طبق گزارش خبرگزاری مهر و براساس اظهارات عباس باصفا در یک مصاحبه، اجرای طرح«شناسه‌دار کردن کارت اضطراری جایگاه‌ها» بر اساس الزامات قانونی ضروری است. بر اساس جزء «۱» بند «ب» ماده ۴۶ قانون برنامه پنج‌ساله هفتم و مطابق با راهبرد ششم برنامه جامع تأمین و تخصیص حامل‌های انرژی در شبکه حمل‌ونقل ملی، این مسئولیت به‌طور صریح به منظور شناسه‌دار کردن فرایند سوخت‌گیری برای خودروها و موتورسیکلت‌های شخصی تعریف شده است.
ایشان ادامه داد: همچنین مطابق با جزء ۳ قانون بودجه سال ۱۴۰۳، شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی ایران موظف به فراهم‌سازی شرایطی است که ۹۵ درصد از سوخت‌گیری‌ها از طریق کارت هوشمند سوخت شخصی و حداکثر ۵ درصد از طریق کارت اضطراری جایگاه‌ها انجام شوند.
مدیر سامانه هوشمند سوخت شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی ایران با توضیح فلسفه وجودی کارت اضطراری در جایگاه‌ها، خاطرنشان کرد: این ابزار تنها ۵ درصد از سوخت‌گیری‌ها را برای مواقع خاصی، از قبیل فراموشی، مفقودی یا خرابی کارت‌های شخصی به پوشش می‌گذارد؛ ولی متاسفانه در سال‌های گذشته به دلیل عدم توجه به این سقف قانونی، استفاده از کارت‌های اضطراری به ۴۰ تا ۴۵ درصد افزایش یافته است. این موضوع علاوه بر ایجاد زمینه‌ای برای عرضه خارج از شبکه، سبب چالش‌هایی در حوزه شفافیت نیز شده است، به‌طوری‌که مشخص نیست چه کسی، در چه باری و به چه میزان اقدام به سوخت‌گیری می‌کند.
فرایند ۱۰ ثانیه‌ای دریافت «توکن» در ۱۰۰ جایگاه تهران
باصفا در تشریح فرایند جدید استفاده از کارت اضطراری بیان کرد: در روش قبلی، کاربر کارت را از اپراتور دریافت کرده و با وارد کردن رمز پیش‌فرض (۱۱۱۱) در ترمینال سوخت‌گیری می‌کرد؛ اما در رویه جدید، یک مرحله «احراز هویت» قبل از سوخت‌گیری باید انجام شود.
وی اعلام کرد که در حال حاضر در ۱۰۰ جایگاه عرضه سوخت در شهر تهران، دستگاه‌های جدیدی نصب و راه‌اندازی شده‌اند که سوخت‌گیری ۱۰۰ درصد با کارت اضطراری در آن‌ها براساس طرح شناسه‌دار کردن انجام می‌گیرد. در این روش، افراد ابتدا کارت بانکی معتبر خود را در دستگاه قرار می‌دهند و پس از پیام احراز هویت، میزان سوخت درخواستی خود (بین ۱۰ لیتر تا حداکثر ۲۵ لیتر در تهران) را انتخاب و رمز کارت بانکی خود را وارد می‌کنند. پس از آن، دستگاه یک رسید حاوی رمز (توکن/ووچر) چاپ می‌کند و متقاضی با دریافت کارت اضطراری از اپراتور و وارد کردن رمز چهاررقمی درج شده بر روی رسید در نازل، سوخت‌گیری را به پایان می‌رساند.
مدیر سامانه هوشمند سوخت شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی ایران تأکید کرد که کل فرایند احراز هویت و دریافت توکن بیشتر از ۱۰ ثانیه طول نمی‌کشد و گزارش‌های دریافتی از ۱۰۰ جایگاه تهران نشان می‌دهد که این پروسه بدون هیچ گونه وقفه‌ای در حال انجام است.
ثبت بیش از ۸۴۵ هزار استعلام توکن در پایتخت
باصفا با ارائه آماری حول عملکرد این طرح در جایگاه‌های منتخب تهران گفت: در یک هفته پس از اجرای این طرح، ۸۴۵ هزار و ۳۸۶ استعلام توکن در سامانه ثبت شده که از این تعداد، ۷۳۵ هزار تراکنش به سوخت‌گیری مؤثر منجر شده و در مجموع حدود ۱۷ میلیون و ۵۰۰ هزار لیتر بنزین از طریق این ووچرها قابل فروش بوده و ۵۸۰ هزار و ۳۳۹ کد ملی یکتای دیگر نیز استعلام گردیده است.
