هوش مصنوعی؛ بهجای نابودی مشاغل، موج جدید اشتغال
بر اساس گزارش اداره آمار کار آمریکا، اقتصاد این کشور در ماه اوت ۱۶۲ هزار شغل ایجاد کرده و نرخ بیکاری به ۴.۱ درصد رسیده است. وضعیت اشتغال جوانان نیز برخلاف نگرانیهایی که آنها را از نخستین قربانیان هوش مصنوعی میدانست، همچنان نسبتاً مطلوب است.
با این حال، هوش مصنوعی بدون تأثیر منفی بر اشتغال نبوده است. استخدام در بخش خدمات حرفهای و کسبوکار حدود ۱۰ درصد پایینتر از میانگین سالهای ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۹ است و برخی شرکتهای بزرگ فناوری نیز همزمان با بازسازماندهی فعالیتهای خود، نیروی انسانی خود را کاهش دادهاند.
شرکتهای آمریکایی در سال جاری بهطور متوسط حدود ۱۶ هزار مورد کاهش شغل در ماه را به هوش مصنوعی نسبت دادهاند. با این حال، این میزان در مقایسه با گردش معمول بازار کار آمریکا چندان بزرگ نیست؛ کارفرمایان در یک ماه معمولی حدود ۱.۷ میلیون نفر را از کار خارج میکنند.
در مقابل، سرمایهگذاری عظیم در زیرساختهای هوش مصنوعی به ایجاد مشاغل تازه منجر شده است. توسعه مراکز داده، نیروگاهها و شبکههای برق، تقاضا برای کارگران ساختمانی، برقکارها، متخصصان سیستمهای سرمایشی، مهندسان شبکه برق و تکنسینهای نصب و نگهداری تجهیزات را افزایش داده است.
اکونومیست برآورد میکند که هوش مصنوعی تاکنون حدود یک میلیون شغل جدید در آمریکا ایجاد کرده است؛ رقمی که بهمراتب بیشتر از حدود ۲۰۰ هزار شغلی است که از اواسط سال ۲۰۲۳ به دلیل هوش مصنوعی از بین رفتهاند.
سرمایهگذاری سالانه در تجهیزات مورد نیاز برای اجرای هوش مصنوعی، از تراشه و سرور گرفته تا مراکز داده، سیستمهای خنککننده و تأمین برق، حدود ۵۰۰ میلیارد دلار بیشتر از سال ۲۰۲۲ است. ساخت مراکز داده نیز با سرعت بالایی در حال گسترش است و به نیروی کار گستردهای نیاز دارد.
همزمان، مشاغل تخصصی جدیدی در حوزه هوش مصنوعی ایجاد شدهاند؛ از مهندسان هوش مصنوعی و متخصصان داده گرفته تا افرادی که مدلهای هوش مصنوعی را برای مشتریان تطبیق میدهند و مدیرانی که مسئول برنامهریزی استفاده از این فناوری در شرکتها هستند.
بر اساس دادههای لینکدین، تعداد آگهیهای مربوط به مدیران هوش مصنوعی، مهندسان هوش مصنوعی و مدیران ارشد این حوزه از سالهای ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ تقریباً دو برابر شده است.
پژوهشهای اولیه نیز نشان میدهد حدود یک درصد از مشاغل حرفهای در آمریکا اکنون در گروه «مشاغل هوش مصنوعی» قرار میگیرند؛ یعنی مشاغلی که بدون توسعه هوش مصنوعی وجود نداشتند یا مستقیماً برای کار با این فناوری ایجاد شدهاند.
هوش مصنوعی همچنین میتواند از طریق افزایش بهرهوری به ایجاد شغل کمک کند. برای مثال، وکلا میتوانند قراردادها را سریعتر تنظیم کنند و تحلیلگران مالی میتوانند اسناد و گزارشهای مالی را در مدت کوتاهتری بررسی کنند. اگر افزایش بهرهوری هزینه خدمات حرفهای را کاهش دهد، ممکن است تقاضا برای این خدمات افزایش پیدا کند و در نهایت مشاغل بیشتری ایجاد شود.
برخی از مشاغلی که پیشتر در معرض خطر جدی هوش مصنوعی تصور میشدند نیز تاکنون رشد کردهاند. اشتغال دستیاران حقوقی بین سالهای ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۵ حدود ۱۱ درصد و اشتغال تحلیلگران تحقیقات بازار حدود ۶ درصد افزایش یافته است.
با این حال، همه مشاغل از این تحول سود نمیبرند. از ژانویه ۲۰۲۳، اشتغال کارکنان خدمات مشتری حدود ۱۰ درصد و اشتغال منشیها و دستیاران اداری حدود ۱۵ درصد کاهش یافته است. این مشاغل بهشدت به فعالیتهای تکراری متکی هستند؛ فعالیتهایی که هوش مصنوعی بهطور فزایندهای قادر به انجام آنهاست.
اکونومیست نتیجه میگیرد که با گسترش تواناییهای هوش مصنوعی، احتمالاً مشاغل جدید بیشتری نیز ایجاد خواهد شد. بسیاری از مشاغلی که امروز کاملاً عادی به نظر میرسند، پیش از ظهور رایانهها وجود نداشتند. مشاغل آینده نیز ممکن است شامل مدیریت گروههایی از عاملهای هوش مصنوعی یا نظارت بر فعالیت آنها باشد.
منبع: اکونومیست —