کشفی جدید در زمینه تکامل انسان؛ نیاکان ما هم بر روی زمین حرکت میکردند و هم به درختان صعود میکردند
طبق گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، گروهی از پژوهشگران بینالمللی به رهبری دانشکده پزشکی کک دانشگاه کالیفرنیای جنوبی با هدف بررسی استخوانهای فسیلی اجداد اولیه انسان، موفق به کشف شواهد جدیدی درباره شیوه حرکت و نوع زندگی آنها شدهاند. این تحقیق که در مجله علمی Science Advances منتشر گردیده، به تحلیل استخوانهای هفت نمونه از آسترالوپیتکوس و اجداد اولیه انسان از جنس «هومو» پرداخته است. قدمت این فسیلها به بازه زمانی تقریباً ۱.۵ تا ۳.۷ میلیون سال پیش برآورد میشود.
در این پژوهش، برای تحلیل استخوانها از روش سیتیاسکن استفاده شد تا امکان مشاهده جزییات داخلی آنها فراهم شود. پس از آن، ضخامت و استحکام استخوانهای بازو، ران و ساق پا اندازهگیری گردید و مقاومت آنها در برابر خمیدگی و چرخش مورد بررسی قرار گرفت.
استحکام استخوانها نشانهای از شیوه حرکت
استخوانها در طول زندگی خود به چالشها و فعالیتهای روزمره خود سازگار میشوند. از این رو، مطالعه استحکام استخوانهای مختلف میتواند اطلاعات قابل توجهی درباره نحوه حرکت فرد به کارشناسان ارائه دهد. بهعنوان مثال، جانورانی که زمان زیادی را بر روی درختان سپری میکنند معمولاً به استخوانهای بازو و دست قویتری نیاز دارند، در حالی که انسانهای امروزی، که عمدتاً بر روی زمین فعالیت میکنند، شاهد استحکام بیشتری در استخوانهای پا، به ویژه استخوان ران، هستند.
بر این اساس، محققان با مقایسه استحکام استخوانهای اندامهای مختلف در تلاش بودند تا دریابند اجداد انسان در چه نوع محیطی پرسه میزدند.
آسترالوپیتکوسها هم دوپا راه میرفتند و هم از درختان بالا میرفتند
یافتهها حاکی از آن است که آسترالوپیتکوسها الگوی حرکتی متفاوتی نسبت به انسانهای امروزی داشتند. استخوانهای بازوی آنها به مراتب از استخوان ران مستحکمتر بود؛ ویژگیای که شباهت زیادی به الگوی حرکتی میمونهای فعلی دارد. این نتیجه به وضوح نشاندهنده این است که استفاده از دستها برای جابجایی در میان درختان هنوز بخش مهمی از زندگی آسترالوپیتکوسها بوده است.
با این وجود، ارزیابی استخوانهای پا تصوری متفاوت ارائه داد. نسبت استحکام استخوان ران به ساق پا در این موجودات شباهتهایی به انسانهای امروزی داشت و گویای این بود که آنها قادر به راه رفتن بهطور دوپا نیز بودهاند. به این معنا، آسترالوپیتکوسها نه کاملاً زمینی بودند و نه فقط درختنورد؛ بلکه تجربهای از زندگی هم بر روی زمین و هم در میان درختان داشتند.
کریستیان کارلسون، پژوهشگر ارشد این مطالعه، بیان میکند که ترکیب این ویژگیها نشاندهنده آن است که آسترالوپیتکوسها شیوه حرکتی منحصر به فردی داشتند که الگوی مشابهی در جانوران امروزی مشاهده نمیشود.
تغییرات شگرف با ظهور «هومو»
در انسانهای اولیه از جنس «هومو» که تقریباً ۱.۸ تا ۲.۳ میلیون سال پیش زندگی میکردند، شرایط متفاوت بود. در این گروه، استخوان ران از استخوان بازو استحکام بیشتری داشت؛ الگویی که شباهت زیادی به انسانهای امروزی دارد و نمایانگر اهمیت بیشتر حرکت بر روی زمین است.
پژوهشگران معتقدند که این یافتهها نشان میدهد که حدود ۱.۸ میلیون سال پیش تغییرات عمدهای در شیوه حرکت اجداد انسانها به وقوع پیوسته و آنها بیشتر از گذشته به راه رفتن و جابجایی بر روی زمین وابسته شده بودند. این تحولات به این معنا نیست که انسانهای اولیه به ناگاه زندگی درختی را ترک کردند، اما شواهد بافت استخوانی نشان میدهد که در این دوره، نقش حرکت در محیطهای زمینی به وضوح افزایش یافته است.
آیا ارتباطی بین راه رفتن بیشتر و بزرگتر شدن مغز وجود دارد؟
یکی از نکات جالب این پژوهش، همزمانی تقریبی تغییر در شیوه حرکت با افزایش اندازه مغز در انسانهای اولیه است. در زمانی که وابستگی به حرکت بر روی زمین بیشتر شد، سایز مغز نیز در برخی از گونههای اولیه جنس «هومو» بهطور قابلملاحظهای افزایش یافت. دانشمندان پیشتر دلایل متعددی را برای افزایش اندازه مغز در اجداد انسان مطرح کرده و از جمله مواردی چون به کارگیری ابزار، تغییر در رژیم غذایی، جستجو برای منابع غذایی و شکلگیری رفتارهای پیچیدهتر را ذکر کردهاند.
محققان این مطالعه فرض میکنند که افزایش مسافتهایی که اجداد انسان طی میکردند ممکن است با تغییرات فیزیکی و مغزی آنها ارتباط داشته باشد. با این حال، این موضوع هنوز در مرحله فرضیه قرار دارد و تحقیق کنونی نمیتواند رابطهای مستقیم بین افزایش راه رفتن و بزرگتر شدن مغز را اثبات کند.
نتایج این پژوهش نشاندهنده این است که انتقال اجداد انسان از زیست درختی به زیست زمینی فرآیندی ناگهانی نبوده است. آسترالوپیتکوسها میلیونها سال پیش توانسته بودند بهطور دو پا راه بروند، ولی در عین حال همچنان از درختان بهره میبردند و اندامهای برتر آنها برای جابجایی در محیطهای درختی بهطور محسوسی سازگار شده بود.
با ظهور انسانهای اولیه از جنس «هومو»، جهتگیری استفاده از اندامها دگرگون شده و اهمیت حرکت بر روی زمین افزایش یافت. بنابراین، استخوانهای فسیلی تنها بقایای جسمی موجوداتی از ادوار دیرین نیستند؛ بلکه آنها اطلاعاتی راجع به شیوههای حرکتی، محیطهای زندگی، و حتی تغییرات اساسی که مسیر تکامل انسان را شکل دادهاند، در اختیار پژوهشگران قرار میدهند.
این تحقیق در مجله Science Advances منتشر شده و عنوان آن «Proportional limb strengths signal an adaptive shift in arboreality in early human evolution» است.
۲۲۷۲۲۷