عدم نیاز به تطابق مالکیت خودرو با کارت بانکی در مرحله فعلی
وی با تأکید بر عدم نیاز به تطابق مالکیت خودرو با کارت بانکی در شرایط کنونی اشاره کرد: کارت هوشمند سوخت از آنِ خود خودرو است و نام دارنده بر روی آن ثبت نشده، بلکه شماره شناسایی خودرو (VIN) و پلاک بر روی آن درج شده است. در حال حاضر هیچ محدودیتی برای تطابق مالک خودروی صاحب کارت بانکی در نظر گرفته نشده، و شهروندان می‌توانند از هر کارت بانکی که به نام خودشان باشد، برای سوخت‌گیری خودروهای اعضای خانواده یا دیگران استفاده نمایند و تنها ملاک عمل احراز هویت دارنده کارت بانکی است.
مدیر سامانه هوشمند سوخت با اشاره به برخی چالش‌های پیشین در مدیریت کارت‌های اضطراری، اظهار داشت: قبلاً هر کارت اضطراری در جایگاه‌ها دارای محدودیت سقف ۲۵۵ تراکنش در هر شبانه‌روز بود که خود این موضوع منجر به معطلی ساعت‌ها در مقابل جایگاه‌ها به‌خصوص در زمان‌های پایانی شب و یا در سفرها می‌شد. همچنین، در برخی موارد نادر، سوءاستفاده و دریافت مبالغ اضافی نیز به‌وجود می‌آمد.
باصفا ادامه داد: این مسئله در شهرهای مرزی مانند استان‌های سیستان و بلوچستان و کرمان جدی‌تر بود؛ به‌نحوی که به دلیل تقاضاهای کاذب برای عرضه خارج از شبکه، سهمیه کارت‌های اضطراری از ساعت ۲۴ تا ۸ صبح تخلیه می‌شد و اهالی بومی با مشکلاتی برای تأمین سوخت روزانه خود مواجه می‌شدند. اما در طرح جدید، سهمیه استفاده از کارت اضطراری به کد ملی افراد مرتبط شده است و هر شهروند می‌تواند در هر ساعت از شبانه‌روز سوخت مورد نیاز خود را بدون نگرانی از اتمام ظرفیت کارت جایگاه دریافت نماید.
وی تصریح کرد که با اجرای طرح شناسه‌دار کردن کارت‌های اضطراری، شهروندان قادر خواهند بود سهمیه‌های نرخ اول و دوم کارت شخصی خود را برای سفر ذخیره کرده و در مراجعات روزمره به‌راحتی و به صورت شفاف از سهمیه اختصاص‌یافته در کارت اضطراری استفاده نمایند. همچنین در آینده نزدیک که مردم با این فرایند آشناتر شوند، دریافت توکن به شیوه‌ای مشابه یک خرید عادی در فروشگاه، بدون نیاز به دخالت اپراتور و به‌طور مستقیم توسط خود راننده، انجام خواهد شد.
حمایت از خودروهای امدادی و تاکسی‌های اینترنتی
مدیر سامانه هوشمند سوخت با اشاره به قابلیت سیاست‌گذاری زنده در این سامانه تأکید کرد: در گذشته، به دلیل عدم شناسایی تراکنش‌های کارت آزاد، امکان اجرای سیاست‌های حمایتی یا کنترلی وجود نداشت. به عنوان مثال، خودروهای امدادی یا خدماتی و همچنین تاکسی‌های اینترنتی به دلیل اتمام ظرفیت کارت جایگاه دچار مشکل می‌شدند، اما اکنون می‌توان سهمیه گروه‌های هدف را با توجه به نیاز خدماتی و پیمایش به صورت آنلاین مدیریت کرد.
باصفا همچنین به تجربیات مدیریت عرضه سوخت در زمان جنگ تحمیلی دوم و سوم اشاره کرد و افزود: در زمان‌های بحرانی که برای مدیریت صف و تخصیص عادلانه سوخت، سقف سوخت‌گیری ۱۰ لیتری تعیین می‌شد، برخی افراد با سوء استفاده از عدم نام‌نویسی کارت اضطراری، چهار تا پنج بار متوالی اقدام به سوخت‌گیری می‌کردند و این موضوع سبب ایجاد صف‌های طولانی، تنش و تضییع حقوق دیگر شهروندان می‌گردید. اکنون با اتصال تراکنش‌های سوخت به تراکنش‌های مالی و کد ملی، توزیع عادلانه سوخت تضمین شده و قابلیت شناسایی الگوهای غیرعادی مصرف و جلوگیری از قاچاق فراهم آمده است.
گسترش طرح به استان تهران و سراسر کشور در گام‌های بعدی
وی تصریح کرد که طرح شناسه‌دار کردن تراکنش‌های کارت اضطراری تحت تأیید و حمایت کامل دولت، مرکز پژوهش‌های مجلس و نهادهای ناظر قرار دارد و نیاز است که این طرح در سطح ملی عملیاتی گردد. پس از پوشش کامل شهر تهران، برنامه‌ریزی برای اجرای طرح در کلیه استان تهران در اولویت قرار دارد. همچنین برخی مناطق و استان‌ها به دلیل مزایای روشن این پروژه برای رفاه شهروندان، داوطلب سرعت بیشتر در اجرای آن در شهرهای خود شده‌اند.