نحوه هزینه شدن سود «شستا» برای بازنشستگان

علی نصیری‌اقدم در گفت‌وگو با ایسنا، در خصوص وضعیت سودآوری شرکت‌های سرمایه‌گذاری شستا و زیرمجموعه‌های آن بیان کرد: در این حوزه چندین نکته وجود دارد که می‌بایست از یکدیگر تفکیک شوند؛ نخست آنکه آیا شستا یک مجموعه ناکارآمد و زیان‌ده محسوب می‌شود یا خیر؟ در حال حاضر، شستا یکی از موفق‌ترین هلدینگ‌های کشور به شمار می‌آید. با وجود اینکه در بودجه امسال سازمان تأمین اجتماعی که حدود ۲۵۰۰ هزار میلیارد تومان است، سود پیش‌بینی‌شده‌ای معادل ۶۰ هزار میلیارد تومان از شستا انتظار می‌رود، باید یادآوری کرد که ارزیابی عملکرد یک مجموعه نمی‌تواند تنها بر اساس میزان سودی که به شرکت‌های بالادست منتقل می‌کند، صورت گیرد.

نصیری‌اقدم تصریح کرد: اگر بخواهیم عملکرد شستا را مورد سنجش قرار دهیم، می‌توانیم سود آن را با هلدینگ‌های مشابه مقایسه کنیم و به علاوه، افزایش ارزش سرمایه (عایدی سرمایه) را نیز در این محاسبات مدنظر قرار دهیم. با کنار هم گذاشتن این معیارها، می‌توان نتیجه‌گیری کرد که عایدی تجمیعی شستا بیشتر از نرخ تورم بوده است. بنابراین نمی‌توان برچسب ناکارآمدی یا زیان‌دهی کلی به شستا زد.

وی با اشاره به اینکه شستا سهم عمده‌ای از کل ارزش بورس ایران را در اختیار دارد، ادامه داد: در زیرمجموعه شستا نیز صنایع حیاتی از اقتصاد ملی از جمله صنعت سیمان، پتروشیمی و شرکت‌های داروسازی وجود دارند.

نقش هلدینگ‌های صندوق‌های بیمه‌ای ـ بازنشستگی در شرایط جنگی

نصیری‌اقدم به نقش شستا و دیگر هلدینگ‌های متعلق به صندوق‌های بازنشستگی در زمان‌های جنگ اشاره کرد و گفت: در منازعات تحمیلی به کشور، شستا و زیرمجموعه‌های سایر صندوق‌ها عملکرد بسیار مثبتی در تامین نیازهای اقتصادی و معیشتی مردم داشته‌اند. در نتیجه نمی‌توان به سادگی شستا را یک مجموعه ناکارآمد به شمار آورد. شستا و زیرمجموعه‌های آن در حال حاضر رو به رشد هستند.

اقتصاد سیاسی هلدینگ‌ها و چالش انتصابات مدیریتی

نصیری‌اقدم ادامه داد و یکی از موضوعاتی را که در رسانه‌ها نیز بازتاب قابل توجهی داشته، مطرح کرد و گفت: مسئله دیگری که به این موضوعات در رسانه‌ها دامن می‌زند، مربوط به مدیریت و انتصابات است. برای مجموعه‌ای مانند شستا که حدود ۱۰ هلدینگ زیرمجموعه آن قرار دارد و هر یک از آنها نیز دارای چندین شرکت تراکمی هستند، بحث صدها پست مدیریتی مطرح می‌شود.

به نقل از دبیر هیأت امنای سازمان تأمین اجتماعی، وجود پست‌های مدیریتی به طور طبیعی حساسیت و احتمال و اختیارات را ایجاد می‌کند که این موضوع موجب تمایل افراد مختلف به حضور در این ساختار می‌شود. افزون بر این، بخشی از فشارهایی که به سازمان تأمین اجتماعی و وزارتخانه اعمال می‌شود، برخاسته از همین اقتصاد سیاسی است.

در همین راستا، نصیری‌اقدم از تعیین ضابطه برای انتصابات این شرکت و دیگر شرکت‌های تابعه صندوق‌های بازنشستگی خبر داد و توضیح داد: در راستای اجرای الزامات قانون برنامه هفتم، برای انتصابات ضابطه‌ای تعیین شده است تا هر شخصی به راحتی نتواند بدون احراز شرایط در این موقعیت مدیریتی قرار گیرد. در این راستا نیز در حال تدریج تطبیق این ضوابط هستیم؛ به عنوان نمونه، فردی که می‌خواهد در یک شرکت رده «الف» مسئولیت مدیریتی بگیرد، لازم است چند سال سابقه کار، تحصیلات مشخص و سابقه مدیریت در مجموعه‌های معین را داشته باشد و این شرایط باید احراز شود تا او بتواند به آن جایگاه دست یابد. البته این تطبیق هنوز به طور کامل راه‌اندازی نشده است، اما فرآیند آن آغاز گردیده است.

