دیپلماسی اقتصادی در سرزمینهای شمالی؛ شکست طرحهای ضد ایرانی در مرزهای جنوب
به گزارش چهارشنبه شب ایرنا، سفر سهروزه سید علی مدنیزاده به روسیه در حالی پایان یافت که نویدبخش گشایشهای تازه در روابط اقتصادی با مسکو و طرحریزی بنیانها و ابتکارات جدید برای شتاببخشی به مبادلات با کشورهای عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا شد.
وزیر امور اقتصادی و دارایی که به عنوان نماینده مسعود پزشکیان رئیسجمهور اسلامی ایران برای مذاکره درباره نهایی کردن توافقنامههای قبلی ایران و روسیه به مسکو سفر کرده بود، مجموعه ملاقاتها و دیدارهای دوجانبه و چندجانبه دیگری را در این کشور داشت تا اراده قاطع دولت چهاردهم در راستای شکست طرحهای اقتصادی دشمن پس از ناکامی متجاوزان در میدان جنگافروزی بیش از پیش به منصه ظهور برسد.
سفر مدنیزاده به مسکو به دنبال صدور دستور رئیسجمهور اسلامی ایران برای توسعه کریدورهای جایگزین تجاری از طریق بنادر شمالی و کشورهای همسایه انجام شد؛ این موضوع سبب شد علاوه بر دیدار با همتای روس، گفت وگو و رایزنی با معاون وزیر حمل و نقل این کشور نیز برای شتاببخشی به احداث خط ریلی رشت – آستارا به عنوان پروژهای مشترک صورت گرفت تا ظرفیتهای راهگذر بینالمللی شمال – جنوب به صورت کامل ایجاد شود.
پیام صریح دیدار وزیران دارایی ایران و روسیه به آمریکا
اما دیدار مدنیزاده با آنتون سیلوانوف وزیر دارایی روسیه در حالی صورت گرفت که این مقام روس حدود یک هفته قبل در حاشیه نشست وزرای دارایی و رؤسای بانکهای مرکزی گروه ۲۰ در شهر اشویل آمریکا با وزیر خزانه داری ایالات متحده دیدار کرده بود، دیداری که در فضایی انجام شد که به گفته وی، تنشهای ژئوپلیتیک میان مسکو و واشنگتن همچنان پابرجاست و این موضوع قطعاً بر روابط میان نهادهای مالی تأثیر میگذارد.
از سوی دیگر، تهران نیز در ماههای اخیر عرصه تجاوزگری و اقدامات ضد ایرانی آمریکا در قالب جنگ و اعمال محاصره دریایی بوده است و اقدام واشنگتن در فشار اقتصادی و تحریمها علیه مسکو، بیش از پیش ایران و روسیه را در مسیر حفظ استقلال خود به یکدیگر نزدیکتر کرده است.
دیدار وزیران دارایی ایران و روسیه در حالی روز دوشنبه در مسکو برگزار شد که اسکات بسنت وزیر خزانه داری ایالات متحده چند روز قبل از این دیدار، در اظهاراتی قلدرمابانه، برای کشورهای جهان در مورد همکاریشان با ایران شاخ و شانه کشید و گفت که هیچکس نباید از تهران حمایت کند.
مدنیزاده وزیر امور اقتصادی و دارایی در واکنش به این اظهارات درباره تشدید تحریمها و فشار اقتصادی علیه ایران گفت: تصور اینکه بتوان با فشار بر اقتصاد ایران، تصمیمات یک ملت را تغییر داد، اشتباه است.
دیمیتری پسکوف سخنگوی کرملین نیز در واکنش به سخنان وزیر خزانهداری ایالات متحده آمریکا گفت: مسکو به حمایت از ایران و توسعه روابط با این کشور ادامه خواهد داد.
گشایشهای تازه
اما دیدار وزیران دارایی ایران و روسیه در مسکو، دیداری نمادین و تشریفاتی نبود. جمهوری اسلامی ایران و فدراسیون روسیه که پیشتر معاهده جامع راهبردی امضا کردهاند، در آستانه یکسالگی اجرای این معاهده در مهرماه ۱۴۰۵، گامهای عملی خاصی را برای همکاریهای راهبردی خود در اقتصاد بر میدارند.
