نرخ تخممرغ در بازار چگونه است؟/ تفاوت قیمت ۱۸۰ هزار تومانی از مرغداری تا فروشگاه
به نقل از ایسنا، وضعیت بازار تخممرغ در مردادماه با نوسانات عجیبی روبهرو است؛ محصولی که در اوایل تابستان به خاطر کاهش مصرف و افزایش موجودی تولید، با کاهش قیمت شدید مواجه شده بود، در حال حاضر در فروشگاهها بسته به ابعاد، نوع بستهبندی، برند و محل عرضه، قیمتی بین ۵۲۵ هزار تا ۷۴۷ هزار تومان دارد. این اختلاف نرخ قابلتوجه در حالی وجود دارد که تولیدکنندگان همچنان ادعا میکنند که تخممرغ را پایینتر از هزینه واقعی تولید به فروش میرسانند.
بررسی قیمتها در فروشگاهها و مراکز خردهفروشی نشان میدهد که بازار تخممرغ از یک نرخ ثابت تبعیت نمیکند. قیمت برخی شانهها از حدود ۵۲۵ هزار تومان آغاز میشود، در حالی که نمونههای بستهبندیشده، بزرگتر یا متعلق به برندهای مختلف میتوانند تا ۷۴۷ هزار تومان افزایش یابند.
این فاصله قیمتی به ۲۲۲ هزار تومان میرسد؛ به این معنا که مصرفکننده ممکن است برای محصولی که ظاهراً تعداد یکسانی دارد، بیش از ۴۲ درصد بیشتر پرداخت کند. بخشی از این تفاوت ممکن است به وزن تخممرغها، درجهبندی، نوع بستهبندی، هزینه حملونقل و سود فروشگاه مربوط شود، اما فقدان یک معیار شفاف بر اساس وزن خالص، مقایسه قیمتها را برای خریدار دشوار کرده است.
چرا قیمت تخممرغ کاهش یافته بود؟
از آغاز فصل گرما، فعالان بازار از افت تقاضا برای تخممرغ خبر میدادند. کاهش مصرف خانوارها، افت تقاضا در برخی صنایع غذایی و همزمانی تابستان با تعطیلی مدارس باعث شد که مصرف تخممرغ کاهش یابد، در حالی که تولید در واحدهای مرغداری همچنان ادامه داشت. در واقع، گرما بهتنهایی عامل ارزانشدن تخممرغ نبود؛ بلکه کاهش تقاضا در فصل گرم به همراه محدودیت نگهداری این محصول فسادپذیر سبب شده بود تا مازاد تولید سریعتر به بازار راه یابد و قیمت درب مرغداری سقوط کند.
کاهش قیمت در ابتدای تابستان بهقدری بود که حمیدرضا کاشانی، رئیس هیئتمدیره اتحادیه مرکزی مرغداران میهن، در پایان خرداد از فروش هر کیلوگرم تخممرغ با قیمت حدود ۱۲۰ هزار تومان درب مرغداری خبر داد؛ در حالی که هزینه تمامشده تولید در آن زمان حدود ۲۶۰ هزار تومان برآورد شده بود. به عبارتی، تولیدکننده گاهی محصول خود را با قیمتی کمتر از نصف هزینه تولید میفروخت.
احیای قیمتها در مرداد
حمیدرضا کاشانی، رئیس اتحادیه مرکزی مرغداران میهن، در گفتوگو با ایسنا در مورد وضعیت بازار تخممرغ اظهار داشت: پس از آزادسازی بازار و حذف ارز ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی، تولیدکنندگان در طول هشت ماه گذشته زیانهای سنگینی را متحمل شدند و در چندین مقطع، محصول خود را تنها با قیمتی معادل ۵۰ تا ۶۰ درصد هزینه تمامشده به فروش رساندند. تا سال گذشته، برنامهریزی در زمینه صادرات، واردات و تنظیم بازار تخممرغ در دست اتحادیه بود، اما امسال وزارت جهاد کشاورزی تصمیم گرفت که تمامی اختیارات واگذار شده را دوباره بازپس گیرد و برنامهریزی تولید، صادرات و واردات را بهطور مستقیم انجام دهد. با این حال، تولیدکنندگان در ماههای اخیر همچنان با زیانهای وسیع مواجه بودند.