مخالفتی با اداره خصوصی شستا وجود ندارد

نصیری‌اقدم در عین حال بیان کرد: مخالفتی با این امر وجود ندارد که با حفظ کلیت شستا، این مجموعه به یک شرکت خصوصی سپرده شود و در عوض، سازمان تأمین اجتماعی دارایی‌هایی نقدشونده دریافت نماید. اگر فرد یا شرکتی تمایل داشته باشد شستا را با کلیت، انسجام و هماهنگی موجود در آن به طور شایسته مدیریت کند و در عوض، دارایی‌های نقدشونده‌ای را به سازمان تأمین اجتماعی ارائه دهد، این اقدام می‌تواند بسیار مثبت تلقی شود.

دبیر هیأت امنای سازمان تأمین اجتماعی درباره لزوم حفظ یکپارچگی شستا هشدار داد و بیان کرد که ما بر این باور نیستیم که بخشی از این دارایی‌ها را جداسازی و در نقطه‌ای دیگر قرار دهیم و بخش دیگری را نیز تفکیک کنیم؛ همانگونه که در مورد شرکت هما اتفاق افتاد. بخشی از دارایی‌ها و قابلیت‌های این شرکت از آن جدا شد، هتل‌های هما به صورت مجزا درآمد و بخش‌های دیگر نیز تفکیک شدند و در نهایت، یک شرکت ورشکسته باقی ماند. این روش در واقع مناسب نیست و معتقدیم که نباید با چنین دارایی ارزنده‌ای به روش تهاجمی و تفکیکی رفتار کرد.

سود شستا کجا هزینه می‌شود؟

نصیری‌اقدم در پاسخ به سوالی که همواره در زمان پرداخت معوقات و مستمری بازنشستگان مطرح می‌شود که سود شرکت‌های شستا چگونه هزینه می‌شود و با توجه به این که سازمان تأمین اجتماعی اعلام کرده که ۲ تا ۲۳ درصد از مستمری بازنشستگان از محل سود شرکت‌های شستا تأمین می‌شود، باقی سود این شرکت‌ها در کجا مصرف می‌شود؟ توضیح داد: اساس عملکرد سازمان تأمین اجتماعی و صندوق‌های بازنشستگی بر این پایه است که منابع ورودی صرف تعهدات و پرداخت‌های خروجی می‌گردد. به این معنا که در سازمان تأمین اجتماعی، حق بیمه از افراد شاغل دریافت می‌شود و در ادامه، مستمری به افرادی که بازنشسته و مستمری‌بگیر این سازمان هستند، پرداخت می‌شود. بنابراین، ذات طبیعی این سازوکار نشان می‌دهد که منابع ورودی باید برای تأمین پرداخت‌های خروجی به کار رود.

دبیر هیأت امنای سازمان تأمین اجتماعی همچنین افزود: در زمان‌هایی که منابع ورودی بیشتر از خروجی‌ها بوده، چنین شرکت‌های سرمایه‌گذاری تشکیل شده‌اند تا بخشی از کمبود‌ها را پوشش دهند. به طور طبیعی، هر چه عملکرد سرمایه‌گذاری‌ها بهتر باشد، امکان بیشتری برای جبران کسری‌ها ایجاد می‌شود. لذا اگر آن سود ۶۰ هزار میلیارد تومانی تحقق یابد و وارد سازمان تأمین اجتماعی شود، این منابع صرف بیمه‌شدگان، مستمری‌بگیران و بخش درمان آنها خواهد شد؛ البته حساب‌های مربوط به بخش درمان جداست، اما در نهایت، نقدینگی حاصل از این محل به همین شکل مصرف می‌شود. بنابراین این‌طور نیست که سود شستا به جایی دیگر منتقل شود یا منابع آن به نفع فرد یا گروه خاصی صرف شود؛ این منابع وارد سازمان می‌شود تا بخش‌هایی از کسری‌ها و تعهدات سازمان را تأمین نماید.

نصیری‌اقدم در ادامه به بخش دیگری از ارزش‌آفرینی در شستا اشاره کرد و اظهار داشت: بخشی از این موضوع به افزایش ارزش واقعی دارایی‌ها مربوط می‌شود.

وی بر این نکته تأکید کرد: سودآوری شستا به طور کلی، چه از منظر عایدی سرمایه و چه از منظر جریان نقدی، فراتر از نرخ تورم بوده است. در پاره‌ای از مواقع، دارایی‌های واگذارشده به صندوق‌ها، دارایی‌های کم ارزشی به حساب نمی‌آمدند.

دبیر هیأت امنای سازمان تأمین اجتماعی در ادامه این گفت‌وگو، به شرایط ایجاد شده در جنگ‌های اخیر و محدودیت‌های موجود افزود: در این شرایط، برخی از این شرکت‌های زیرمجموعه ناچار می‌شوند برای تأمین منابع مالی مورد نیاز صندوق‌های بازنشستگی، املاکی را به فروش برسانند یا از طریق استقراض، منابع مورد نیاز را تأمین کنند تا بتوانند مطالبات مربوط به صندوق‌ها را بپردازند و این وضعیت ممکن است آسیب‌هایی ایجاد کرده باشد. در آینده می‌توان در این خصوص بازنگری انجام داد، اما در کوتاه‌مدت، با توجه به شرایط ناگوار جنگی، ممکن است فرصت‌های زیادی برای انجام اقدامات در این زمینه وجود نداشته باشد.

انتهای پیام