چطور رتبه اعتباری بانکی خود را بدون مراجعه به بانک دریافت کنیم؟

روزهایی که برای انجام امور مالی‌مان باید به‌صورت حضوری به شعب بانکی مراجعه می‌کردیم و پشت صف‌های طولانی انتظار می‌کشیدیم، سپری شده است.

افتتاح حساب، مشاهده موجودی، درخواست تسهیلات و حتی استعلام رتبه اعتباری، به‌راحتی از طریق پلتفرم‌ها و سایت‌های معتبر در فضای آنلاین امکان‌پذیر است. در این مقاله می‌خواهیم ببینیم چطور می‌توانیم رتبه اعتباری بانکی خود را بدون مراجعه به بانک دریافت کنیم.

رتبه اعتباری بانکی چیست؟

رتبه اعتباری یک امتیاز عددی بین ۰ تا ۹۰۰ است که براساس رفتار مالی شما در سیستم بانکی کشور محاسبه می‌شود. این امتیاز نشان‌دهنده میزان خوش‌حسابی یا ریسک اعتباری شماست و به موسسات مالی کمک می‌کند برای اعطای تسهیلات به شما راحت‌تر تصمیم بگیرند. میزان ریسک بین ۰ تا ۱۰۰ درصد و با نمادهای A1 (ریسک بسیار پایین) تا E3 (ریسک بسیار بالا) نشان داده می‌شود.

برخی از عواملی که رتبه اعتباری شما را تعیین می‌کنند شامل موارد زیر هستند:

شیوه پرداخت اقساط وام‌هایی که قبلاً از هر بانک یا نئوبانکی دریافت کرده‌اید؛
چک‌های برگشتی؛
سوابق مالیاتی؛
بدهی‌های جاری؛
تعداد استعلام‌ها؛
سابقه حساب‌های بانکی.

اهمیت رتبه اعتباری

بانک‌ها، نئوبانک‌ها و موسسات مالی، پیش از ارائه بسیاری از خدمات ازجمله اعطای تسهیلات و صدور دسته‌چک صیادی، ابتدا رتبه اعتباری شما را بررسی می‌کنند. بنابراین، آگاهی از وضعیت اعتبارسنجی و بهبود آن از اهمیت زیادی برخوردار است.

هرچه امتیاز شما بالاتر باشد، شانس بیشتری برای دریافت وام با شرایط بهتر دارید. برعکس، اگر امتیاز پایینی داشته باشید، احتمالاً درخواست تسهیلات شما رد می‌شود یا محدودیت‌هایی روی آن قرار می‌گیرد. برای مثال در اپلیکیشن ویپاد، افراد با امتیاز بالا می‌توانند تسهیلات برآیند دریافت کنند؛ درحالی‌که افراد با امتیاز پایین باید از تسهیلات برآیند چک‌یار استفاده کنند که به چک الکترونیک نیاز دارد.

نحوه دریافت رتبه اعتباری آنلاین بدون مراجعه به بانک

حال شاید این سوال برایتان پیش بیاید که از کجا بدانم رتبه اعتباری من در بانک مرکزی چند است؟ چطور باید آن را دریافت کنم؟

قبل از هر چیز باید بدانید که بانک مرکزی سایتی برای استعلام عمومی رتبه اعتباری ندارد؛ بنابراین، نمی‌توانید مستقیماً از این بانک رتبه خود را دریافت کنید. بااین‌حال، شرکت‌ها و پلتفرم‌هایی راه‌اندازی شده‌اند که این خدمات را کاملاً آنلاین و در ازای پرداخت مبلغ کمی (در حد چند ده هزار تومان) ارائه می‌دهند. برای مثال، در سایت رده می‌توانید با واردکردن کد ملی و شماره تلفن همراه که به نام خودتان است، رتبه اعتباری خود را استعلام بگیرید. کل این فرایند معمولاً چند دقیقه بیشتر زمان نمی‌برد و نیازی به مراجعه حضوری یا ارائه مدارک فیزیکی نیست.

به یاد داشته باشید سامانه‌هایی که این اطلاعات را در اختیار شما قرار می‌دهند، شرکت‌های مجاز اعتبارسنجی هستند که تحت نظارت بانک مرکزی فعالیت می‌کنند. این سامانه‌ها داده‌های خود را از شبکه بانکی، چک‌های صیادی و سوابق تسهیلاتی دریافت کرده و در قالب گزارش اعتبارسنجی که می‌تواند به‌شکل فایل پی‌دی‌اف یا پیامک حاوی لینک گزارش باشد به شما ارائه می‌دهند. بنابراین، دریافت رتبه اعتباری حدود چند ده هزار تومان هزینه دارد و اگر از سایتی استفاده می‌کنید که ادعای اعتبارسنجی رایگان دارد، معمولاً کلاهبرداری است و ممکن است برای حساب‌های بانکی یا اطلاعات هویتی شما خطرناک باشد.

چگونه رتبه اعتباری خود را افزایش دهیم؟

(لینک مربوط به افزایش رتبه اعتبارسنجی رو توی رده پیدا نکردم)

اگر بعد از استعلام‌گرفتن رتبه اعتباری متوجه شدید که امتیازتان پایین است، نگران نباشید. تمهیداتی برای افزایش رتبه اعتبارسنجی در نظر گرفته شده است که با رعایت آن‌ها می‌توانید امتیاز خود را بهبود بخشید. برخی از این اقدامات عبارت‌اند از:

۱. پرداخت اقساط معوقه یا بدهی بانکی: هر قسطی را که پشت‌گوش انداخته‌اید، پرداخت کنید. حداقل ۱ تا ۳ ماه باید همه اقساط را به‌موقع بپردازید تا امتیازتان افزایش یابد.

