شکار جمعی ۵۰ نهنگ غولپیکر؛ حرکتی نادر که توسط دوربینها ضبط شد
مستند «سیاره آبی ۳» به تصویر کشیده است که حدود ۵۰ نهنگ بالهای در آبهای نزدیک جزیره الفنت واقع در قطب جنوب بهطور غیرمعمولی در حال همکاری هستند. این نهنگها که معمولاً زندگی بهتنهایی را ترجیح میدهند و تنها گاهی در گروههای کوچک دیده میشوند، بهصورت هماهنگ اقدام به شکار کریلها کردند؛ رفتار و الگوهایی که تا پیش از این هیچگاه بهطور علمی ثبت نشده بود.
نهنگهای بالهای بهعنوان دومین گونه بزرگ نهنگهای جهان شناخته میشوند و طول آنها میتواند تا ۲۷ متر برسد. در این رویداد نادر، این موجودات با انجام حرکات دایرهای دور یک گروه متراکم از کریلها، حلقهای ایجاد کردند و سپس به نوبت با دهان بزرگ خود این سختپوستان را بلعیدند. یکی از محققان این صحنه را بهعنوان یک «جشنواره شکار» توصیف کرده است.
بعد از سالها انتظار، شکار هماهنگ نهنگها ثبت شد
محققان و تیم تولید این مستند تقریباً به مدت ۲۰ سال تلاش کردند تا چنین رفتار منحصر به فردی را به تصویر بکشند. با وجود گزارشهای پراکندهی غیررسمی درباره جاذبه نهنگهای بالهای به تودههای متراکم کریل، هیچکس تا کنون این رفتار را بهطور مستقیم مشاهده نکرده بود.
سه سال پیش، دکتر هلنا هِر از دانشگاه هامبورگ و گروه مستند «سیاره آبی» شاهد تجمعی بینظیر از نهنگهای بالهای بودند. در ابتدا، حرکات آنها بهنظر میرسید مانند یک شلوغی بینظم است؛ اما تصاویر ضبطشده با استفاده از پهپاد نشان داد که نهنگها بهصورت هماهنگ و در دایرهای مشخص در حال حرکتند.
به دلیل عدم امکان ورود به آب، پژوهشگران نتوانستند وجود تودهی گرد کریلها را تأیید کنند. با این حال، شواهد حاکی از این است که نهنگها با حرکات هماهنگ خود، کریلها را به سمت یک منطقه متراکم میآورند و از پراکنده شدن آنها جلوگیری مینمایند.
توضیح دقیق رفتار آنها هنوز گنگ است و تنها به تکیه بر تصاویر هوایی و تحرکات نهنگها در سطح آب بسنده شده است. تصاویر زیرآبی برای نشاندادن نحوهی تجمع کریلها در دسترس نیست.
علت متمایل شدن نهنگها به یک سمت چیست؟
یکی دیگر از مشاهدات جالب محققان، تمایل نهنگها به خم شدن به سمت راست هنگام تغذیه است. این الگو ممکن است حاکی از نحوهی هماهنگی آنها در حین شکار باشد.
آروارههای نهنگهای بالهای به رنگ سفید در سمت راست و به رنگ سیاه یا خاکستری در سمت چپ هستند. بنابراین، یکی از احتمالات این است که نهنگها با مشاهده سمت بافت بدن همنوعان خود، مسیر حرکت خود را تنظیم میکنند. احتمال دیگری نیز وجود دارد که به برقراری ارتباط صوتی برمیگردد؛ شاید آنها از طریق صداهای با فرکانس پایین با یکدیگر گفتگو میکنند.
دکتر هِر، این موضوع را بهعنوان یکی از سوالات جالبی میداند که از مشاهدات اخیر به وجود آمده و امیدوار است در تحقیقات آینده به آن پرداخته شود.
جمعیت نهنگهای بالهای پس از دورهی شکار بیرویه افزایش یافته است
ثبت این نوع رفتار اجتماعی از آن جهت حائز اهمیت است که در قرن بیستم، نهنگهای بالهای تقریباً تا آستانه انقراض بر اثر شکار بیرویه پیش رفتند. از سال ۱۹۷۶، شکار این گونه در نیمکره جنوبی ممنوع شده است و به تدریج جمعیت آن از آن زمان رو به بهبود رفته است.
در دههی ۱۹۷۰، تعداد نهنگهای بالهای در آبهای جنوبی تقریباً به ۵ هزار رأس محدود شده بود؛ اما برآوردهای کنونی نشان میدهد که این تعداد حالا به حدود ۴۰ تا ۵۰ هزار نهنگ رسیده است. دانشمندان اعتقاد دارند که افزایش جمعیت این گونه یکی از دلایل افزایش مشاهدات تجمعات بزرگ آنهاست.
با این حال، آینده نهنگهای بالهای همچنان به سلامت و ثبات زیستبومهایی بستگی دارد که برای تغذیه و زندگی به آنها نیاز دارند. دکتر هِر امیدوار است که به نمایش درآمدن این صحنه در مستند «سیاره آبی ۳» توجه بیشتر به ضرورت حفاظت از اقیانوسها و زیستگاههای دریایی جلب نماید.