هادی محمدی‌نسب، کارگردان مستند «ابوالمشاغل»، در گفت‌وگویی با خبرنگار مهر به تشریح موضوع این اثر و دغدغه‌های تولید آن پرداخت و گفت: بر اساس وضعیت اقتصادی فعلی کشور که بسیاری آن را به‌عنوان یک وضعیت جنگی توصیف می‌کنند و با تحریم‌ها مواجه‌ایم، من به دنبال الگوهایی بودم که بتوانند با وجود تمام این مشکلات و بحران‌ها، موفق باشند؛ افرادی که به جای غر و شکایت، به طرق مختلف سعی در یافتن راهی برای کار کردن دارند. در این مسیر، آقای شفیعی را در شهر اردستان استان اصفهان پیدا کردم. او از رزمندگان دوران جنگ است که اکنون نیز به نوعی در عرصه اقتصادی مبارزه می‌کند. این جنگ اما تفاوتی اساسی دارد و دیگر خبری از سلاح‌های جنگی نیست، بلکه مؤلفه‌های آن شامل ریاضیات اقتصادی، سود، بهره‌وری و ایجاد اشتغال می‌شود. به همین سبب تصمیم گرفتم مستند زندگی او را بسازم تا الگویی واقعی و کارآمد را به مخاطب معرفی کنم.
قدرت سینمای مستند در اثرگذاری و الگوسازی
این کارگردان به تأثیر عمیق سینمای مستند در مقایسه با آثار داستانی اشاره کرد و گفت: وقتی یک اثر داستانی تولید می‌شود، ممکن است زاییده خیال و تصور باشد، اما در سینمای مستند، آن شخصیت حقیقتاً存在 دارد و این امر در عمق تأثیرگذاری اثر بسیار مؤثر است. وقتی بینندگان می‌بینند که این شخصیت در حال حاضر در اردستان اصفهان حضور دارد، به راحتی آن را می‌پذیرند. مخاطب جوان امروز که با حس ناامیدی و مشکلات ناشی از تحریم درگیر است، در این مستند مردی بالغ بر شصت سال را مشاهده می‌کند که با شجاعت به سراغ یک زمین سوخته و بیابانی می‌رود، چاه متروکه و بی‌آب را احیا کرده و آن منطقه بیابانی را به ۸۰ هکتار کشت و صنعت تبدیل می‌سازد. در واقع، برای این نوع الگوسازی، مستند به مراتب مؤثرتر از سینمای داستانی عمل می‌کند و از قدرت اقناعی بیشتری برخوردار است.
این مستندساز در ادامه به فرآیند کارآفرینی سوژه اصلی فیلم و دلایل انتخاب نام این مستند پرداخته و بیان کرد: زمین بیابانی که سال‌ها کشت نشده، به خودی خود قابلیت کشاورزی ندارد مگر آنکه بار دیگر احیا شود. آقای شفیعی تمام سرمایه‌اش را در این پروژه صرف کرده و سه سال به طور مداوم این زمین بایر را شخم می‌زند و کود می‌دهد، بدون آنکه از آن محصولی به دست آورد؛ او هرگز خسته نمی‌شود و پس از گذشت سه سال، آرام‌آرام زمین شروع به سبز شدن و باروری می‌کند. سپس او کشاورزی را به یک زنجیره تبدیل کرده و به خاطر اینکه چندین کسب و کار مختلف از جمله کشاورزی، پرورش ماهی، دامداری و گوسفندداری را راه‌اندازی کرده، نام مستند را «ابوالمشاغل»، به معنای پدر چندین شغل، انتخاب کردم.
کنار گذاشتن انتظارکشیدن و تاکید بر اراده و تلاش
محمدی‌نسب بر لزوم کنار گذاشتن بهانه‌تراشی در بین جوانان تأکید کرد و افزود: آقای شفیعی از صفر مطلق شروع کرد و به عنوان یک رزمنده در چندین جبهه جنگیده است. در حال حاضر، فرهنگی در میان برخی جوانان و نسل دهه هشتادی وجود دارد که برای خود این انتظار را ایجاد کرده‌اند که فضایی برای آن‌ها فراهم شود تا بتوانند کار کنند، در حالی که واقعیت این است که هیچ‌کس به محض انتظار کشیدن موفق نخواهد شد. کسانی که واقعاً اراده کارآفرینی دارند، از شرایطی که معمولاً سخت‌تر از بیابان آقای شفیعی بوده، کار خود را آغاز می‌کنند. پیام این الگو به جوانان این است که منتظر کسی نباشند و همین انتظار مانع حرکت و رسیدن به نتیجه می‌شود. اگر واقعاً خواهان کار هستند، باید راه خود را یافته و به جلو بروند؛ خداوند نیز برکت آن را خواهد داد.
وی همچنین به نقش مؤثر خانواده و همراهی همسر آقای شفیعی در این مسیر اشاره کرده و گفت: «ابوالمشاغل» در عین حال داستان شیرینی از زوجی است که با یکدیگر در این مسیر تلاش می‌کنند. تعبیر مشهوری وجود دارد که می‌گوید پشت هر مرد موفق، یک زن موفق و پشتیبان وجود دارد که اغلب نادیده گرفته می‌شود؛ در این داستان هم همین‌طور است و خانواده‌ها با هم در کنار هم مبارزه می‌کنند تا موفقیتی کامل حاصل شود. همسر آقای شفیعی در تمام مراحل شکل‌گیری کشاورزی، پرورش ماهی و دامداری در کنار او ایستاده است، اما در صحنه‌ای از فیلم، وقتی او تصمیم به راه‌اندازی یک مرغداری می‌گیرد، همسرش در برابر او خواهد ایستاد و این مسأله موقعیت جذابی را برای فیلم ایجاد کرده است.
سینمای مستند و چالش‌های اقتصادی
کارگردان مستند «ابوالمشاغل» درباره چالش‌های تولید و برنامه‌ریزی برای اکران این اثر اظهار داشت: این اثر به سفارش موسسه «روایت فتح» تولید شده و آن‌ها حمایت مناسبی از ما داشتند. تنها محدودیت ما در این پروژه، تعداد روزهای فیلمبرداری بود. من مایل بودم که حدود سی روز در فصل‌های مختلف مانند پاییز و زمستان فیلمبرداری کنم تا زندگی و چالش‌های این شخصیت را در طول زمان به تصویر بکشیم، اما به دلیل محدودیت بودجه، ما تنها به ۱۰ جلسه فیلمبرداری بسنده کردیم که این مسئله مانع رسیدن پروژه به حالت ایده‌آل ذهنی‌ام شد. به عنوان کارگردان اثر که مالک آن موسسه «روایت فتح» است، همکارانم پیگیر اکران این فیلم هستند و ان‌شاءالله برنامه‌ریزی شده است که اکران در گروه سینمایی «هنروتجربه» انجام شود.
محمدی‌نسب در پایان به پروژه‌های جدید خود اشاره کرده و گفت: در حال حاضر تهیه‌کنندگی یک سریال داستانی تحت عنوان «سرمه» را برای تلویزیون در دست دارم که در مرحله تولید و صداگذاری قرار دارد و به احتمال زیاد برای ایام عید آماده خواهد شد. علاوه بر این، کارگردانی مستند جدیدی به نام «ناخواسته» را به پایان رسانده‌ام؛ این مستند فیلمبرداری‌اش به اتمام رسیده و اکنون وارد مرحله پس‌تولید و تدوین شده‌ایم و امیدوارم بتوانیم آن را به جشنواره «سینماحقیقت» یا جشنواره فجر ارائه دهیم.
نظرات کاربران