این گونه بود که مدنیزاده و سیلوانوف روز دوشنبه ۱۷ شهریور ۱۴۰۵ درباره توسعه مناسبات دوجانبه و تقویت همکاری در چارچوب سازوکارهای منطقهای گفت وگو کردند.
آنها به مرور تفاهمنامههای دو کشور در حوزه اقتصادی پرداختند و با اشاره به عزم رهبران دو کشور بر نهایی کردن قراردادهای دوجانبه تأکید کردند.
وزیر امور اقتصادی و دارایی در این دیدار ضمن قدردانی از حمایتهای دولت روسیه از جمهوری اسلامی ایران در پی تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی، از کمکهای بشردوستانه مسکو به کشورمان قدردانی کرد.
مدنیزاده پیشنهاد ترسیم چارچوب همکاری در زمینه اعزام نیروهای متخصص ایرانی به روسیه را مطرح کرد.
همکاریهای پولی و بانکی و تقویت استفاده از ارزهای ملی در مبادلات تجاری دو طرف نیز از جمله موضوعات مورد گفت وگو در این دیدار بود.
مدنیزاده در جمع خبرنگاران با ارزیابی مثبت نتایج این دیدار گفت: در این دیدار در زمینه مسائل مالی و ارزی، گشایش بسیار خوبی صورت گرفت؛ همچنین گفتوگوهای خوب و شفافی درباره تعاملات اخیر دو کشور و قراردادهای مربوط به توافقات دوجانبه صورت گرفت که این مباحث را به تهران منتقل خواهم کرد.
وی اظهار کرد: با توجه به ظرفیت قابل توجه ایران در زمینه برخورداری از نیروی کار تحصیلکرده، پیشنهادی درباره اعزام گروهی از افراد متقاضی به روسیه مطرح و مقرر شد که موضوع توسط سفیر جمهوری اسلامی ایران در مسکو پیگیری شود.
وزیر امور اقتصادی و دارایی با بیان اینکه در دیدار با همتای روس خود درباره ظرفیتهای سرمایهگذاری در صنایع استراتژیک و پربازده ایران گفت وگو کرده است، از تسهیل مبادلات مالی و تجاری به عنوان دیگر موضوع مورد بحث یاد کرد و گفت: در مجموع، دیدار بسیار خوبی بود و توافقات خوبی صورت گرفت.
اما رایزنیهای دوجانبه وزیر اقتصاد به همتای روس خود محدود نماند. دیمیتری زویریف معاون وزیر حمل و نقل روسیه برای مذاکره با مدنیزاده به سفارت کشورمان در مسکو آمد.
دو طرف در این دیدار با تاکید بر لزوم امضای هر چه سریعتر قرارداد اجرای این پروژه زیربنایی، الزامات آن را بررسی کردند. تأکید طرفین در این دیدار بر توسعه زیرساختهای حملونقل کریدور شمال-جنوب بود.
فعالسازی مرزهای شمالی با هدف خنثی کردن پیامدهای محاصره دریایی در آبهای جنوب
دیدار با تجار و فعالان اقتصادی ایرانی مقیم روسیه برنامه دیگر مدنیزاده در سفر به مسکو بود. آنجا که وی با تأکید بر ظرفیتهای گسترده اقتصادی روسیه برای توسعه تجارت ایران گفت: فعالسازی مرزهای شمالی کشور میتواند بخشی از آثار و پیامدهای محاصره دریایی در مرزهای جنوبی را خنثی کرده و با انتقال بخش قابل توجهی از صادرات و واردات به مسیرهای شمالی و زمینی، تابآوری اقتصاد ایران در برابر تحریمها و فشارهای خارجی را افزایش دهد..
وزیر امور اقتصادی و دارایی در حاشیه این نشست در جمع خبرنگاران با اشاره به مسائل و مشکلات مطرحشده از سوی فعالان اقتصادی ایرانی مقیم روسیه گفت: تجار و بازرگانان ایرانی در این نشست، مسائل و موانع موجود در حوزههای بانکی، گمرکی و زیرساختی را مطرح کردند که بخشی از موانع موجود به مسائل مالی و بانکی مربوط میشود که لازم است با همکاری بانک مرکزی برطرف شود. بخشی دیگر نیز به مسائل گمرکی بازمیگردد که در مجموعه وزارت اقتصاد در حال پیگیری است.
