به نقل از خبرنگار مهر، تلاشهای اتحادیه اروپا برای گسترش دامنه نظام تجارت انتشار آلایندهها (ETS) به پروازهای بینالمللی، با واکنش منفی برخی کشورهای خاورمیانه در جلسه اخیر سازمان بینالمللی هوانوردی غیرنظامی (ایکائو) روبهرو شده است؛ این واکنشها ناشی از نگرانیهایی است که درباره افزایش هزینههای شرکتهای هواپیمایی، ایجاد مقررات موازی و تحمیل هزینههای اضافی به صنعت حملونقل هوایی وجود دارد.
بر اساس گزارش رویترز، عربستان سعودی و قطر در این نشست که روز جمعه به پایان میرسد، در برابر تلاشهای جدید اروپا برای اعمال قوانین زیستمحیطی بر پروازهای بینالمللی مقاومت کردند. این کشورها بر این باورند که مقابله با انتشار گازهای گلخانهای در صنعت هوانوردی باید از طریق چارچوبهای بینالمللی معتبر و تحت نظارت ایکائو انجام پذیرد، نه از طریق مقررات منطقهای و فراسرزمینی.
تلاشهای اروپا برای گسترش نظام تجارت آلایندگی به پروازهای بینالمللی
اتحادیه اروپا قصد دارد از سال ۲۰۲۹ دامنه نظام تجارت انتشار آلایندهها را گسترش دهد و پروازهایی به مقصد کشورهای خارج از اتحادیه اروپا که در شعاع ۵ هزار کیلومتری از فرودگاه فرانکفورت قرار دارند، نیز تحت پوشش این نظام قرار گیرد.
در حالی که در حال حاضر، نظام تجارت انتشار آلایندههای اتحادیه اروپا فقط شامل پروازهای انجامشده در محدوده منطقه اقتصادی اروپا میشود، پیشنهاد جدید میتواند دامنه این مقررات را به تعدادی قابلتوجه از پروازهای بینالمللی تسری بخشد.
بر اساس پیشنهادات جغرافیایی، پروازهای ورودی به فرودگاههای خاورمیانه و شمال آفریقا مشمول این مقررات خواهند شد، در حالی که پروازهایی که به فرای اقیانوس اطلس به سمت ایالات متحده میروند از شمول این دستورالعملات خارج میشوند؛ موضوعی که یکی از اصلیترین نقاط اختلاف کشورهای منطقه شده است.
عربستان: CORSIA باید تنها چارچوب مقابله با آلایندگی هوانوردی باشد
در این راستا، عربستان سعودی از کشورهای عضو سازمان بینالمللی هوانوردی غیرنظامی درخواست کرده است که از رویکرد جهانی این سازمان در راستای کنترل انتشار گازهای گلخانهای در صنعت هوانوردی بینالمللی حمایت کنند.
محور کلیدی موضع عربستان، حفظ برنامه جبران و کاهش کربن معروف به «CORSIA» بهعنوان تنها چارچوب قانونی برای انتشار آلایندهها در پروازهای بینالمللی است.
برنامه CORSIA که نزدیک به یک دهه از شروع آن میگذرد، از سوی ایکائو طراحی شده و برای بخش قابلتوجهی از شرکتهای هواپیمایی الزامات خاصی را در زمینه جبران انتشار کربن فراهم میآورد. بر اساس این سازوکار، شرکتهای هواپیمایی در کشورهای مشمول ملزم هستند برای جبران افزایش انتشار گازهای گلخانهای ناشی از پروازهای بینالمللی، از پروژههای زیستمحیطی اعتبار کربن خریداری نمایند.
به همراه عربستان سعودی، قطر نیز پیشنهاد کرده است که سازمان بینالمللی هوانوردی غیرنظامی پیامدهای اجرای نظام تجارت آلایندگی اتحادیه اروپا بر برنامه CORSIA را از لحاظ فنی مورد بررسی قرار دهد.
این مواضع در شرایطی مطرح شده است که چندین کشور اروپایی به پیشنهادهای عربستان و قطر واکنش منفی نشان داده و بر اهمیت پیگیری سیاستهای زیستمحیطی اتحادیه اروپا تأکید دارند.
نگرانی صنعت هوانوردی از افزایش هزینههای پرواز
یکی از مهمترین موضوعات اختلاف میان گروههای مناسب و مخالف گسترش مقررات اروپایی، احتمال تداخل سازوکارهای مقابله با انتشار کربن و بار مالی مضاعف بر دوش شرکتهای هواپیمایی است.
عربستان سعودی، با حمایت کشورهایی چون کویت، قطر و مصر، از کشورهای عضو و سازمانهای منطقهای خواسته است از همزمانی اجرای طرحهای تجاری مشابه یا فراسرزمینی برای انتشار گازهای گلخانهای خودداری کنند.
این کشورها معتقدند چنین مقرراتی میتواند هزینههای انطباق شرکتهای هواپیمایی با الزامات زیستمحیطی را تشدید کند، بار اداری بیشتری را بر دوش فعالان صنعت هوانوردی قرار داده و در نهایت بر رقابتپذیری خطوط هوایی تأثیرگذار باشد.
از سوی دیگر، برخی از قانونگذاران اروپایی و گروههای حامی محیطزیست بر این باورند که برنامه CORSIA به تنهایی برای کاهش انتشار گازهای گلخانهای ناشی از پروازهای بینالمللی کفایت نمیکند و ضروری است که اقدامات مکملی برای کنترل آلودگی در این بخش در نظر گرفته شود.
صنعت هوانوردی جهانی متعهد شده است که تا سال ۲۰۵۰ به انتشار خالص صفر کربن برسد، با این حال مدیران این صنعت اذعان دارند که دستیابی به این هدف با چالشهای جدی مواجه است. کمبود سوخت پایدار هوانوردی و رشد نامتناسب ترافیک مسافری از جمله عواملی هستند که دستیابی به این هدف را دشوار میسازند.
نقش ایکائو در تعیین مقررات جهانی هوانوردی
در این میان، سازمان بینالمللی هوانوردی غیرنظامی بهعنوان نهاد تخصصی سازمان ملل متحد و متشکل از ۱۹۳ کشور، دارای نقش کلیدی در هماهنگی سیاستها و مقررات جهانی صنعت هوانوردی است.
اگرچه تصمیمات این سازمان الزام قانونی مستقیمی برای کشورهای عضو ایجاد نمینماید، اما مصوبات و توصیههای آن تأثیر بسزایی بر تنظیم مقررات ملی و خطمشیهای هوانوردی کشورهای مختلف دارد.
همچنین در جلسه مجمع ایکائو، کشورهای اتیوپی، عمان، ترکیه و اندونزی به عضویت شورای حاکمه این سازمان انتخاب شدند و بدین ترتیب، تعداد اعضای این شورا از ۳۶ به ۴۰ کشور افزایش یافته است.