۲. رفع سوءاثر چک برگشتی: چک‌های برگشتی بیشترین امتیاز را از رتبه شما کم می‌کنند. درصورتی‌که چک برگشتی دارید، آن‌ها را به‌سرعت تسویه کنید. حداقل ۳ تا ۶ ماه زمان لازم است تا تاثیر آن بر رتبه اعتباری شما لحاظ شود.

۳. استعلام‌های زیاد: هربار درخواست وام، حدود ۵ تا ۱۰ امتیاز از رتبه شما را کاهش می‌دهد. بنابراین، بهتر است از استعلام‌های مداوم خودداری کنید و وام‌های جاری کمتری داشته باشید.

۴. ضمانت‌نکردن افراد بی‌حساب: اگر برای کسی ضامن شده‌اید و اقساط خود را پرداخت نمی‌کند، از او بخواهید هر چه سریع‌تر برای پرداخت به‌موقع اقساط اقدام کند. توصیه می‌کنیم قبل از ضامن‌شدن برای دیگران، ابتدا رتبه اعتباری معاملاتی آن‌ها را استعلام بگیرید؛ زیرا رفتار بد مالی افراد بر رتبه اعتباری شما تاثیر منفی خواهد داشت.

۵. حساب‌ها و سپرده‌های بلندمدت: داشتن حساب‌های قدیمی که بیشتر از ۵ سال است با آن‌ها کار می‌کنید و بازکردن سپرده‌گذاری‌های بلندمدت از ۶ ماه به بالا، در رتبه اعتباری شما تاثیر زیادی دارند و امتیازتان را افزایش می‌دهند.

نکته مهم: بهبود رتبه اعتباری یک فرایند تدریجی است و نیاز به ثبات در رفتار مالی دارد. بنابراین، مشاهده تاثیر اقدامات بالا بر امتیاز شما، بسته به اینکه علت پایین‌بودن امتیازتان چه بوده است، ممکن است از یک ماه تا یک سال طول بکشد.

ارتباط چک‌های صیادی با رتبه اعتباری

چک برگشتی یکی از منفی‌ترین مولفه‌ها در گزارش اعتباری افراد است و امتیاز آن‌ها را به‌شدت پایین می‌آورد. به همین دلیل، استعلام چک‌های صیادی بسیار مهم است و به شما کمک می‌کند پیش از هرگونه معامله یا صدور چک، وضعیت خود یا طرف مقابلتان را بررسی کنید و بعد تصمیم بگیرید.

در سیستم بانکی نوین و با معرفی چک‌های صیادی به‌جای دسته‌چک‌های قدیمی، بررسی وضعیت چک بسیار آسان‌تر شده است و دیگر نیازی به مراجعه حضوری به بانک نیست. کافی است به یکی از سایت‌ها و پلتفرم‌های معتبر برای استعلام چک‌های صیادی به صورت آنلاین مراجعه کنید. معمولاً برای ورود به کد ملی و شماره موبایل خودتان نیاز دارید. سپس باید در بخش استعلام شناسه ۱۶ رقمی چک خودتان یا دیگران را وارد کنید تا وضعیت صادرکننده چک گزارش داده شود. گزارش استعلام چک‌های صیادی، حاوی رنگ‌بندی خاصی است که هریک نشان‌دهنده وضعیت اعتباری فرد است:

سفید: صادرکننده چک برگشتی ندارد یا اگر قبلاً داشته، تسویه کرده است.
زرد: یک فقره چک برگشتی دارد یا مبلغ بدهی چک برگشتی‌اش حداکثر ۵ میلیون تومان است.
نارنجی: ۲ تا ۴ فقره چک برگشتی دارد یا حداکثر مبلغ چک برگشتی او ۲۰ میلیون تومان است.
قهوه‌ای: ۵ تا ۱۰ فقره چک برگشتی یا حداکثر ۵۰ میلیون تومان بدهی چک دارد.
قرمز: بیش از ۱۰ فقره چک برگشتی یا بیش از ۵۰ میلیون تومان چک برگشتی دارد.

دقت کنید از وضعیت نارنجی به بعد، محدودیت‌های بانکی شدیدتر می‌شوند و کسانی که وضعیت چک صیادی آن‌ها قهوه‌ای و قرمز است، امکان دریافت هیچ‌گونه تسهیلاتی را ندارند.

سخن پایانی

درحال‌حاضر دریافت رتبه اعتباری بانکی دیگر فرایند پیچیده و زمان‌بری نیست. با پیشرفت سامانه‌های آنلاین تحت نظارت بانک مرکزی ایران، می‌توانیم به‌راحتی و با چند کلیک، گزارش کاملی از وضعیت مالی و اعتباری خود به دست آوریم. در این گزارش‌ها، علل پایین‌بودن امتیاز هم به تفکیک ارائه می‌شود تا دقیقاً بدانیم چه مواردی را باید در رفتار مالی‌مان بهبود بخشیم. این پلتفرم‌ها امکان بررسی وضعیت چک صیادی را هم به‌صورت آنلاین فراهم می‌کنند تا اگر چک برگشتی باعث کاهش امتیازمان شده است، برای رفع سوءاثر آن اقدام کنیم.