طبق گزارشهای منتشره، تعدادی از کاربران پس از فروش طلای خود دچار تأخیر در انتقال وجه به حساب بانکیشان شدهاند؛ در برخی موارد، تسویههایی که بهعنوان «آنی» یا «۲۴ ساعته» ارائه شدهاند، با فاصلهای چند روزه به انجام رسیده است. براساس یکی از این گزارشها، یکی از کاربران اعلام کرده که برای دریافت مبلغ حاصل از فروش طلای خود نزدیک به یک هفته معطل مانده است.
این مسئله زمانی وخیمتر میشود که پاسخ به این تأخیرها، عمدتاً به محدودیتهای موجود در شبکه بانکی، پایا و ساتنا یا اختلالات در درگاههای پرداخت نسبت داده میشود. در حالیکه برای فردی که دارایی خود را فروخته، هر دلیل فنی که وجود داشته باشد، در نهایت نتیجهای مشابه دارد: پولی که باید در دسترسش باشد، همچنان در دسترس نیست.
خرید در چند ثانیه، تسویه در چند روز
جذابیت اصلی پلتفرمهای آنلاین طلا برای بسیاری از کاربران، امکان خرید با مبالغ کم و انجام معاملات بدون نیاز به حضور فیزیکی است. اما این مزیت وقتی زیر سؤال میرود که روند خروج از سرمایهگذاری به همان سرعت ورود صورت نگیرد.
از سوی دیگر، مشکلی که وجود دارد فقط تأخیر در واریز وجه نیست. بخش مهمتری از نگرانیها به پشتوانه طلای ثبتشده در حساب کاربران مربوط میشود. بسیاری از مشتریان بهصورت فیزیکی طلا را در اختیار ندارند و دارایی آنها بهصورت عددی در حسابهای کاربری آنها نمایش داده میشود؛ بنابراین اهمیت بسیار بالایی دارد که مقدار طلای موجود در خزانه بهطور شفاف ارائه شود و با حجم طلای فروختهشده تطابق داشته باشد.
در همین راستا، رضا الفتنسب، رئیس اتحادیه کسبوکارهای مجازی، بیان کرده است که در شرایط کنونی نظارت مؤثری بر فرآیند فروش و تسویه مالی این پلتفرمها وجود ندارد. او همچنین عنوان کرده است که بدون یک سیستم نظارتی کارآمد نمیتوان بهطور دقیق مشخص کرد که هر پلتفرم چه میزان طلا در اختیار دارد، چه مقدار طلا فروخته شده و روند تسویه وجوه چگونه است.
یک بازار با چند مسئول و کاربری بلاتکلیف
یکی از انتقادات عمده مطرحشده، پراکندگی مسئولیتها در میان نهادهای مختلف است. وزارت صمت، بانک مرکزی، اتحادیههای مرتبط و پلیس فتا هر یک موظف به انجام وظایف خاصی در این حوزه هستند، اما زمانی که برای مشتریان مشکلی پیش میآید، هیچ مسیر مشخص و یکپارچهای برای نظارت بر تسویه و پشتوانه داراییها وجود ندارد و هیچ نهادی مسؤولیت پاسخگویی ندارد.
این وضعیت عملاً میتواند فرد را در موقعیتی قرار دهد که خرید طلا را با چند کلیک انجام دهد، اما برای دریافت وجوه خود ناچار به پیگیریهای طولانی و ثبت شکایت باشد. رئیس اتحادیه کسبوکارهای مجازی نیز میگوید که نبود یک سامانه حاکمیتی برای نظارت بر این بازار همچنان یکی از کمبودهای اصلی به شمار میرود.
در چنین شرایطی، بدیهی است که پیش از گسترش بازار و افزایش حجم سرمایههای مردم، باید سازوکاری مشخص برای کنترل موجودی واقعی طلا، رصد معاملات و اطمینان از تسویه ریالی ایجاد شود. پیشنهاداتی نظیر استفاده از حسابهای امانی، راستیآزمایی موجودی طلا و نظارت آنلاین بر میزان دارایی و تعهدات پلتفرمها از جمله راهکارهایی هستند که برای افزایش شفافیت این بازار مطرح گردیدهاند.
واقعیت آن است که اعتمادی که کاربران به یک سکوی مالی دارند بهسادگی با تبلیغات و سرعت خرید حاصل نمیشود؛ زمانی که پای فروش و دریافت وجوه به میان میآید، سرعت تسویه، شفافیت پشتوانه و وجود نهاد پاسخگو اهمیت بیشتری پیدا میکند. در غیر این صورت، بازاری که قرار بود دسترسی مردم به طلا را تسهیل کند، ممکن است در زمان نیاز به نقدینگی، آنها را با یک سؤال اساسی تنها بگذارد: پول من دقیقاً کجاست و چه کسی مسئول پرداخت آن است؟