اعتراض ژاپن به سفر پوتین به جزایر مورد مناقشه
ولادیمیر پوتین، رئیسجمهوری روسیه، روز پنجشنبه برای نخستینبار از جزایر کوریل در شرق دور روسیه بازدید کرد؛ اقدامی که با اعتراض شدید ژاپن، که این سرزمینها را نیز متعلق به خود میداند، روبهرو شد.
روابط روسیه و ژاپن سالهاست تحت تأثیر اختلاف بر سر این جزایر قرار دارد؛ جزایری که در ژاپن «سرزمینهای شمالی» نامیده میشوند و اتحاد جماهیر شوروی در سال ۱۹۴۵ آنها را تصرف کرد.
کرملین ویدئویی از حضور پوتین در جزایر کوریل منتشر کرد. رسانههای روسیه گزارش دادند که او از یک کارخانه فرآوری ماهی بازدید کرده و در آنجا خاویار نیز به او تعارف شده است. پوتین پس از بازدید از جزیره ساخالین، که در نزدیکی کوریل قرار دارد و نیروی دریایی روسیه در آنجا مشغول برگزاری رزمایش بود، راهی جزایر کوریل شد.
پوتین در ساخالین نشستی درباره «تأمین امنیت مرزهای شرقی روسیه» برگزار کرد.
ژاپن که روابطش با روسیه پس از آغاز تهاجم گسترده مسکو به اوکراین در سال ۲۰۲۲ بیش از پیش تیره شده است، به این سفر اعتراض کرد؛ این در حالی است که روابط روسیه با چین و کره شمالی در همین مدت گرمتر شده است.
توشیمیتسو موتگی، وزیر امور خارجه ژاپن، در بیانیهای گفت: «سرزمینهای شمالی، هم از نظر تاریخی و هم بر اساس حقوق بینالملل، بخشی جداییناپذیر از قلمرو ژاپن هستند و دولت ژاپن بهشدت به این سفر اعتراض میکند.»
اتحاد جماهیر شوروی در روزهای پایانی جنگ جهانی دوم، این مجمعالجزایر آتشفشانی را که در شمال هوکایدو قرار دارد، تصرف کرد و از آن زمان تاکنون حضور نظامی خود را در این منطقه حفظ کرده است.
در سال ۲۰۱۰، دیمیتری مدودف، رئیسجمهوری وقت روسیه، به نخستین رهبر روس تبدیل شد که از این سرزمین مورد مناقشه بازدید کرد. مدودف پس از آن نیز چندین بار در دوران نخستوزیری خود و ریاستجمهوری پوتین به این منطقه سفر کرد.
چهار جزیره مورد مناقشه بخشی از مجمعالجزایر آتشفشانی کوریل هستند؛ زنجیرهای از جزایر که در قالب کمانی گسترده از شبهجزیره کامچاتکا در روسیه تا هوکایدو، شمالیترین جزیره اصلی ژاپن، امتداد دارد.
اتحاد جماهیر شوروی تنها در ۸ اوت ۱۹۴۵، یعنی پس از پرتاب بمب اتمی بر هیروشیما، علیه ژاپن اعلام جنگ کرد؛ این اقدام تنها شش روز پیش از پایان جنگ جهانی دوم انجام شد.
نام این چهار جزیره در دو کشور شباهتهایی دارد: کوناشیر، هابومای، شیکوتان و ایتوروپ در روسی و کوناشیری، هابومای، شیکوتان و اتوروفو در ژاپنی.
حدود ۲۰ هزار شهروند روس در این جزایر و در شرایط آبوهوایی سخت زندگی میکنند. این منطقه دارای ذخایر معدنی از جمله طلا و نقره و همچنین مناطق غنی ماهیگیری است. پس از اشغال جزایر در سال ۱۹۴۵، مسکو حدود ۱۷ هزار نفر از ساکنان ژاپنی آنها را اخراج کرد.
از آن زمان، این جزایر به دلیل موقعیت راهبردی خود اهمیت بیشتری پیدا کردند و در دوران جنگ سرد، پایگاههای هوایی و دریایی مهمی برای اتحاد جماهیر شوروی در رویارویی با آمریکا و متحد اصلی آن در اقیانوس آرام، یعنی ژاپن، بودند.
در مقاطعی به نظر میرسید مذاکرات میان توکیو و مسکو که گاه از سر گرفته میشد، به نتیجه نزدیک شده است. در سال ۱۹۵۶ و همزمان با برقراری روابط دیپلماتیک میان دو کشور، نیکیتا خروشچف، رهبر شوروی، پیشنهاد کرد دو جزیره از چهار جزیره مورد مناقشه در چارچوب یک پیمان صلح به ژاپن بازگردانده شوند.
پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی در سال ۱۹۹۱ نیز مذاکرات ادامه یافت، اما هیچ پیشرفت نهایی حاصل نشد و این چهار جزیره همچنان تحت کنترل روسیه باقی ماندهاند.
منبع: رویترز و خبرگزاری فرانسه (AFP)