق و هدفمند طراحی کند، با این تفاوت که برنامه به نفع کودک عمل کرده و او را مجبور به تطبیق با آن نمیکند. برای نمونه، اگر هدف آموزش رنگها باشد، نیازی نیست که همه کودکان به مدت نیم ساعت در نشستهای پشت میز بمانند، بلکه میتوان همان هدف را از طریق نقاشی، بازی و فعالیتهای حرکتی دنبال کرد.
این روانشناس خاطرنشان کرد که در رویکردهای مناسب توسعهای، آموزش باید با سن، تفاوتهای فردی و نیازهای کودک همخوانی داشته باشد. کودکمحوری به معنای از دست دادن آموزش نیست؛ بلکه آموزش باید از بستر رشد طبیعی کودک نشأت گیرد.
نهضت همچنین در خصوص اهمیت کیفیت مهدکودک و رفتار مربی نسبت به کودک گفت: وقتی از کیفیت مهد صحبت میکنیم، نباید تنها به امکانات موجود توجه کنیم. رابطه بین کودک و بزرگسالان مراقب از مولفههای کلیدی کیفیت محیط به شمار میآید. متاآنالیزها نشان دادهاند که کیفیت تعاملات مربی - کودک با نتایج رشدی ارتباط مستقیم دارد.
تأثیر همسالان و مدیریت پرخاشگری کودک
او با اشاره به اینکه رفتارهای پرخاشگرانه یا تکرار کلمات جدید در منزل یکی از طبیعیترین جنبههای تأثیرپذیری از همسالان در مهدکودک است، تصریح کرد: اصل تأثیرپذیری از همسالان کاملاً قابل قبول است. کودکان از یکدیگر زبان، بازی، قواعد اجتماعی، رفتار و حتی روشهای حل مسئله را فرا میگیرند. تحقیقات نشان دادهاند که رفتار همسالان میتواند بر رفتار کودک تأثیرگذار باشد.
این روانشناس ادامه داد: بهعنوان مثال، مطالعهای بر روی ۹۵۶ کودک در مراکز مراقبت و آموزش در نروژ نشان داد که تغییر در میزان مواجهه کودک با همسالان پرخاشگر با تغییر در پرخاشگری جسمی کودک ارتباط دارد. اما در اینجا یک اشتباه متداول وجود دارد که هر رفتار جدیدی که کودک از مهد به خانه میآورد، بهطور قطع ناشی از «تأثیر منفی همسالان» نیست. تکرار یک کلمه جدید، بازی کردن با نقشهای مختلف یا حتی استفاده موقت از یک عبارت ممکن است بخشی از فرآیند یادگیری اجتماعی و آزمایش رفتارهای جدید باشد.
او خاطرنشان کرد: در خصوص پرخاشگری باید بین تقلید موقت و ایجاد الگوی رفتاری پایدار تفاوت قائل شد. اگر کودک عبارتی را چندین بار تکرار کند، بهتر است والدین واکنش هیجانی شدیدی نشان ندهند. واکنشهای شدید ممکن است بهطور ناخواسته به آن رفتار توجه بیشتری معطوف کند. میتوان معنای کلمه را اصلاح کرده، گزینه مناسبی را معرفی و رفتار را تحت نظر داشت، اما اگر پرخاشگری مکرر، شدید، رو به افزایش یا همراه با آسیب به خود و دیگران باشد، دیگر نمیتوان آن را صرفاً «تأثیر طبیعی از همسالان» تلقی کرد و نیاز است که محیط مهد، الگوهای تعامل کودک و عوامل خانوادگی مورد بررسی قرار گیرند. پژوهشها نیز پرخاشگری کودکان را نتیجه تعامل چندین عامل، از جمله ویژگیهای فردی، روابط همسالان، رفتار مربی و عوامل خانوادگی میدانند.
انتهای پیام