وی با بیان اینکه رفع موانع گمرکی از چند ماه گذشته در دستور کار وزارت اقتصاد قرار گرفته است، اظهار کرد: پیشنهادهای جدیدی در این زمینه ارائه شده که در صورت تصویب در هیئت وزیران، گشایشهای جدیدی در مجموعه گمرکات ایجاد خواهد شد و بسیاری از دغدغههای فعالان اقتصادی برطرف میشود.
مدنی زاده همچنین فعالسازی مرزهای شمالی کشور را یکی از راهکارهای مقابله با محدودیتهای ایجادشده در مسیرهای دریایی عنوان کرد و گفت: باید بتوانیم در برابر آثار محاصره مرزهای جنوبی مقابله کنیم و حجم قابل توجهی از صادرات و واردات کشور را به مرزهای شمالی و مسیرهای زمینی منتقل کنیم.
رایزنیهای چندجانبه وزیر اقتصاد در مسکو/ تقویت حضور ایران در بازار ۱۸۰ میلیون نفری اوراسیا
وزیر امور اقتصادی و دارایی روز سهشنبه در ادامه برنامههای سفر به مسکو و به منظور رایزنیهای چندجانبه با حضور در مقر اتحادیه اقتصادی اوراسیا، با رئیس هیأت اجرایی و وزیر تجارت این اتحادیه دیدار و درباره شتاببخشی به تجارت طرفین گفتوگو کرد.
مدنیزاده و باگیت جان ساگینتایف رئیس هیأت اجرایی کمیسیون اقتصادی اوراسیا به عنوان بالاترین مقام این اتحادیه در این دیدار بر عزم مشترک برای توسعه همکاریها تأکید کردند.
وزیر امور اقتصادی و دارایی پیش از این دیدار در نشست جداگانهای با آندری اسلپنف وزیر تجارت اتحادیه اقتصادی اوراسیا و جمعی از مقامات این اتحادیه، روند همکاریهای طرفین پس از اجرایی شدن موافقتنامه تجارت آزاد را بررسی کرد.
اسلپنف در این دیدار با اشاره به برگزاری دومین نشست کارگروه ایران و اتحادیه اقتصادی اوراسیا در ماههای آینده به میزبانی تهران، ابراز امیدواری کرد که روند رو به رشد تجارت طرفین تداوم یابد.
وزیر تجارت اتحادیه اقتصادی اوراسیا تأکید کرد: در مورد تجارت، جامعه تجاری ما با توجه به شرایط ژئوپلیتیکی فعلی آماده تأمین بسیاری از کالاهای مورد نیاز ایران است. همچنین با در نظر گرفتن تنوع واردات، علاقه متقابلی به تأمین کالا از ایران وجود دارد.
پیشنهاد تعیین ارز مبنا در مبادلات با اتحادیه اوراسیا، گامی برای شتاببخشی به تجارت با پنج کشور عضو
وزیر امور اقتصادی و دارایی با ارزیابی مثبت نتایج دیدارهای روز سهشنبه خود با مقامات اتحادیه اقتصادی اوراسیا از طرح پیشنهادهایی همچون تعیین ارز مبنا برای شتاببخشی به مبادلات و انتصاب نمایندگان ویژه برای حل و فصل موانع فراروی تجارت طرفین در این جلسات خبر داد.
وی اظهار داشت: ما از طرف ایران، ابراز علاقه و تمایل خود را برای گسترش روابط و اجرای کامل موافقتنامه تجارت آزاد با اتحادیه اقتصادی اوراسیا را مطرح کردیم و اینکه در زمینههای مختلف آماده همکاری با این اتحادیه هستیم؛ مقامات این اتحادیه نیز متقابلاً برای گسترش روابط با کشورمان تمایل و علاقه خود را ابراز کردند.
