پزشکان روشی پیدا کردهاند که میتواند از ماموگرافیهای معمول برای غربالگری سرطان پستان، اطلاعاتی درباره احتمال ابتلا به بیماری قلبی نیز به دست دهد؛ بیماریای که مهمترین علت مرگومیر زنان در جهان به شمار میرود اما همچنان در بسیاری از موارد دیر تشخیص داده میشود.
پژوهشگران تصاویر ماموگرافی را با کمک هوش مصنوعی بررسی کردند و توانستند زنانی را که به بیماری عروق کرونر قلب، فشار خون بالا مبتلا بودند یا سابقه سکته مغزی داشتند، شناسایی کنند.
کارشناسان میگویند این یافته میتواند غربالگری سرطان پستان را به یک ابزار دوکاره تبدیل کند؛ یعنی علاوه بر تشخیص زودهنگام سرطان، زنانی را که احتمال ابتلا به بیماری قلبی یا دیگر مشکلات قلبیوعروقی دارند نیز مشخص کند.
میلیونها زن با بیماری قلبی تشخیصدادهنشده زندگی میکنند. این بیماری طی دههها در زنان بارها اشتباه تشخیص داده شده یا تا مراحل پیشرفته مورد توجه قرار نگرفته است.
جزئیات این پژوهش در کنگره سالانه انجمن قلب اروپا در مونیخ، بزرگترین گردهمایی تخصصی قلب در جهان، ارائه شد. اهمیت این یافته از آن جهت زیاد است که هر سال صدها میلیون زن در سراسر جهان ماموگرافی انجام میدهند.
بررسی نزدیک به ۱۰۰ هزار ماموگرافی
پزشکان در اسرائیل ۹۷ هزار و ۳۶۴ تصویر ماموگرافی از ۲۹ هزار و ۹۲۱ زن را بررسی کردند. میانگین سن این زنان ۵۴ سال بود.
پژوهشگران با تطبیق تصاویر با سوابق پزشکی دریافتند:
-
۱۶ درصد زنان فشار خون بالا داشتند.
-
۲.۵ درصد به بیماری عروق کرونر قلب مبتلا بودند.
-
۲.۵ درصد سابقه سکته مغزی داشتند.
سپس یک مدل یادگیری ماشینی آموزش داده شد تا این بیماریها را تنها با بررسی تصویر ماموگرافی تشخیص دهد.
این مدل توانست ۸۶ درصد مواقع زنانی را که سابقه سکته مغزی داشتند، فقط بر اساس ماموگرافی شناسایی کند.
در مورد فشار خون بالا، دقت تشخیص ۷۹ درصد و برای بیماری عروق کرونر قلب ۷۸ درصد بود.
نتایج صرفنظر از سن زنان یا ابتلای همزمان آنها به سرطان، نسبتاً ثابت باقی ماند.
بیماری قلبی در زنان هنوز دیر تشخیص داده میشود
دکتر ویانا کوپلند از دانشگاه تلآویو که نتایج این پژوهش را در مونیخ ارائه کرد، گفت:
«با وجود اینکه بیماریهای قلبیوعروقی مهمترین علت مرگ زنان در سراسر جهان هستند، همچنان بهطور مداوم کمتر از حد لازم تشخیص داده و درمان میشوند.»
او افزود:
«یکی از چیزهایی که هم در مرکز پزشکی ما و هم در نقاط مختلف جهان زیاد میبینیم این است که وقتی زنان برای دریافت کمک پزشکی مراجعه میکنند، بیماری قلبیوعروقی آنها از قبل پیشرفت کرده است.»
در مقابل، بسیاری از زنان حتی زمانی که هیچ علامت قلبی ندارند، بهطور منظم برای غربالگری سرطان پستان مراجعه میکنند.
کوپلند میگوید چون ماموگرافی همین حالا نیز بهطور گسترده استفاده میشود، استخراج اطلاعات مربوط به سلامت قلب از همان تصاویر میتواند روشی قابلگسترش باشد که نیازی به تصویربرداری اضافه ندارد.
او همچنین گفت ماموگرافی معمولاً زنان را در دوره میانسالی پوشش میدهد؛ دورهای مهم برای شناسایی و کنترل خطر بیماریهای قلبیوعروقی.
تلاش برای افزایش دقت هوش مصنوعی
تیمی از پزشکان و پژوهشگران پزشکی در حال کار روی افزایش دقت این مدل و کاهش نتایج اشتباه هستند. آنها همچنین میخواهند تعداد بیماریهای قلبیای را که هوش مصنوعی میتواند از روی ماموگرافی تشخیص دهد، بیشتر کنند.
النا آربلو، عضو کمیته ارتباطات انجمن قلب اروپا، نتایج را «قانعکننده» توصیف کرد.
او گفت:
«ممکن است روزی ماموگرافی فقط برای پیدا کردن سرطان پستان استفاده نشود و پنجرهای به سلامت قلبوعروق نیز باز کند. این موضوع اهمیت زیادی دارد، چون بیماری قلبیوعروقی در زنان همچنان بیش از حد دیر تشخیص داده میشود.»
به گفته آربلو، چالش اصلی اکنون این است که دقت و قابلیت اعتماد این روش ثابت شود تا بتوان آن را از مرحله آزمایشی وارد استفاده واقعی در مراکز درمانی کرد.
«بیماری قلبی فقط بیماری مردان نیست»
دکتر سونیا بابو-نارایان، متخصص قلب و مدیر بالینی بنیاد قلب بریتانیا، نیز از این یافته استقبال کرد.
او گفت:
«بیماری قلبی نهفقط بزرگترین قاتل مردان، بلکه بزرگترین قاتل زنان در جهان نیز هست. با این حال، هنوز این تصور اشتباه وجود دارد که بیماری قلبی فقط یک بیماری مردانه است.»
او افزود همین باور باعث شده زنان در موضوع سلامت قلب بهطور نامتناسبی کمتر آگاه باشند، کمتر شنیده شوند، دیرتر تشخیص بگیرند، کمتر درمان شوند و در پژوهشهای بالینی نیز حضور کمتری داشته باشند.
بابو-نارایان گفت:
«هیجانانگیز است که فکر کنیم اگر روش بهکاررفته در این مطالعه بزرگ اسرائیلی در پژوهشهای بیشتر تأیید شود، میتواند به تشخیص و پیشگیری زودهنگامتر بیماریهای قلبیوعروقی در زنان کمک کند.»
به گفته او، هوش مصنوعی شاید در آینده برنامههای غربالگری سرطان پستان را به سامانهای دو منظوره تبدیل کند؛ ابزاری که هم سرطان را زودتر شناسایی کند و هم زنانی را که بیشترین خطر ابتلا به بیماریهای خطرناک قلبیوعروقی دارند، مشخص کند.
نظرات کاربران