کاشانی به اقداماتی که جهت مدیریت تولید انجام شده است، اشاره کرد و گفت: در تیر و مرداد، بخشی از واحدهای تولیدی وارد برنامه تولکبری شدند و تولید آنها بهطور موقت متوقف گردید. این واحدها از اواخر شهریور و در مهر ماه دوباره به چرخه تولید بازمیگردند و میتوانند بخش از افزایش تقاضا در آن زمان را پوشش دهند.
رئیس اتحادیه مرکزی مرغداران میهن در مورد قیمتهای فعلی بازار توضیح داد: در سه هفته گذشته، قیمت هر کیلوگرم تخممرغ درب مرغداری بین ۲۲۰ تا ۲۲۵ هزار تومان متغیر بوده است. نرخ ارشادی وزارت جهاد کشاورزی ۲۳۵ هزار تومان اعلام شده است، در حالی که بر اساس محاسبات اتحادیه، هزینه تمامشده تولید هر کیلوگرم تخممرغ حدود ۲۶۸ هزار تومان برآورد میشود. بنابراین، تولیدکنندگان هنوز نتوانستهاند محصول خود را متناسب با هزینه واقعی تولید بفروشند.
وی افزود: با احتساب حدود ۲۳ درصد هزینههای مربوط به انتقال و توزیع محصول از مرغداری تا بازار مصرف، قیمت نهایی باید متناسب با هزینههای زنجیره تعیین گردد. در حال حاضر قیمت یک شانه تخممرغ دوکیلوگرمی، بسته به وزن دقیق آن، حدود ۵۶۰ تا ۵۷۰ هزار تومان است و حتی در برخی فروشگاههای زنجیرهای با قیمتی پایینتر عرضه میشود. این در حالی است که قیمت هر شانه تخممرغ در مقطعی تا حدود ۷۰۰ هزار تومان نیز افزایش یافته بود.
کاشانی کاهش مصرف صنایع، شرایط ناشی از جنگ و تغییر سیاستهای ارزی را بهعنوان عوامل فشار بر بازار و تولیدکنندگان معرفی کرد و گفت: مجموع این عوامل، دوره بسیار دشواری را برای فعالان صنعت تخممرغ رقم زده است.
وی در مورد وضعیت صادرات نیز اظهار داشت: پس از بازپسگیری اختیار صادرات از اتحادیه، صادرات تخممرغ سه مرتبه بدون اطلاع قبلی اتحادیه ممنوع شد. این تصمیمهای ناگهانی موجب گردید بازارهای هدف صادراتی خود را از دست بدهیم. در چهار سالی که مدیریت صادرات در اختیار اتحادیه بود، تلاش شده بود صادرات بهصورت مستمر ادامه یابد و همزمان نیاز بازار داخلی و تولید کشور نیز حفظ شود؛ اما وزارتخانه تاکنون نتوانسته است الگویی ایجاد کند که ضمن تداوم صادرات، ثبات تولید و بازار داخلی را نیز تضمین نماید. این روند نشان میدهد افزایش اخیر قیمت تخممرغ الزاما ناشی از کمبود محصول نیست، بلکه بخشی از آن به بهبود قیمت درب مرغداری از سطوح زیانده و نزدیکشدن آن به هزینه تولید مربوط میشود. مسئولان صنفی همچنین تأکید کردند که در حال حاضر مشکل جدی در تأمین تخممرغ وجود ندارد.
سیر اختلاف قیمت از مرغداری تا فروشگاه چگونه شکل میگیرد؟
اگر قیمت هر کیلوگرم تخممرغ درب مرغداری را ۲۳۰ هزار تومان در نظر بگیریم، ارزش یک شانه دقیقاً دوکیلوگرمی در مبدأ حدود ۴۶۰ هزار تومان خواهد بود. با احتساب حدود ۲۳ درصد هزینه و حاشیه قانونی شبکه توزیع، قیمت چنین شانهای برای مصرفکننده تقریباً به ۵۶۵ هزار تومان خواهد رسید. بر این اساس، قیمت ۵۲۵ تا حدود ۵۷۰ هزار تومان میتواند نزدیک به دامنه قابلانتظار بازار تلقی شود؛ البته به شرط آنکه وزن خالص شانه حدود دو کیلوگرم باشد. اما رسیدن قیمت به ۷۴۷ هزار تومان، بدون تفاوت محسوس در وزن، کیفیت یا ویژگی محصول، نیازمند بررسی عمیقتر حاشیه سود حلقههای توزیع است.