مدنیزاده با اشاره به تلاشهای دشمنان ملت ایران در دامن زدن به مسائل جنگ اقتصادی و تلاش برای انسداد شریانهای تجاری و مالی گفت: آنچه که مشهود است، به لطف خدا، حمایت این کشورها از ایران و اقتصاد کشورمان است و اینکه ایران توانسته در سختترین شرایط، تولید و روابط تجاری با کشورها را حفظ کند.
وی افزود: کشورهای عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا نیز متقابلا آماده همکاری هستند و تمایل دارند این روابط را توسعه دهیم.
مدنیزاده گفت: در این دیدارها و جلسات، پیشنهادهای خوبی برای حل مسائل بین طرفین مطرح شد؛ از جمله در راستای رفع مشکلات اداری و مسائل ناشی از قوانین و مقررات، گمرکات و مالیات، مقرر شد که طرفین نمایندگان ویژهای را برای پیگیری حل این مسائل تعیین کنند.
وی افزود: برای تسهیل روابط مالی، پیشنهادی مطرح شد که از یک ارز مبنا استفاده کنیم و این ارز مبنا برای روابط تجاری در مبادلات ایران و کشورهای عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا ملاک عمل قرار گیرد.
موافقت نامه تجارت آزاد میان ایران و اتحادیه اقتصادی اوراسیا اردیبهشت ۱۴۰۴ پس از روند قانونی در کشورهای طرف قرارداد اجرایی شد و به دنبال آن تعرفه گمرکی ۸۷ درصد کالاها در مبادلات تجاری طرفین لغو شد.
در این چارچوب همکاری، مسیر ورود کالاهای ایرانی به بازار بیش از ۱۸۰ میلیون نفری کشورهای عضو این اتحادیه هموار شده است و متقابلاً این امکان برای فعالان تجاری پنج کشور طرف قرارداد در تجارت با ایران فراهم است.
روسیه، بلاروس، قزاقستان، قرقیزستان و ارمنستان اعضای اتحادیه اقتصادی اوراسیا هستند و ایران از اعضای ناظر این اتحادیه است.
دیپلماسی اقتصادی برای افزایش تاب آوری اقتصاد
وزیر امور اقتصادی و دارایی در گفت وگویی در پایان سفر به مسکو با اشاره به شرایط اقتصادی کشور و فشارهای خارجی ادامه داد: همه این اقدامات با این هدف انجام میشود که روابط اقتصادی با کشورهای طرف همکاری، بهویژه در شرایط محاصره و جنگ اقتصادی، عمیقتر و گستردهتر شود.
مدنیزاده تأکید کرد: در شرایطی که تلاش میشود اقتصاد ایران محدودتر شده و مسیر ورود کالا به کشور با مشکل مواجه شود، توسعه همکاریهای اقتصادی و ایجاد مسیرهای جایگزین میتواند در خنثیسازی این فشارها مؤثر باشد.
وی با اشاره به اقدامات انجامشده از سوی سایر اعضای دولت و مذاکرات اخیر در این زمینه گفت: خوشبختانه در حوزه تأمین کالاهای اساسی با مشکلی مواجه نیستیم و در زمینه سایر مواد اولیه مورد نیاز تولید نیز تلاش شده است مسیرهای جایگزین برای تأمین آنها ایجاد و فعال شود.
وزیر امور اقتصادی و دارایی خاطرنشان کرد: توسعه همکاریهای اقتصادی و استفاده از ظرفیت کشورهای همکار، بخشی از تلاش برای کاهش آثار محدودیتهای ایجادشده و تقویت تابآوری اقتصاد کشور است.
دیدار با اعضای هیأت مدیره میربیزینس بانک (بانک روسی که صد در صد سهام آن متعلق به بانک ملی ایران است)، برنامه کاری دیگر مدنیزاده در مسکو بود.
کاظم جلالی سفیر ایران در روسیه و مهدی حیدری معاون وزیر اقتصاد و رئیس کل سازمان سرمایهگذاری و کمکهای اقتصادی و فنی ایران، مدنیزاده را در این دیدارها همراهی میکردند.
وزیر اقتصاد در پایان سفر به مسکو راهی هند شد تا در اجلاس وزیران دارایی کشورهای عضو بریکس، مذاکرات دو و چند جانبه خود را ادامه دهد.