دلایل دشواری در اتصال فیلترشکنها چیست؟
نگار علی- طی روزهای اخیر، کاربران اینترنت در کشور نسبت به مشکلاتی مانند افزایش دشواری در اتصال به فیلترشکنها، کاهش بارز سرعت اینترنت ADSL و ناامیدی از وضعیت اینترنت موبایل شکایت دارند. گروهی از کاربران بیان میکنند که اگرچه سایتها و خدمات معمول به راحتی قابل دسترسی هستند، اما اتصال به فیلترشکنها ناپایدار بوده یا زمان زیادی برای برقرار کردن ارتباط با آنها صرف میشود.
این وضعیت، انگیزهای برای دقیقتر بررسی شرایط فعلی اینترنت شده و دادههای Cloudflare Radar را از تاریخ ۲۲ تا ۲۸ سپتامبر مورد بررسی قرار داده است. این دادهها نمایی جذاب از روند اینترنت، پروتکلها و نوع دستگاههای متصل نشان میدهند؛ هرچند که بهتنهایی نمیتوانند علت اصلی اختلالات اخیر را مشخص کنند.
تغییرات ترافیک اینترنت
نمودار ترافیک کلادفلر در این دوره به وضوح الگوی معمول شبانهروزی را نشان میدهد؛ به این معنی که میزان استفاده از اینترنت در طول روز نوسانات طبیعی خود را دارد. با این حال، از حدود ۲۵ سپتامبر به این سو، قلههای ترافیک نسبت به تاریخهای ۲۲ و ۲۳ سپتامبر کاهش یافته و نوسانهای بیشتری به چشم میخورد.
این تغییر بهتنهایی نشاندهنده کاهش دسترسی نسبت به حالت عادی نیست، اما با توجه به دادههای دیگر، ممکن است نشانهای از تغییر وضعیت شبکه در روزهای اخیر باشد.
مسلط بودن HTTP/2
یکی از نکات جالب در این داشبورد، سهم بالای HTTP/2 است که به طور محسوسی بیش از ۹۴.۲ درصد ترافیک ثبت شده را شامل میشود. در مقابل، سهم HTTP/3 به کمتر از ۰.۱ درصد میرسد؛ رقمی که به وضوح کم به نظر میآید.
HTTP/3 به عنوان نسل جدید ارتباطات وب شناخته میشود و در فرایند انتقال دادهها از فناوری QUIC که بر اساس UDP عمل میکند، بهره میبرد. بنابراین، وقتی سهم HTTP/3 تقریباً به صفر میل میکند، میتوان به احتمال وجود اختلال یا محدودیت در مسیرهای ارتباطی که مبتنی بر UDP هستند، اندیشید.
اهمیت این نکته برای فیلترشکنها
این نکته زمانی اهمیت بیشتری پیدا میکند که متوجه شویم برخی از ابزارهای ارتباطی و فیلترشکنها بر پایه پروتکلها و روشهای مبتنی بر UDP عمل میکنند. به همین دلیل، اگر بخشی از مسیرهای ارتباطی UDP دچار اختلال باشد، کاربران میتوانند به سایتهای عادی دسترسی داشته باشند، اما در برقراری تونلهای ارتباطی یا اتصال پایدار به چند سرور خاص با چالش روبرو شوند.
به عبارت ساده، ممکن است اینترنت به طور کامل دچار قطعی نشود، اما همه مسیرهای انتقال داده از شبکه، به یک میزان در دسترس نباشند. این موضوع میتواند توضیحی برای تجارب گزارششده توسط کاربران در روزهای اخیر باشد؛ به گونهای که بعضی سایتها به راحتی قابل دسترسی هستند در حالی که اتصال به فیلترشکنها دچار مشکل شده است.
۴۰ درصد ترافیک به روباتها اختصاص دارد
داده دیگر قابل توجه در این تحقیق، نسبت ۴۰.۵ درصدی ترافیک روباتها به ترافیک انسانی است. این آمار به این معنا نیست که ۴۰ درصد کاربران اینترنت روبات هستند؛ بلکه در اینجا روبات به درخواستهای خودکاری که توسط خزندههای موتورهای جستوجو و دیگر سرویسهای خودکار ارسال میشود، اشاره دارد.
با این حال، سهم بالای این نوع ترافیک به ما یادآوری میکند که دادههای موجود در کلادفلر باید با احتیاط تفسیر شوند و نمیتوان تمام این اعداد را به طور مستقیم معادل رفتار کاربران واقعی دانست.
آیا مشکلات مربوط به TLS است؟
یکی از احتمالات مطرح درباره اختلالهای اخیر، وجود مشکلات در فرآیند برقراری ارتباط رمزگذاریشده یا TLS handshake است؛ مرحلهای که در آن مرورگر یا نرمافزار برای ایجاد یک ارتباط امن با سرور مذاکراتی را انجام میدهد. چنانچه این مرحله در برخی مسیرها دچار اختلال شود، ممکن است کاربر بتواند به تعدادی از سایتها دسترسی پیدا کند، ولی در اتصال به برخی خدمات دیگر، به ویژه ابزارهای عبور از فیلترینگ، با مشکل مواجه شود.
اما دادههای Cloudflare Radar بهتنهایی نمیتوانند نرخ شکست TLS handshake را تعیین کنند و لذا نمیتوان این فرضیه را به عنوان دلیل اصلی اختلالها اعلام کرد.
نکته قابل توجهی که دادههای Cloudflare Radar نشان میدهند، این است که در ترافیک ثبت شده، سهم HTTP/2 بیش از ۹۴ درصد است و در عوض، HTTP/3 سهمی کمتر از ۰.۱ درصد دارد. این اختلاف قابل توجه میتواند به عنوان نشانهای از وجود اختلال یا محدودیت در دسترسی به فناوریهای نوین ارتباطی، به ویژه در مسیرهای مبتنی بر QUIC و UDP تلقی شود.
سهم پایین اینترنت موبایل در این دادهها هم با توجه به گزارشهای کاربران درباره مشکلات اینترنت موبایل، نیاز به بررسی دقیقتر دارد.
در نهایت، دادههای بهدستآمده این احتمال را مطرح میکنند که مشکل اخیر تنها به کاهش سرعت اینترنت مربوط نمیشود، بلکه ممکن است برخی مسیرها و پروتکلهای ارتباط اینترنتی با اختلال یا محدودیتهای بیشتری روبرو شده باشند؛ موضوعی که میتواند توضیح بدهد چرا در شرایطی که وبگردی عادی همچنان امکانپذیر است، ارتباط با برخی فیلترشکنها برای کاربران دشوار و ناپایدار شده است.
۲۲۷۲۲۷