در نرخ ۷۴۷ هزار تومانی، قیمت یک شانه دوکیلوگرمی حدود ۱۸۱ هزار تومان بیشتر از برآورد ۵۶۵ هزار تومانی قرار میگیرد. این اختلاف میتواند ناشی از بستهبندی خاص، تخممرغ غنیشده، وزن بالاتر، هزینههای برند و تفاوت محل عرضه باشد؛ اما اگر محصول تفاوت قابل توجهی با شانههای معمولی نداشته باشد، نمیتوان تمام فاصله قیمتی را با هزینههای متعارف توزیع توضیح داد.
نکته حیاتی دیگر آنکه مقیاس «شانه» بهتنهایی معیاری دقیق برای مقایسه نیست. ممکن است دو شانه هر دو شامل ۳۰ عدد تخممرغ باشند، اما وزن خالص آنها با یکدیگر اختلاف زیادی داشته باشد. درج مشخص وزن خالص، درجهبندی، تاریخ تولید و قیمت هر کیلوگرم بر روی بسته میتواند امکان مقایسه واقعی را برای مصرفکننده فراهم آورد.
ارزانیای که به دست مصرفکننده نرسید
یکی از مهمترین تناقضات این بازار آن است که زمانی که قیمت درب مرغداری به شدت کاهش یافت، کاهش قیمت به همان نسبت در خردهفروشی مشاهده نشد. تولیدکننده در مقاطعی از زمان محصول خود را با زیان سنگین میفروخت، اما مصرفکننده همچنان تخممرغ را با نرخهای بالا خریداری میکرد. این وضعیت حاکی از شکاف میان قیمت تولید و بازار مصرف میباشد. تعدد واسطهها، هزینه سورت و بستهبندی، حملونقل، نگهداری نامناسب، تأخیر در بهروزرسانی قیمتها و ضعف نظارت بر حاشیه سود میتواند بخشی از این اختلاف را روشن کند. به همین دلیل، افت قیمت در مبدأ همیشه بهسرعت به قفسه فروشگاه منتقل نمیشود، اما افزایش قیمت معمولاً با فاصله زمانی کوتاهتری به مصرفکننده میرسد.
صادرات؛ حلقه غایب تنظیم بازار
صادرات میتوانست بخشی از مازاد تولید در فصل گرم را جذب کند، اما به گفته رئیس اتحادیه مرکزی مرغداران میهن، ممنوعیتهای ناگهانی و مکرر در صادرات باعث از دست رفتن بخشی از بازارهای هدف گردیده است. بازاری که در طی چند سال خریدار دائم تخممرغ ایران بوده، با توقفهای غیرقابل پیشبینی به سراغ تأمینکنندگان دیگر میرود و بازگرداندن آن به آسانی ممکن نیست. نبود صادرات پایدار باعث میشود در دورههای کاهش مصرف داخلی، مازاد محصول بهطور مستقیم بر قیمت درب مرغداری فشار وارد آورد. در این شرایط تولیدکننده زیان میبیند، اما بهدلیل مشکلات در شبکه توزیع، مصرفکننده الزاماً از این ارزانی بهرهمند نمیشود.
بازار تخممرغ به کدام سمت میرود؟
با پایان یافتن ماههای گرم، افزایش فعالیت مدارس و صنایع غذایی و رشد مصرف خانوار معمولاً تقاضای تخممرغ افزایش مییابد. در عین حال، گلههایی که در تیر و مرداد وارد دوره تولکبری شدهاند، از اواخر شهریور و مهرماه دوباره به چرخه تولید بازمیگردند. همزمانی افزایش تقاضا و بازگشت ظرفیت تولید میتواند بازار را متعادل نگه دارد، به شرط آنکه در تأمین نهادهها، صادرات و شبکه توزیع اختلالی ایجاد نشود.
آنچه اکنون در بازار به وضوح مشهود است، بیشتر از آنکه نشانهای از کمبود تخممرغ باشد، نتیجه تفاوت قیمت میان تولید، بستهبندی و خردهفروشی است. در یک سو، مرغداری قرار دارد که همچنان از فروش زیر هزینه تمامشده صحبت میکند و در سوی دیگر، مصرفکنندهای وجود دارد که برای یک شانه تخممرغ تا ۷۴۷ هزار تومان پرداخت میکند. مشخص شدن سهم هر حلقه از این اختلاف، درج روزانه قیمت بر مبنای وزن و نظارت بر حاشیه سود توزیع، میتواند به حل معمای بازار تخممرغ کمک کند.
انتهای پیام