به تازگی، بازوی کارشناسی مجلس شورای اسلامی گزارشی مبنی بر وابستگی ارزی صنعت خودرو ایران منتشر کرده است. این گزارش نمایی جدید از دشواریهایی که تولید خودرو در کشور با آن مواجه است، ارائه میدهد. طبق این گزارش، برای تولید هر خودرو داخلی نیازمند مبالغ زیادی ارز در حدود هزاران دلار هستیم که این امر گویای عمق وابستگی ما به واردات قطعات است. در این بین، قطعات الکترونیک و تکنولوژیهای پیشرفته به عنوان عوامل اصلی وابستگی ارزی صنعت خودرو معرفی شدهاند.
ارزبری محصولات سایپا؛ از ساینا تا شاهین پلاس
در میان محصولات تولیدی سایپا، مدل ساینا GX کمترین ارزبری را با مبلغی در حدود ۱۸۰۰ دلار به خود اختصاص داده است. پس از آن، خودروهای کوییک GX با ۱۹۰۰ دلار و اطلس G با ۲۲۰۰ دلار در رتبههای بعدی قرار دارند. این ارقام مربوط به خودروهای اقتصادی سایپا میباشد.
با این وجود، هر دستگاه شاهین G دستی برای تولید به حدود ۳۸۰۰ دلار ارز احتیاج دارد. مدل شاهین پلاس نیز با ارزبری ۵۰۰۰ دلار، بالاترین مقدار را در سبد محصولات سایپا به ثبت رسانده است. این افزایش ارزبری به دلیل بهکارگیری پیشرانه جدید ME16 و به ویژه واردات کامل گیربکس اتوماتیک توصیف شده است.
ایرانخودرو؛ نیاز ارزی متنوع در مدلهای داخلی
در میان محصولات ایرانخودرو، رانا پلاس با ارزبری تقریباً ۲۰۰۰ دلار کمترین میزان وابستگی ارزی را داراست. پژو ۲۰۷ TU3 دستی و سورن پلاس هر یک با ۲۲۰۰ دلار در رتبههای بعدی قرار دارند. پژو ۲۰۷ TU5P دستی به ۲۵۰۰ دلار و نسخه اتوماتیک آن به ۴۰۰۰ دلار ارزبری نیاز دارد.
مدل تارا دستی حدود ۳۰۰۰ دلار و تارا اتوماتیک ۵۰۰۰ دلار نسبت به تأمین ارز نیاز دارد. دنا پلاس توربوشارژ اتوماتیک نیز با ۵۰۰۰ دلار ارزبری، به دلیل هزینههای تأمین قطعات توربو و گیربکس اتوماتیک از خارج، در این سطح قرار گرفته است. در میان خودروهای داخلی تولید شده توسط ایرانخودرو، کراساوور ریرا با ۶۰۰۰ دلار، بالاترین ارزبری خودروهای ایرانی را به خود اختصاص داده است.
هایما و خودروهای مونتاژی؛ پیشتاز در ارزبری بالا
در بخش خودروهای مونتاژی (CKD) ایرانخودرو، ارقام ارزبری به طرز قابل توجهی بالاتر است. هایما S5 با حدود ۱۱ هزار دلار به عنوان کمترین میزان ارزبری و هایما X7 با ۱۶ هزار و ۵۰۰ دلار به عنوان بیشترین میزان، در میان تمام محصولات هایما و همچنین خودروهای مورد بررسی قرار گرفتهاند.
همچنین، ارزبری سایر مدلهای هایما نیز قابل توجه است: هایما S7 معادل ۱۲ هزار و ۲۰۰ دلار و هایما S8 معادل ۱۴ هزار دلار ارزبری دارند. این تفاوت چشمگیر با خودروهای داخلی، عمق وابستگی مدلهای مونتاژی به قطعات وارداتی را نشان میدهد.
چالش اساسی: وابستگی به قطعات وارداتی
این ارقام نشان میدهند که درصد زیادی از نیاز ارزی صنعت خودرو مرتبط با قطعات و تکنولوژیهایی است که به اندازه کافی در داخل کشور تولید نمیشوند. قطعاتی همچون واحدهای کنترل الکترونیکی (ECU)، سنسورهای پیشرفته، ماژولهای ایربگ، سیستمهای مولتیمدیا و به ویژه گیربکسهای اتوماتیک از جمله مواردی هستند که دارای وابستگی بالایی به واردات میباشند. این وضعیت خودروسازان داخلی را در برابر نوسانات نرخ ارز و قیمتهای جهانی به شدت آسیبپذیر میکند و کاهش ارزبری تنها در صورتی ممکن خواهد بود که عمق داخلیسازی در فناوریهای کلیدی افزایش یابد.